+ Yorum Gönder
Hukuk ve Kanunlarımız ve Anayasa ve Kanunlar Forumunda İdare Hukuku (Ünitelendirilmiş) Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Uğur Baki
    Devamlı Üye

    İdare Hukuku (Ünitelendirilmiş)








    İdare Hukuku (Ünitelendirilmiş)

    ÜNİTE 1: İDARE KAVRAMI

    İdare hukukunun konusu devlet idaresidir. Dernek,şirket,vakıf gibi özel kesim idareleri idare hukukunun konusu oluşturmaz,kapsamına girmez.

    Devletin Fonksiyonları; Yasama yetkisi TBMM.’ne aittir.
    Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı,Başbakan ve Bakanlar Kurulu.
    Yargı yetkisi bağımsız mahkemelere aittir.
    Organik Anlamda İdare;(İdari organlar esas alınarak oluşur.)
    Yasama ve yargı organının dışında,başında hükümeti oluşturan(Bakanlar Kurulu)münferit bölümlerin yer aldığı ve devlet tüzel kişiliğini temsil eden merkezi idare ile belirli yörede yaşayan insanların mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan mahalli idareler ile belirli idari hizmetleri görmek üzere teşkilatlanmış kamu tüzel kişilerini kapsar.
    Türk İdare Teşkilatı1)Merkezi Yönetim Teşkilatı(Devletin tüzel kişiliği)
    a)Merkezi Teşkilat(başkent):Cumhurbaşkanı(Denetleme Kurulu),Başbakan(Bakanlar Kurulu),Bakanlıklar,Merkezdeki Yardımcı Kuruluşlar: Danıştay,Sayıştay,Milli Güvenlik Kurulu,Devlet Planlama Teşkilatı
    b)Taşra Teşkilatı:İl(vali),İlçe(kaymakam),Bucak(bucak müdürü)
    2)Yerinden Yönetim Teşkilatı(Mahalli İdareler)
    a)Yerel Yönetimler:İl Özel İdareleri,Belediye,Köy
    b)Hizmet Yerinde Yönetim:Kamu Kurumları,Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları(odlar,barolar)

    YARGI SİSTEMİ1)ADLİ YARGI:Özel hukuk uyuşmazlıklarını çözer,ceza kanunu uygulanır.
    a)Hukuk Mahkemeleriulh hukuk,Asli hukuk,Ticaret ve İş mahkemesi
    b)Ceza Mahkemeleriulh ceza,Asliye ceza,Ağır ceza,DGM
    Bu mahkemeler ilk derece mahkemesidir.Temyiz merci Yargıtay’dır.
    2)İDARİ YARGI:Kişiler ile idare arasındaki idare ve vergi uyuşmazlıklarını çözer.
    Vergi Mahkemesi;Kişilerin idare ile olan vergi uyuşmazlıklarını çözer.
    İdare Mahkemesi;İdarenin hukuka aykırı olarak yapmış olduğu idari işlem ve eylemlerden doğan davaları görür.
    Askeri Yüksek İdare Mahkemesi(AYİM);Kendine tabi ilk derece mahkemesi yoktur.Yüksek mahkemedir.Askeri hizmete ilişkin ve asker kişilerin idare,işlem ve uyuşmazlıklarını görür.
    Sayıştay;Genel ve katma bütçeli kuruluşların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlayan mahkemedir.Sayıştay yüksek mahkemedir ancak anayasada sayılmaz.

    3)ANAYASA YARGISI:Anayasa mahkemesi yetkilidir.
    Görevi;kanunların,K.H.K ’ların ,T.B.M.M içtüzüğünün anayasaya aykırılığı hakkında iddiaları karara bağlar.
    Yüce divan sıfatıyla yüksek dereceli memurları yargılama yetkisine sahiptir.
    4)SEÇİM YARGISIeçimlerle ilgili itirazları ve şikayetleri karara bağlayan Yüksek Seçim Kurulunun oluşturduğu bir yargı organıdır.
    Seçim yargısı ile il ve ilçe seçim kurullarının kararlarını inceler.
    Yüksek Seçim Kurulunun oluşturduğu yargı organıdır.
    5)UYUŞMAZLIK YARGISI:Anayasa’nın öngördüğü bir yüksek mahkemedir.
    Adli yargı ile idari yargı organlarının görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin karara bağlar.

    YÜRÜTME VE İDARE
    Yürütmenin içinde bulunan Bakanlar Kurulu ve hükümet yasama ile olan ilişkileri,diğer devletlerle olan ilişkileri hükümetin genel politikasının gösterildiği programların hazırlanması Bakanlar Kurulu’nun siyasi nitelikli işleridir.
    Cumhurbaşkanı Türkiye Cumhuriyetinin başıdır.Türk milletinin birliğini temsil eder. Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir ve sağlar,bu nedenle cumhurbaşkanlığı makamı da siyasi niteliktedir.
    Bakanlar Kurulu’nun yapmış olduğu salt siyasal nitelikteki işlemlerinin dışında kalan devletin günlük gereksinimlerini karşılamak için yapılan faaliyetler idari fonksiyonu oluşturur,bu işlemler de yürütme içinde saydığımız idare organının tanımını verir.
    Bakanlıklar kamu hizmeti görmek üzere teşkilatlanmış birimlerdir. Bakanlar bu birimlerin en yüksek amiri konumundadır ve idari hizmet yaparlar.
    Başbakan’ın görevi,idari hizmet yapan bakanlıkların başındaki bakanların görevlerini anayasa ve kanuna uygun biçimde yürütülüp yürütülmediğini gözetmek ve düzenleyici önlemler almak yetkisine sahiptir.
    Başbakan bakanların hiyerarşik amiri değildir.Çünkü siyasi niteliği ağır basmaktadır.Altlık-üstlük ilişkisi yoktur.
    MAHALLİ İDARELER Bu birimler kanunla kurulur. İl,belediye ve köy halkının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan kamu tüzel kişileridir. Mahalli idarelerin devlet kamu tüzel kişiliğinin dışında ayrı bir kamu tüzel kişilikleri vardır.
    ÖTEKİ KAMU TÜZEL KİŞİLER Tüm ülkede yürütülmesi gereken idari hizmetler devlet tüzel kişiliğinin dışında oluşturulmuş ayrı kamu tüzel kişileri tarafından yerine getirilir,özellikle teknik bilgi,donanım ve özellik gerektiren konularda devlet bu yola gitmiştir.(üniversite,hastane,TRT)
    YASAMA FONKSİYONU VE İDARE FONKSİYONU
    Yasama fonksiyonu; TBMM tarafından yerine getirilir,yasa koymak,değiştirmek ve kaldırma yetkisine sahiptir. Yasaların genel özelliği genel,soyut,sürekli norm olmalarıdır.
    İdari fonksiyon yasama organının koyduğu genel,soyut ve sürekli normları belirli kişi ve durumlara uygular.
    Genel,soyut,sürekli norm koymak maddi anlamda yasama fonksiyonudur.
    Özel af ilanı,mahkemelerin verdiği ölüm cezalarının infazı gibi normlar,genel norm niteliğinde olmayıp belirli kişi ve durumlara ilişkin normlardır.
    İdari fonksiyon içerisindeki birtakım işlemler ise yasama organının yaptığı genel,soyut,sürekli norm niteliğindeki işlemler olabilir bunlar yönetmelik ve tüzüktür. Yasama organı hükümetin siyasal denetimini yaparken meclis işlemleri ,bu faaliyetlerin dışında kalan işlemler yargı organının faaliyetinde dahil değil ise bu faaliyetler yasama organının idari faaliyetleridir.
    YARGI VE İDARE1)Hukuk düzeninin ihlali konusunda iddia,
    2)Bu iddianın gerçekliği konusunda tespit,
    3)Tespit gerçekleşmişse ihlali yapana bir yaptırım uygulanır.
    İdarede zaman zaman yargının yaptığı gibi disiplin cezası verilerek yargı fonksiyonu yerine getirilebilir.
    Burada dikkate alınacak ölçüt organik anlamda yargı fonksiyonudur. Eğer ihlali ve tespiti mahkemeler yapıyorsa yargı fonksiyonundan bahsederiz.
    İDARİ FONKSİYONUN KONUSU,AMACI
    İdari fonksiyonun konusu devletin yasama ve yargı fonksiyonları ile yürütmenin salt siyasal nitelikteki faaliyetleri olan Bakanlar Kurulu’nun oluşturulması hükümetin siyasal programının hazırlanması gibi işlemlerin dışında kalan toplumun günlük gereksinimlerini karşılamak ve günlük yaşamın devamını sürdürmek için yapılan tüm kamusal iş ve faaliyetler idari fonksiyonun konusudur. İdari fonksiyon,idari makamlarca yerine getirilir. İdare özetle kamu hizmeti yapar.
    Yasama organı da zaman zaman idari işlemler yapar. Esasında yasama organının görevi şekli kanun çıkarmak,meclis işlemleri yapmaktır. Yasama organının yapmış olduğu meclis işlemlerinin bir kısmı örneğin bürp ve muhasebe işlemleri bunların düzenlerinin takibi,memurların özlük işlemleri yasama organının idari nitelikteki işlemleridir.
    Yargı organı ise kural olarak hukuki uyuşmazlıkları çözer ancak zaman zaman idari nitelikteki işlemleri de mevcuttur. Bunlar mahkeme kalemlerinin işlerinin yürütülmesi ve mahkeme personelinin yönetimi.
    Not :Yasama ve yargı zaman zaman idarenin yapmış olduğu idari nitelikteki işlemleri yapabilirken,idare, yasama ve yargının yaptığı işlemleri yapamaz ancak yürütme organı olan Bakanlar Kurulu KHK.çıkararak yasama kurulunun görev alanına giren kanun yapma işine benzer nitelikte işlemler yapabilir.
    İDARİ FONKSİYONUN AMACI İdari fonksiyonun amacı kamu yararıdır. Kamu yararını gerçekleştiren bu hizmetler özel kesimler tarafından ya karlı olmaması sebebiyle veya bu ihtiyaçlar toplumun günlük gereksinimlerinde zorunlu olarak yapılması gereken işlemler olduğu için devlet tarafından özel kesimlere gördürülmezler. Özel kesimlerin amacı kazanç,başarı ve kişisel çıkardır. İdare ise bu kıstaslara değer vermeksizin topluma hizmet sunma ve kamu yararını sağlamak için bu hizmetleri sürekli olarak yapar.
    İDARİ FONKSİYONUN ÖZELLİKLERİ 1)İdari fonksiyon,idari işlemler ile yerine getirilir.
    2)İdari fonksiyon devletin sahip olduğu üstün ve ayrıcalıklı yetki olan kamu kudreti kullanılarak yerine getirilir.(Kamu gücü)
    3)İdari fonksiyon sürekli bir devlet fonksiyonudur.
    a)İdari işlem, idarenin yapmış olduğu belirli bir tür kamusal işlemlerdir.
    b)Devlet özel kişiler karşısında üstün ve ayrıcalıklı yetkilerini kullanarak gerçekleştireceği idari işlemleri daha rahat biçimde yapabilir. İdare kamu yararını gerçekleştirmek için özel kişilerle eşit konumda değil daha üstün ve ayrıcalıklı yetkilerle donatılmıştır.
    c)İdari fonksiyon,sürekli bir devlet fonksiyonudur. İdare bireylerin talebi olmasa dahi doğrudan doğruya yapılan sürekli kamu hizmetini sunmak durumundadır.
    Yasama organı ve yargı organı işlemlerini zaman zaman icra ederken,idare bu işlemleri sürekli yapmak durumundadır.
    İDARE NE İŞLEMLER YAPAR1)Bireylerin can ve mal güvenliğini sağlar.
    2)Sağlık,eğitim,elektrik,su,doğalgaz gibi tüm kamuyu ilgilendiren hizmetler yapar.
    Bireyler davalı ve davacı olmadıkça doğrudan yargı ile ilişkileri söz konusu olmaz,bireyleri etkilemez. Bireylerin yasama ile olan ilişkileri siyasi niteliktedir. Örneğin seçimlere katılmak gibi. Yargı ile olan ilişkiler hukuki niteliktedir.


    İDARENİN GÖREVLERİ Toplumun günlük gereksinimleri ne ise ve kamu yararını gerçekleştirebilmek için yürüttüğü faaliyetler idarenin görevidir.
    Toplumun günlük gereksinimlerini belirlemek ve tespit etmek siyaset biliminin yani yönetim biliminin işidir. Bu gereksinimleri belirleyen makam yasama organıdır.
    Yasama organı günlük gereksinimleri belirlerken ülkede geçerli olan ekonomik sosyal ve siyasal düzeni dikkate alır. Üç tür devlet yapısı vardır.

    1)Liberal Devlet;Liberalizm toplumun dış güvenliğini sağlayan ve yaşama sınırlı şekilde müdahale eden devlet düzenidir. Liberal devlette kamu yararının bireylerin serbest rekabet içerisinde gerçekleşeceğini savunan düzendir.
    2)Sosyalist Devlet;Sosyalizm liberal devletin tam tersidir. Devlet bireylere serbest rekabet alanı bırakmamıştır. Bütün işlemleri devlet üstlenip yürütür yani toplumun her yönüne müdahale eden devlet sistemidir.
    3)Sosyal Devlet;Liberal devlet ile sosyalist devlet arasında yer alır. Sosyal devletin ortaya çıkış sebebi ,liberal düzende doğan sınıf farklılıklarının,eşitsizliklerinin giderilmesidir.
    Yani sosyal devlet bireylerin gerçekleştiremeyeceği toplumun ortak ihtiyaçlarını kendisi yaparken diğer bir takım ihtiyaçlar,hizmetler için özel kesime iş yapma imkanı tanımıştır.
    Sosyal Devletin Özellikleri
    1)Serbest rekabet içerisinde özel kişilerinde kamu yararımı gerçekleştireceğine inanır.
    2)Bazı alanlarda kamu yararını sadece kendisinin gerçekleştireceğine inanır.
    T.C. Devlet İdaresinin Görevleri;1)Milli Güvenliğin Korunması;Milli güvenliğin korunmasından ve yurt korunmasından dolayı TBMM.’ne karşı Bakanlar Kurulu sorumludur. En ilkel görevidir.
    2)Kolluk Faaliyetleri;Ülkenin içgüvenliğinin sağlanması. İçişleri Bakanlığı’na bağlı jandarma ve polis teşkilatından oluşur.
    3)Kamu Hizmeti;
    4)Özendirme ve Destekleme Faaliyeti;Bunlar devletin yetişemediği alanlarda bu alanlarda çalışmak isteyen bireylerin desteklenmesidir.
    5)İç Düzen Teşvik Faaliyeti;İdari bilimlere personel yetiştirmek,araç gereçleri temin etmek personeli uzmanlaştırmak gibi faaliyetlerdir. Diğer görevler topluma yönelikken,içdüzen faaliyeti kamuya yöneliktir.
    6)Planlama;İdarenin yapacağı kamu hizmetlerinde belirli bir sırayı oluşturması ve planlama yapmasıdır. Devlet Planlama Teşkilatı ve MGK.’nin yürüttüğü faaliyetlerdir.
    Yürütme ve İdarenin Görevleri1)Haber alma
    2)Olağanüstü hal ve sıkıyönetim ilan etme
    3)Silahlı kuvvetlerin personel araç gereç gibi gereksinimlerini karşılama








  2. Uğur Baki
    Devamlı Üye





    ÜNİTE: 2 ANAYASA VE İDARE

    Anayasa;Maddi anlamda devletin temel kuruluşuna ilişkin kurallardır.
    Şekil anlamında anayasa;Yapılması ve değiştirilmesi kanunlardakinden daha sıkı şekil şartlarına bağlanmış anayasa metini.
    Anayasa hükümlerinin çoğu doğrudan idareyi de ilgilendirir.Örneğin;Merkezi idarenin yetki genişliği ilkesi(Tevsii mezuniyet ilkesi);mahalli idarelerle ve kamu görevlileri ile ilgili kurallar.
    • Anayasa hükümleri yasama,yürütme ve yargı organlarını bağladığı gibi idareyi de bağlar.
    • İdarenin doğrudan şekli anayasa hükümlerine aykırı düşen işlemlerine karşı idari yargıya başvurabiliriz.
    • İdarenin işlemleri doğrudan değil de dolaylı olarak anayasaya aykırı ise işlem idari yargı yerince iptal edilemez.
    İdari Yargı’ya başvurur.
    a)Mahkeme =>iddiayı ciddi bulursa;
    b)Mahkeme =>kendisi karar verirse; Mahkeme =>Anayasa Mahkemesine başvurur. =>Mahkeme karar çıkana kadar davaya bakmaz,bekletici mesele olarak bırakır.
    MERKEZDEN YÖNETİM – YERİNDEN YÖNETİM İLKELERİ
    Anayasa 123.maddesi idarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır.
    • Merkezden yönetim ve yerinden yönetim ilkeleri idarenin organik ve fonksiyonel yönlerini etkileyen temel anayasal ilkelerdir.
    Merkezden Yönetim;İdarenin topluma sunacağı hizmetlerin devletin merkezinden ve tekelden yürütülmesi.
    Başkent Teşkilatı
    • Merkezdeki tüm yetkilerden oluşur.Cumhurbaşkanı,Başbakan,Bakanlar Kurulu
    Taşra Teşkilatı
    • Başkent dışındaki tüm ülkeye yayılmış teşkilattır.
    • Taşra teşkilatı görevlileri,başkent yetkililerince atanır.
    • Onların emir ve talimatlarınca hareket ederler.
    • Başkent teşkilatı yetkililerine hiyerarşi olarak adlandırılan bir bağ ile bağlıdırlar. Bu bağa bağlı olarak altlık-üstlük ilişkisi vardır.
    • İl-vali,ilçe-kaymakam,bucak-bucak müdürü

    Merkezi yönetimin özellikleri;
    1)Bütün idari hizmetler merkezde toplanmıştır.
    2)Sorumluluklarda Merkez Teşkilatındadır. Bu hizmetlere ilişkin karar alma,uygulama yetkisi hiyerarşi yapısında üst alan merkezdedir.
    3)Demokratik ilkelere ters düşer.
    Merkezden Yönetim İlkesinde Yetki Genişliği(Tevsii Mezuniyet)
    • Merkezden yönetimden kaynaklanan sakıncaları gidermek için ve kamu hizmetlerinin taşrada gecikmesini önlemek amacıyla uygulanan bir önlemdir.
    • Merkezden yönetimde saf olarak uygulandığında,bütün yetki ve sorumluluklar merkezdir.
    • Yetki genişliği ilkesi ile merkezi idarenin taşra örgütündeki amirlerine belirli konularda merkeze danışmadan merkez adına karar alma imkanı vermektedir.
    • Böylece zaman kaybetmeden taşranın ihtiyaçlarına cevap verilebilecek ve kırtasiyeciliğinde önüne geçilerek kamu hizmetlerinin yürütülmesinde ortaya çıkan gecikme ve aksamalar giderilecektir.
    • Bu yetki genişliği taşra teşkilatında sadece valiye tanınmıştır.
    • Vali bu yetkiyi kamu hizmetlerini görmek üzere kullanır.
    • Bu yetkinin sonucunda elde edilen gelirler idarenin bütçesine dahil olur.
    Yerinden Yönetim İlkesi (İdari Adem-i Merkeziyet)
    • Bazı idari hizmetler merkezi idarenin dışında,merkezi idare hiyerarşisine dahil olmayan kamu tüzel kişileri tarafından yerine getirilir. Buna idari adem-i merkeziyet denir.
    • ABD. siyasal adem-i merkeziyet denilen federal yapıdan farklıdır. Federalizm olarak adlandırılan sistemde başında federal devlet bulunur ve bu federal devletin altında da küçük federe devletler bulunmaktadır.
     Her bir federe devletin idari yetkilileri olup aynı zamanda federe devletin yasama,yargı ve idari yetkileri de vardır.
    • Buna karşılık idari adem-i merkeziyette merkezi idareye dahil olmayıp,hiyerarşisi içinde de bulunmayan kamu tüzel kişilerinin sadece idari yetkileri olup yasama ve yargı gibi yetkileri yoktur.
    Yerinden Yönetim İlkesinin Uygulama Biçimleri;
    Topluma sunulacak bazı idari hizmetlerin devlet merkezinden ve tek elden değil,merkezi idare teşkilatı içinde yer almayan ve hiyerarşisine dahil olmayan kamu tüzel kişileri tarafından yürütülmesi.
    1)Yerel Yerinden Yönetim(Mahalli Adem-i Merkeziyet)
    • Belli bir yörede oturanlara salt ortaya çıkan müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tanınan özerkliktir.
    • En eski uygulama biçimidir.
    • Mahalli idareler il,belediye,köy halkının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kanunla kurulan karar organları kanunla gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişilerdir.
    • Başkent taşra teşkilatının hiyerarşisine sahip değildirler.
    • Kanunla kurulurlar.
    • Halk tarafından seçilirler.
    • Bütçeleri vardır.
    • Özerktirler.(Bu yetki ile merkeze bağlı hiyerarşisinden ayrılırlar.
    2)Hizmet Yerinden Yönetimi(Hizmet Adem-i Merkeziyet)
    • Hizmet yönünden uygulanma biçimi son zamanlarda ortaya çıkmış.
    • Sosyal devlet ilkesinin benimsenmesi ile kamu hizmetleri özel teknik bilgi ve uzmanlık gerektiriyordu.
    Bu hizmetlerin görülmesi için merkezi idare teşkilatı dışında oluşturulan kamu tüzel kişilerine gördürülmeye başlandı.
    Örnek;Üniversiteler,TRT,Emekli Sandığı,Kamu İktisadi Kuruluşları
    • Cumhuriyetin ilk yıllarında havagazı,elektrik,ulaştırma,telefon gibi hizmetler millileştirilmiştir.
    • Yerel yerinden yönetimlerdeki gibi kanunla kurulurlar,bütçeye sahiptirler,hiyerarşi ilişkisi yoktur.
    • Ancak bazı önemli farklar vardır. Bunlar ;
     Bir hizmete özerklik tanınması söz konusudur. Ör;TRT
     Organları seçmenlerin iradesi belirlemez.
     Hizmet yerinden yönetim mal topluluğudur,yerel yönetim kuruluşları kişi topluluğudur.
     Hizmet yerinden yönetim kuruluşları malvarlığına belli bir hizmete tahsis edilmesi ile tüzel kişilik kazanırlar.
    Yerinden Yönetimin Yararları;
    1)Demokratik ilkelere uygundur.
    2)Kırtasiyecilik ve bürokrasi azalır.
    3)Hizmetler gereksinimlere uygun yürütülür.
    Yerinden Yönetimin Sakıncaları;
    1)Ülke bütünlüğünün ve milli birliğin sarsılma tehlikesi doğurabilir.
    2)Partizanca uygulamalara yol açar.
    3)Hizmetler yeknesak bir biçimde yürütülemez.
    4)Mali denetim güçleşir.
    Kamu Tüzel Kişiliği;
    Yerinden yönetim ilkesi devlet tüzel kişiliğinin yanında hizmet yönünden uygulaması sonucunda kamu tüzel kişilerinin doğmasına yol açmıştır. Yerinden yönetimler yer yerinden yönetim,yani mahalli idareler,kamu tüzel kişiliğine sahip kuruluşlardır. Bu niteliklerini anayasadan almaktadırlar. Hizmet yerinden kuruluşların bir kısmı anayasada düzenlenmiş kamu tüzel kişileridir.
    RTÜK,üniversiteler,kamu tüzel kişilikleri anayasada düzenlenmiştir.
    Kamu Tüzel Kişilerinin Özellikleri;
    1)Kanunla kurulurlar veya kanunun verdiği yetkiye dayalı olarak kurulurlar.
    2)Kamu gücü ile donatılmışlardır,yani üstün ve ayrıcalıklı yetki sahibidirler.
    3)Malları,gelirleri ayrı statüye sahip kuruluşlardır.
    Personellerin Statüsü;Türk ceza kanunu yönünden devlet memuru statüsündedir.
    Devlet Memuru:657 sayılı D.M.K.’na göre hak ve yetkileri,görevler belirtilmiş olup kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yapmak üzere atanmış kişilere denir.
    Kamu tüzel kişilerinin mal ve gelirlerinin statüsü;
    • Mal ve gelirler haciz edilerek,icra marifeti ile el konulamaz.
    • Kamulaştıramama özelliğine sahip olan mallar kamu mallarından sayılır.
    İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİ
    İdare kuruluş ve görev yönünden bir bütündür. Ve bu bütünlük hiyerarşi ve idari vesayet denilen 2 hukuki araçla gerçekleştirir.
    İdareyi oluşturan örgütlerin varlığı kanundan doğmaktadır. İdare kuruluşunda ve görevlerini yaparken kanuna dayanmak zorundadır. Buna kanuni idare ilkesi denir. İki organı vardır.
    1)Hiyerarşi:Merkezi idare ile başkent ve taşra teşkilatının örgütlerinin birbiri ile olan bağlantısında ve yerinden yönetim kuruluşları birimleri arasındaki hukuki bağa hiyerarşi denir.
    Kelime anlamı;Teşkilatın bir kademeleşme göstermesini görevlilerinin aşağıdan yukarıya doğru basamak basamak,derece derece birbirine bağlanarak en üstteki yetkiliye tabi olmasına hiyerarşi denir.
    Mertebeler Silsilesi,Silsile-i Meratip hiyerarşinin diğer adlarıdır.
    Hiyerarşik makamlar;Merkezi idaredeki en üst hiyerarşik amir Bakan’dır.
    Başbakan’ın bakan üstünde hiyerarşik amiriyet durumu yoktur. Siyasi amir konumundadır. Çünkü bakanların görevlerine son verilmesi;Başbakan’ın teklifi Cumhurbaşkanı’nın onayı ile mümkündür.
    Hiyerarşi gücünün kapsamı;Hiyerarşi gücünün kullanılabilmesi için herhangi bir yasal izne gerek yoktur. Genel bir ilke de yetkidir.
    1)Üst’ün Ast’a emir verme yetkisi .
    2)Üst’ün Ast’ın memurluk durumuna ilişkin işlem yapma yetkisi.
    3)Ast’ın işlemlerini denetleme yetkisi
    Memuriyet durumuna ilişkin işlem yapma;
    Üst,ast’ın görev yerini değiştirebilir,atama yapabilir,disiplin cezası verebilir,yer değiştirme işlemlerini yapabilir.
    Ast’a emir verme yetkisi;
    1)Ast üst’ün verdiği emirlere itiraz ve dava hakkı yoktur.
    2)Üst’ün verdiği emir hukuka aykırı ise ast emiri yerine getirmeme veya daha üst amire bildirme hakkı vardır. Eğer üst hukuka aykırı emri tekrarlar ise emrin yazılı olarak vermesini isteyebilir. Emir yazılı verilirse ast emri yerine getirmek zorundadır.
    3)Üst’ün verdiği emir suç teşkil ediyor ise emri yerine getirmeme yetkisi vardır,eğer suç teşkil edilen emir yerine getirilirse sorumluluk söz konusudur.
    Ast’ın işlemlerini denetleme yetkisi;
    Üst ast’ın yapmış olduğu işlemin hukuka,ihtiyaca hizmet gereklerine uygun olup olmadığını denetler. Üst’ün yapmış olduğu denetim hukukilik ve yerindelik denetimidir.
    2)İdari Vesayet:Merkezi yönetim ile yerinden yönetim arasındaki bütünlüğü sağlayan hukuki bir araçtır. Yerinden yönetimdeki kamu tüzel kişilerin özerkliğe sahip olmaları sebebiyle bu birimlerin yapmış olduğu iş ve eylemlerin devlet bütünlüğünü bozma tehlikesi karşısında merkezi idarenin yerinde yönetimi belirli ölçülerde denetleme yetkisidir.
    Hiyerarşi =>Aynı Teşkilat =>denetimi
    İdari Vesayet =>Ayrı Teşkilat =>denetimi
    Not:İdari vesayet yetkisi yerinden yönetime sunulan özerklik ilkesinin istisnasıdır.
    Yerinden yönetimlerde özerklik kural,idari vesayet istisnadır.
    İdari Vesayet Yetkisinin Kapsamı;
    1)Yerinden yönetim kuruluşlarının organları üzerinde denetim.
    2)Denetim genelde organ ve görevlilerin seçiminde,karşımıza çıkar. Yerinden yönetim kuruluşları olan mahalli idarelerin karar organları seçimle işbaşına gelir. Hizmet yerinden yönetim kuruluşları üyelerince gizli oyla seçilir. O halde merkezi idarenin yerinden yönetimin karar organları üzerinde ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organları üzerinde idari vesayet yetkisi yoktur.
    Merkezi idareni bu organlar üzerindeki denetim yetkisi geçici olarak görevden uzaklaştırmadır. Çünkü seçilmiş organlar,atanmış organlardan üstündür. Ve seçilmişlerin organlık sıfatlarını kazanmaları ve kaybetmeleri yargı yolu ile olur.
    Geçici olarak uzaklaştırma,merkezdeki İçişleri Bakanı’nın teklif ile 24 saat içerisinde alınan karar hakimin onayına sunulur.48 saat sonra hakim görüşünü açıklar. Bakanın yapmış olduğu işlem bu prosedür içerisinde yerine getirilmezse karar kendiliğinden ortadan kalkar.
    Yerinden Yönetimin İşlemleri Üzerinde İdari Vesayet Yetkisi;
    1)Onamaya tabi işlemler:İl özel idaresinin hemen hemen tüm işlemleri Vali’nin onayına tabidir.
    İl genel meclisinin yapmış olduğu işlem tamamlanmış bir işlemdir. Valinin onayı, işlemi sadece yürürlüğe sokar.
    Vesayet makamı(vali),işlem hakkında onama,onaylamama,geçici olarak erteleme kararı verebilir. Vesayet makamının yerinden yönetimin yerine geçerek işlem yapma yetkisi yoktur.
    İl genel meclisinin onaylanan işlemlerinden doğan davalarda husumet yerinden yönetim kuruluşlarına yöneltilir. Yani il genel meclisinin işlemine karşı il özel idaresine husumet yöneltilir. Onaylanmayan veya değiştirilerek onaylanan işlemlerde husumet vesayet makamına(vali) yöneltilir. Valinin red kararı çoğu kez kesindir. Ancak bazı hallerde red kararına karşı danıştayda dava açılır. Ve mahkemenin kararı kesindir.
    2)Onamaya tabi olmayan işlemler:Yerinden yönetimler çoğu işlemi onaylamaya tabi değildir. Özerkliğin devamı olarak tek başına icra edilebilir nitelikte işlemler yapılabilir.




  3. Uğur Baki
    Devamlı Üye
    ÜNİTE 3

    Yayımlanmış bir kanun, metninde ne zaman yürürlüğe gireceği belirtilmemişse, resmi gazetede yayımlanmasından 45 gün sonra yürürlüğe girer.

    Bir yasama dönemi içinde kanunlaşmayan kanun tasarı ve teklifleri Kadük olur.

    Bir kanunun yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanınca kabul edildikten sonra 15 gün içinde resmi gazetede yayımlanması gerekir.

    1982 Anayasasına göre uluslararası bir antlaşma TBMM tarafından uygun bulunur, Cumhurbaşkanınca onaylanır.

    Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen makam Anayasa Mahkemesidir.

    Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği kanunlar, eğer Anayasa Mahkemesi tarafından ayrıca belirtilmemişse Resmi Gazetede yayımlandığı gün yürürlükten kalkar. Eğer iptal olunan kanunun yerine getirilebilecek bir kanun yoksa ve bu durum karmaşa yaratacaksa, Anayasa Mahkemesi, kararını bir yıla kadar erteleyebilir.

    Kanun Hükmünde Kararnameler, 1961 Anayasasına 1971 değişikliği ile gelmiştir.

    Kanun Hükmünde Kararname;
    o Çıkarma yetkisi Bakanlar Kurulu’ndadır.
    o Bakanlar Kurulu, bu yetkiyi TBMM’den aldığı bir yetki kanunu ile alır.
    o Bu yetki kanununda, kararnamenin amacı, süresi, kapsamı, birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılmayacağı belirtilmelidir.
    o Yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.
    o Temel hak ve özgürlükler sınırlandırılamaz.

    Olağanüstü hal ve sıkıyönetim Kanun Hükmünde Kararnameleri;
    o Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Bakanlar Kurulunca çıkarılır.
    o Yetki kanununa ihtiyaç yoktur.
    o Telem hak ve özgürlükleri sınırlandırabilir.
    o Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

    Usulüne göre yürürlüğe konulmuş bulunan Milletlerarası antlaşmalar, kanun hükmündedir.

    Yürürlüğe konulmuş olan Milletlerarası Antlaşmaların anayasaya aykırılığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

    Milletlerarası Antlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi Cumhurbaşkanı’na aittir.

    Kıta Avrupası’nda idare hukukunun doğuşu ve gelişimi koşulları;
    o İdari yargının varlığı
    o İdari fonksiyonun gelişmesi
    o Kamu – özel hukuk ayrımının olması
    o Hukuka bağlı devlet anlayışının benimsenmesi
    o İdarenin yargı denetimine tabi tutulması

    İdare Hukuku, İdarenin kamu gücünü kullanarak yürüttüğü işleri kapsar.

    İdare Hukukunun düzenleme alanını belirleyen ölçüt, Kamu Hizmeti ölçütüdür.

    Tüzüğün asli şekil şartı, Danıştay incelemesinden geçmesidir.

    Tüzük çıkarma yetkisi Bakanlar Kurulu’na aittir. Kanunun uygulanmasını göstermek veya kanunun emrettiği işleri belirtmek, Tüzüklerin konusudur.

    Tüzüklerin yargısal denetimi Danıştay’a aittir.

    Siyasi partiler yönetmelik çıkaramaz.

    Yönetmeliklerin belli bir şekil şartı yoktur.

    Yönetmelik çıkartma yetkisi, Başbakanlık, Bakanlar Kurulu ve Kamu Tüzel kişilerindedir.

    Yönetmeliklerin konusu kanunların veya tüzüklerin uygulanmasını sağlamaktır.

    Adli İdare sistemi İngiltere, ABD ve Kanada’da uygulanır. Buralarda İdari faaliyetlerin denetimi ve sorunların çözümü yine Adli mahkemelerde olur.

    İdari Rejim başta Fransa olmak üzere Diğer Kıta Avrupa’sında ve ülkemizde uygulanır.

    Ülkemizde İnkılâp kanunları ile uluslar arası antlaşmalar, Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi değildir.

    Kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülme usul ve esasları TBMM içtüzüğünde düzenlenmiştir.

    İdari makam ve mercilerin “kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak” amacı dışında, kendi idari faaliyetleri için çıkartmış oldukları yönetmeliklere Adi yönetmelikler denir.

    Birisi ilgili bakanlık tarafından, bir diğeri Bakanlar Kurulunca yapılan ve birbirleri ile çelişen hükümler içeren yönetmeliklerden, ilgili bakanlık tarafından yapılana öncelik verilir.




+ Yorum Gönder


bakanlar kurulunun hiyerarşik amiri kimdir,  merkezi idarenin en üst hiyerarşik amiri,  bakanların hiyerarşik amiri kimdir,  merkezi idarede en üst hiyerarşik amir kimdir,  bakanlar kurulunun hiyerarşik amiri,  merkezi idarenin en üst hiyerarşik amiri kimdir