+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Bilgi Hazinesi Forumunda Fiil eki ile ilgili nasıl cümle kurabilirim Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Fiil eki ile ilgili nasıl cümle kurabilirim








    fiil eki ile ilgili nasıl cümle kurabilirim







  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    fiil eki ile ilgili nasıl cümle kurabilirim

    fiil eki ile ilgili nasıl cümle kurabilir hakkında bilgi

    Ek fiilin iki görevi vardır:

    1. İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak.

    Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yaparken dört kip ekinden yararlanır. Bu kip ekleri şunlardır:

    a. Görülen geçmiş zaman: -di

    b. Duyulan geçmiş zaman: -miş

    c. Geniş zaman: -r

    d. Dilek şart kipi: -sa, -se

    Şimdi bunları kısaca görelim.

    a. Bilinen geçmiş zaman (idi) : İsimlere (-idi) eki getirilerek yüklem yapılır. Özneyi oluş üzerinde gördüğünü anlatır.

    Çalışkandım (çalışkan - i di - m)

    Çalışkandın

    Çalışkandı

    Çalışkandık

    Çalışkandınız

    Çalışkandılar

    "Metin çalışkandı."

    cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin görülen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.



    b. Öğrenilen geçmiş zaman (imiş) : Öznenin başkasından duyulan bir oluş içinde bulunduğunu gösterir.

    Çalışkanmışım (çalışkan - i miş - ler)

    Çalışkanmışsın

    Çalışkanmış

    Çalışkanmışız

    Çalışkanmışsınız

    Çalışkanmışlar

    Bu da zamire, edata vs. eklenebilir.

    "Metin çalışkanmış."

    cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.



    c. Şart kipi (ise) : İsimlere getirilen (-ise) eki cümleye koşul anlamı katar.

    Çalışkansam (çalışkan - ise- m)

    Çalışkansan

    Çalışkansa

    Çalışkansak

    Çalışkansanız

    Çalışkansalar

    "Metin ya çok çalışkansa."

    cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin şart kipi ile yüklem olmuştur.



    d. Geniş zaman : Bu zaman çekiminde ek fiil diğer çekimlerinde olduğu kadar belirgin değildir. Diğerleri, eklendiği sözcükten "idi", "imiş", "ise" diye ayrılabildiği hâlde, geniş zamanda ayrılmaz.

    Çalışkan - ım

    Çalışkan - sın

    Çalışkan - dır

    Çalışkan - ız

    Çalışkan - sınız

    Çalışkan - dırlar

    "Metin daha çalışkandır."

    cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin geniş zamanı ile yüklem olmuştur.


    Ek fiilin Olumsuzu

    Ek fiille çekimlenmiş sözcüklerin olumsuzu "değil" sözcüğü ile yapılır.

    Çalışkandım

    Çalışkanmış

    Çalışkansa

    Çalışkanım

    çalışkan değildim.

    çalışkan değilmiş.

    çalışkan değilse.

    çalışkan değilim.


    Yukarıdaki örneklerde ek fiilin olumsuz çekimi görülmektedir. Diğer fiillerin "-ma, -me" ile, ek fiilin "değil" ile olumsuz yapılması, ek fiilin bulunmasını oldukça kolaylaştırır.

    "Kısa sürede eve vardı."

    "Sınıfta on kişi vardı."

    cümlelerinde altı çizili sözcüklerden hangisinin ek fiil aldığını bulmak için cümleleri olumsuz yaparız. Birinci cümlenin yüklemi,

    "Kısa sürede eve varmadı."

    şeklinde olumsuz yapılabilir. İkinci cümlenin yüklemi,

    "Sınıfta on kişi varmadı."

    şeklinde söylenemeyeceğine göre, ikinci cümle ek fiil almıştır.



    Ek fiilin Soru Şekli

    Bu fiilin soru şekli de diğer fiillerde olduğu gibi "mi" ile yapılır. "mi" sözü isimle ek fiil arasına girerek kullanılır.

    Çalışkanım

    Çalışkanmış

    Çalışkandım

    çalışkan mıyım?

    çalışkan mıymış

    çalışkan mıydım


    2. Ek fiilin ikinci görevi birleşik zamanlı fiillerin oluşmasını sağlamaktır.

    Şimdi birleşik zamanlı fiilleri görelim.




+ Yorum Gönder


idi ile ilgili cümleler