+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Bilgi Hazinesi Forumunda Anadolu'da yıllardır süregelen gelenek ve göreneklerimiz Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Anadolu'da yıllardır süregelen gelenek ve göreneklerimiz








    Anadolu'da yıllardır süregelen gelenek ve göreneklerimiz







  2. HAKAN
    Özel Üye





    Kısaca Anadolu'da yıllardır süregelen gelenek ve göreneklerimiz

    EVLİLİK
    Çok eski yıllarda evliliğe görücü usulü ile karar verildiği olabilmekteydi Bu daha çok anne ve babanın verdiği kararla oluşan eş bulma biçimiydi Günümüzde artık gençler evliliğe birbirlerini tanıyarak büyük oranda kendi iradeleriyle karar vermektedirler
    Çok eskiden kızı olan bir aileye hiç haber verilmeden istemeye gidilirdi İmdi ise haber vermeden kız istemeye gidilmez Gençler aralarında konuşup anla-şırlarKızlar genelde kendilerini naza çekerler Kızın nazlı (tereddütlü) olduğu durumlarda kızı ikna edip evet dedirten kız yada oğlan yakınında kişiler de bulunur ki bunlara “düğüncü “ denir Arkasından anne,hala,teyze yada abla ile görüşmeler konuşmalar olur Konu erkeklere açılır Olur alınınca kız evine gitme günü belirlenir Buna kız isteme denir Belirtilen gecede önceden havadan sudan konuşulur Konuyu iki tarafta bilinmesine karşın oğlan tarafının açması beklenir Konu tartışılır Bir seferde kızın verildiği pek görülmez Kız tarafı iki veya üçüncü gidişte yumuşar, söz kesilir Söz kesildikten sonra ayrıntılar görüşülür Başta evlilik tarihi geline yapılacak ağırlık takı, gelin odası gelin elbisesi kadar her şey karalaştırılır Başlık parası günümüzde kalkmıştır El ile verme denilen bu olaya bir akşam üstü gelinin sessizce götürülmesi olacağı gibi eşe dosta haber verilerek kalabalık halinde gerçekleştirilebilirSon yıllarda kız kaçırma-kaçma olayları hayli azaldı Bu durum oğlanın kızı beğenmesi ve kızın ailesinin buna karşı çıkması durumunda gerçekleştirilebilirBu durumda bir yakınlarının yanına sığınırlar Kız ailesine çocuklarının evlendiği bildirilirBu bildirime “haber verme”, bildirene de “haberci “denirKız tarafı hayli kızgın olur Haberci aklı başında sevilip sayılan birisi olmalıdırBazı durumlarda yıllarca küs durulduğu ve barışılmadığı da olmuştur Başlık parası tamamen kalkmıştırAğırlık olarak: Asgari 5 adet bilezik, saat, küpe, yüzük alınır Ayrıca üst baş içinde birkaç kıyafet alınırBu arada kız ve oğlan yakınlarına da birkaç hediye alınır
    Not:Gelinin annesine “süt hakkı” olarak bir miktar para veya hediye verilir

    KINA GECESİ
    Düğünden bir önceki gece kız evinde toplanır Oyunlar oynanır, kızın eline kına yakılırKına gecesine katılan herkesin eline de kına yakılır Kızın ağlatılması adettirKına yakımı bitiminde kızın başındaki tülbent ilk kapanın olur Düğün için önceden sözlü veya yazılı davetler yapılır Gelin evinden çıkarken Kapı açılmaz Kapıyı kesene verilen bahşiş büyük bahşiş olur Bahşişleri damat babasının veya yakınının vermesi adettir Gelin giderken de gençler tarafından yol kesilir Gelin evin avlusuna gelince kendi akrabası gelini içeri koymak istemez Bahşiş verilir İçeri girerken eşiğe genelde bir kazan ibrik veya güğüm bırakılır Gelinin bunları tekmelemesi uğur sayılır Kapıdan içeri girerken şeker veya bozuk para dökülür
    Genelde düğünler oğlan evinin yakınındaki bir düzlükte veya oğlan evinde yapılırdı Son yıllarda Belediye kurulmasından sonra okul bahçelerinde veya Belediye Sarayı önünde yapılmaktadırDüğün törenlerin-de Belediye Evlendirme Memurluğunca resmi nikah kıyılmaktadırDüğünlerde horonlar oynanmaktadır Genç kızlar yöresel kıyafetleri ile düğüne katılmaktadırlar Düğünlerde takı merasimi yapılmaktadır
    Son yıllarda Trabzon’da düğün salonları veya Belediye Evlendirme Salonunda da düğün-nikah mera-simleri yapılmaktadır Resmi nikahtan sonra da dini ni-kah (İmam Nikahı ) kıyılmaktadır
    Kız tarafına haber gönderilir Kız tarafı müsait olduğu günü haber verir Kız evinde Kızın akrabaları bulunur Erkek tarafı ve yakın akrabaları kız evine gider Gelin ve damadın yolları kesilir bahşiş istenir Kız evine varıldığında evin kapısı açılmayabilir Bahşiş istenir Oğlan tarafı barışmaya giderken tatlılar, yufkalar hazırlanmıştır Yufka sepetini indirmeye bilirler Bahşiş verilir Damat ve gelin orada bulunanlar ile görüşüp el öper barışma işlemi sona ererYemekler yenir Damat sofradan kalkmayabilir Bahşiş isteyebilir Sohbet yapılır Gelin isterse baba evinde birkaç gün kalabilirNadirde olsa boşanmalar ve çok evlilik olmaktadır
    Not :Her genç kızın en güzel hülyası gelinlik giymektir Gümüş takılar,İpek peştamal,Şal kuşak yerel gelinlik kıyafetidir Gelinin el alma denilen (El öpmesi) duru-munda bahşiş verilmesi adettendir

    İMECE
    Bir çok kimsenin toplanıp elbirliğiyle bir kişinin işini görmesi ve böylece işlerin sıra ile bitirilmesidir Odun ,taş,gübre (çiftlik gübresi) , tarla, çayır,talaş soy-ma, mısır soyma gibi imece çeşitleri vardır Kuşluk, akşam ve günlük gibi imece zamanları vardır
    TALAŞ İMECESİ : Mısır tohumları tarlalar bellendikten sonra tarlaya ekiler Mısırların büyümesi sıklarının alınması ve mısırın olgunlaştıktan sonra biçilmesi gerekmektedir Biçilen mısırlar öbekler halinde bellerinden bağlanarak “ Çıtıman “ haline getirilir Mısır koçanları saplarından ayrılarak çuvallar ve sepetler ile evlerin önüne veya eve taşınır Mısır koçanını saran yaprakların soyulmasını “Talaş” denir Bu işe eğlence-şenlik halinde komşularla arkadaşlarla beraber soyulur Bu esnada maniler, bilmeceler söylenir Fıkralar anlatılır Talaşın soyulmasından sonra oyun oynanır,yemekler yenir,çay içilir İmeceler de amaç yardımlaşma birlik ve beraberliktir

    YEMEK ÇEŞİTLERİ ve YAPILIŞI
    Her yörenin kendine has mutfağı olduğu gibi Geyikli’nin de kendine özgü, çok değişik ve lezzetli yemekleri vardır Özellikle yörenin en önemli sebzesi olan lahanadan onlarca değişik yiyecekler yapılmaktadır Karalahana çorbası (pancar çorbası),Karalahana sarması ,lahana mancısı (susuz pancar) lahana kavurması, mısır lapası (darı çorbası ), mısır ekmeği, taze fasulye tavası ,pırası çorbası, patlıcan kızartma, sütlü kabak,fırın kabağı ,Merağucan kavurması ve tavası, ısırgan yemeği, sarım-saklı fasulye, kuru fasulye,dizin fasulye,pazı mıhlaması, ısırgan püresi, kazkaldıran- kaygana (peynir kavurması ) Helle,yalaş,turşu-turşu çorbası,cırıtta,küçüktene, unlu yiyeceklerden yufka (bişi) makarnası, kızartması, sinur vsPancar Çorbası: Lahana yaprakları ince ince doğranır Kaynar suyu dökülür,mısır unu,tuz,biber,yağ vs İlave edilerek kaynatılır En yaygın yemek türüdür Eğer yaprakları kalın doğranmışsa “dallı iri pancar” denir
    Turşu Çorbası: Turşu önceden suya alınır Yağı turşu mısır unu ve kaynar su ilave edilip pişirilir
    Yalaş : Mısır unu kaynamakta olan suya az az dökülüp karıştırılır Tuzu vs ilave edilir Koyulaşınca Küçük tabaklara bölünür ve pişirilen kapta mutlaka bırakılır Ayrı bir kapta eritilen yağ ilave edilir Kaşıkla izi yapılır
    Helle : Buğday unu (beyaz un) kaynamakta olan suya az az dökülüp karıştırılır Tuzu ilave edilir Koyulaşınca, Küçük tabaklara bölünür Ayrı bir kapta eritilen yağ dökülerek son şekil verilir
    Keşkek : Orta Asya’dan beri Türk boylarının birlik beraberlik mesajı açısından geleneksel olarak bayramlarda,düğün ve eğlencelerde yada kutsal aylarda yaptıkları bir yemek türüdür
    Genellikle son yıllarda evlere yemek çeşidi olarak girmesine rağmen otuz yıl öncesine kadar köyümüzde cami avlularında yada harman yerlerinde hazırlanıp yapılır Köy halkına ve misafirlere ikram edilir
    Son yıllarda belki eskiye özlem yada eski geleneklerimizi yaşatma uğruna köyümüzde bu güzel gelenek tekrarlanmaya başlanmıştır Keşkek genellikle şeker bayramlarında veya önemli günlerde yapılır Becerikli 5-10 kişilik ekiplerce hazırlanır Bu ekiplerin başında da bir usta bulunur Önce bir miktar odun hazırlanır sonra keşkeğin malzemeleri hazırlanır Sığır eti,buğday çorbalığı,beyaz fasulye,tuz ve su
    Yapılışı ; Sığır eti küçültülerek önce suya konulup,kanı çıkarılırBeyaz fasulye haşlanır Buğday çorbalığı da haşlanır Kazanlar saç ayak üzerine bırakılır Ateş yakılır kazanın dibine kemikli et dizilir Üzerine kemiksiz et dizilir Beyaz fasulye üzerine buğday çorbalığı serilir ve tuzu konulur,suya konulan, ateş ölçülü yakılır Keşkek dibine yanmasın diye görevli kişiler “eldeç” sobaları ile dönerek etin kemikten ayrılmasına kemiğin iyice eritilerek yenmeye hazır hale getirilmesine çalışır

    DAVET
    Ramazan ayında iftar için aynı mahallenin veya köyün tamamının yemeğe çağrılmasına denir Topluca akşam namazı kılındıktan sonra iftar yemeği yenir Yemekten sonra yemek duası yapılır Aynı olay dini günlerde de olur Evlerde mevlit okutulur Kırkıncı ve elli ikinci gün adı verilen dini günlerde de davet yapılır Davet sahibine “Allah kabul etsin, Allah Halil İbrahim bereketi versin “denirO da “Amin” der

    ASKER UĞURLAMASI
    Askerlik için pusulası çıkan gençler üç-beş kişilik gruplar halinde yaşlıları, hastaları ziyaret edip helalaşırlar ve dua alırlar Askere gidecek gençler asker düğünü adı altında veda gecesi tertip ederler Askere gidileceği son gün evlerinde otururlar Komşular ziyarete gelir Evde yufka açılır Kuran-ı Kerim okunup,dua edilir Bazıları da son akşam kemençe eşliğinde horon oynanıp eğlenirler Her iki grupta sabahleyin köyün orta bir yerinde toplanırlar Yol üzerindeki hastalara uğranıp, kabris-tanlıklar ziyaret edilir Vakfıkebir Askerlik Şubesinden pusula alındıktan sonra, gruplar halinde arabalara binilir Arabaya binmeden önce horon oynanır,dua ile beraber uğurlanırGençlerin askerliğini yapması ile birlikte ben-liğini bulduğu, tecrübe kazandığı düşünülürVe askerliği-ni yapan kişilere ona göre davranılır (Askerliğini-Sefer-liğini yapmış adam)

    BAYRAMLAŞMA (KURBAN-RAMAZAN )
    Bayram günü en temiz elbiseler giyilir Bayram namazından sonra camiden önce imam ve yaşlılar çıkar Sıra olunur Herkes birbirleriyle bayramlaşarak yan yana durur Bayramlaşma bitince gruplar halinde kabristanlığa gidilir Kuran-ı Kerim okunur Aile ve konu komşularla bayramlaşılır Kurban bayramında kurban kesildikten sonra ortaklar topluca etinden yedikten sonra dağılırlar

    HACI ZİYARETLERİ
    Hacı adayları; yaşlıları, akrabaları,kabristanlık-ları, konu komşuları ziyaret edip helalleşirler Sonra hac-ca giderlerDönüşünde“hacı”olurlar Hacı olan kişi, evine bayrak asarEş, dost, tanıdık veya tanımadık hacıyı ziya-ret ederler Hacı evinde yemek yenir,hacı gelen kişilere hac anılarını anlatır Gelenlere zemzem suyu (özelliği ayakta kıbleye dönülerek içilmesidir),hurma ikram edilir Ayrıca tespih, koku (esans gülyağı ) hacı fesi (takke) fes kına, yüzük de ikram edilir Hacıya “Allah kabul etsin “ Hacı da “Allah sizi de nasip etsin”der

    HASTA ZİYARETLERİ
    Kişi ağır hasta olduğu zaman uzakta olan tüm yakınları çağrılır Öldüğü an bütün yakınlarına haber verilir Aile fertleri, kabristanlığı genelde her gün ziyaret eder Cenaze evine akşamları komşuları ziyarete gider, Cenaze evinde Kuran-ı Kerim okunur

    CENAZE MERASİMLERİ
    Cenazeye saygı duyulur Cenaze genelde bir gün bekletilir Uzakta bulunan yakınlarının gelmesi arzu edilir Bekleme esnasında gündüz kadınlar cenaze yakınında bulunurlar Dini yönden mahzurlu olan ağıt-lar hoş olmamakta, sitem ve isyan dolu ağlamalar, mahrem-namahrem ölçülerini aşan bağırış ve feryatlardan mevtanında rahatsız olduğu bir gerçektir Geç vakte kadar kadınlar,cenaze yanında bulunur Bekleme genelde evin dışında uygun bir yerde olur Havalar soğuk ise evin içinde bekletilir Mutfak dolapları çul veya dastarla ölçülür Ölü yanında bir şey yenmez Bu arada erkekler ev dışında ya da komşu evlerde bekler Kadınların cenaze yanından ayrıldıktan sonra bekleme gençlere devredilir Bekleme esnasında ölünün şişmemesi için karnının üzerine demir parçası veya bıçak bırakılır Cenazeyi, akraba veya komşuların genç erkek çocuklar ücretsiz olarak sabaha kadar beklerMezarcılar,kabri hazırlar, hı-zarcılar mezar tahtalarını hazırlar Cenaze evden çıka-ılırken, cemaatle helalleştirilirCenaze namazından önce musalla taşına konan cenaze tekrar helalleştirilirNamazı müteakip yemin ve savm (oruç) için ayrılan fitreler ehline verilir Rahmetli için; bir yemin kıyafeti olmak üzere 10 fitre,kazaya kalmış veya bozduğu bir gün oruç ile 60 gün kefareti, toplam 71 fitre ile “devir” işlemleri yapılır
    Daha önceki yıllarda bir aylık namazın kazası ve 10 yemin hesabı da yapılırdı Devirin fitreleri, cenaze namazı kılındıktan sonra, cenazeye katılanlara “ıskat” olarak verilirdi Ayrıca küçük çocuklar el ele tutuşup, ıskat beklerlerdi Son yıllarda ıskatlar, önceden tespit edilen fakirlere verilmektedirDefinden sonra hafızlar aralarında yapılan taksimata göre Yasin süresi,Sure-i mülk,üç ihlas, müavizeteyn (felek ve nas),fatiha ve elif lam mimden sonra ehil bir kişi tarafından dua yapılırDefin sonunda kabirdeki kişiye ehli tarafından telkin verilirAyrıca ölü üzerine,tahtalar dizilmeden kabir kağıdı bırakılıp,Kabe toprağı serpilirCenazeye katılan-lara ekmek,helva, bisküvi vs dağıtılır Cenaze namazı farz-ı kifaye olmasına rağmen kadın erkek mutlaka iştirak etmeye çalışır
    (Not: Cenaze namazı kılınırken rekatlarda tekbir getirilirken başın yukarı kaldırılması yanlıştır)
    Ölünün kırkıncı veya elli ikinci gününde “kırk okutma” veya “elli ikinci gece”adetleri yaşatılırKomşu-lar ve akrabalar çağırılır, cemaatle kılınan akşam nama-zından sonra topluca akşam yemeği–davet yemeği yeni-lirYemek ve elli iki duası yapılırBu güne mahsus keşkek yapanlar ayrıca mevlit okutanlarda olabilirCenaze sahipleri ikinci günden itibaren evlerde yemek pişirmeye başlarlar(Doğrusu üç gün komşuların yemek götürmesi veya yedirmesidir)Cenazenin defnedildiği ilk gün gece, komşular cenaze evinde toplanır Çok beklenil-mez,KKerim okunup dağılınırÇünkü cenaze sahipleri yorgundurlarCenaze yakınları bir müddet kabristanlığı ziyarete gidip, dua okurlar





+ Yorum Gönder