+ Yorum Gönder
Slayt ve Ciddi Konular ve Ciddi Konular Seviyeli Forum Forumunda Madecilikte Kullanılan Bütün Maden Türlerinin Özellikleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Madecilikte Kullanılan Bütün Maden Türlerinin Özellikleri








    Madecilikte Kullanılan Bütün Maden Türlerinin Özellikleri hakkında bilgi



    Madecilikte Kullanılan Bütün Maden Türlerinin Özellikleri.png



    Özellikle türkiyede ve bütün madencilik alanlarında kullanılan madenlerin özellikleri ve nerelerde ne işlerde kullanıldıgı hakkında çok yararlı bir ansiklopedik bilgiler paylaşalım.

    Şimdi Metal Medanlerin Kullanım Alanları Ve Özellikleri Konulu Çok İçerikli Bilgiler Öğrenelim:

    Metal Madenlerin Kullanma Alanları
    Bakır – Kurşun – Çinko – Kadmiyum – Demir – Krom – Boksit – Vanadyum
    Antimuan – Tungsten – Molibden – Nikel – Kalay – Altın – Gümüş

    Endüstriyel Hammaddelerin Kullanım Alanları
    Kimyasal Sanayi Hammaddeleri
    Bor – Trona – Sodyum Sülfat -Tuz – Stronsiyum Mineralleri

    Aşındırıcı Sanayi Hammaddeleri
    Zımpara

    Gübre Sanayi Hammaddeleri
    Kükürt – Potas – Fosfat

    Seramik Refrakter Cam Sanayi Hammaddeleri
    Kaolen – Seramik Killeri – Refrakter Killeri – Wollastonit
    Magnezit – Disten – Andaluzit – Sillimanit – Olivin – Kuvars
    Kuvarsit – Kuvars Kumu – Döküm Kumu

    Çimento Hammaddeleri ve Yapı Malzemeleri
    Mermer – Alçıtaşı – Kireç – Perlit – Pomza – Vermikülit

    Diğer Endüstri Hammaddeleri
    Alunit – Nadir Toprak Elementleri – Sepiyolit – Grafit – Barit – Talk – Zeolit
    Diatomit – Bentonit – Florit – Kıymetli Taşlar – Asbest – Titanyum
    Zirkonyum ve Hafniyum – Lityum – Mika

    Enerji Hammaddeleri Kullanım Alanları

    Jeotermal Enerji – Nükleer Enerji Hammaddeleri – Kömür

    BAKIR

    Bakır, üstün fiziksel ve kimyasal özelliklerinden dolayı endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır. Sektörlere göre bakırın tüketiminin dağılımı aşağıda verilmiştir:
    .Elektrik ve elektronik sanayi
    .İnşaat sanayi
    .Ulaşım sanayi
    .Endüstriyel ekipman
    .Diğerleri
    .Kimya
    .Kuyumculuk
    .Boya sanayi
    .Turistik eşya
    KURŞUN – ÇİNKO – KADMİYUM

    Kurşun’un en önemli tüketim alanı akü imalatıdır. Yeraltı haberleşme kablolarının kurşunla izolasyonu diğer önemli tüketim alanı olarak göze çarpar. Korozyonu önleyen kurşun oksit boyalar çelik konstrüksiyonlarda kullanılır. Kurşun tetraetil ve tetrametil benzin içinde oktan ayarlayıcı olarak kullanılan kurşun bileşikleridir. Kurşun radyasyonu en az geçiren metal olması nedeniyle bu ışınlardan korunmada, renkli televizyon tüplerinin yapımında ve mühimmat imalinde de önemli miktarlarda kullanılmaktadır.
    Çinko en çok galvanizlemede kullanılmaktadır. İnşaat sektöründeki galvanizli saçlar ve konstrüksiyon malzemeleri ile elektrik ve diğer havai hat direkleri galvanizlemenin en çok kullanıldığı alanlardır. Pirinç alaşımı ile bilhassa otomotiv sanayinde döküm kalıpları yapımında kullanılan çinko alaşımları çinko’nun kullanıldığı diğer önemli alanlardır. Çinko oksit yağlı boya ve lastik üretiminde kullanılmaktadır.
    Kadmiyum özellikle deniz ve alkali ortam korozyonuna karşı mukavemeti nedeniyle demir, çelik, pirinç ve alüminyum kaplamasında kullanılmaktadır. Kadmiyum kaplamaları elektrik, elektronik, otomotiv ve Uzay sanayisinde çok yaygındır. Kadmiyumun en önemli kullanım alanı Ni – Cd, Ag – Cd ve Hg – Cd pilleridir.Normal Ni – Cd pilleri günlük hayatta kullanılan elektronik cihazlarda, büyük kapasiteli olanları ise uçak ve gemilerde geniş bir tüketim alanı bulmuştur. Kadmiyumun yoğun olarak kullanıldığı diğer bir alan da boya endüstrisidir.
    Kadmiyum bunlardan başka stabilizör olarak plastik ve sentetik elyaf sanayinde, televizyon tüpleri ve florasan lamba imalinde, nükleer reaktör kontrol sistemlerinde ve alaşımlarda kullanım alanı bulmuştur.
    DEMİR

    Demir cevherinin tüketildiği iki ana üretim dalı yüksek fırın pik demir üretimi ile direk redüksiyon tesisleridir. Demir cevheri yüksek fırınlara ya direk şarj cevheri olarak parça cevher halinde veya ince tozlar sinterlenerek sinter halinde veya daha ince tozların peletlenmesiyle pelet halinde kok kömür ve cüruf yapıcı katkı maddeleriyle birlikte verilerek kullanılır.
    KROM

    Krom cevheri başlıca metalürji, kimya, refrakter ve döküm kumu sanayinde kullanılır.
    Metalurji sanayinde krom ; ferrokrom, ferro-siliko-krom, krom bileşikleri, ekzotermik krom katkıları, diğer krom alaşımları ve krom metali şeklinde tüketilir.
    Metalurji endüstrisinde krom cevherinin en önemli kullanım alanı paslanmaz çelik yapımında kullanılan ferrokrom üretimidir. Paslanmaz çelik metal ve silah endüstrisinin çok önemli bir maddesidir. Krom çeliğe sertlik, kırılma ve darbelere karşı direnç, aşınma ve oksitlenmeye karşı koruma sağlar. Bu kapsamda kromun çeşitli alaşımları mermi, denizaltı, gemi, uçak, top ve silahlarla ilgili destek sistemlerinde kullanılır.
    Krom kimyasalları paslanmayı önleyici özellikleri dolayısıyla uçak ve gemi sanayinde yaygın olarak ; kimya endüstrisinde de sodyum bi-kromat, kromik asit ve boya hammaddesi yapımında, metal kaplama, deri tabaklama, boya maddeleri (pigment), seramikler, parlatıcı gereçler, katalistler, boyalar, organik sentetikler, konserve yapma ajanları, su işleme, sondaj çamuru ve diğer birçok alanda tüketilir.
    Krom metali, yüksek performans alaşımlarında, Al, Ti, Cu alaşımlarında, ısıya ve elektriğe dirençli alaşımlarda tüketilir.
    Kromun süper alaşımları yüksek ısıya dayanıklı randımanı yüksek, türbin motorlarının yapımında kullanılmaktadır.
    BOKSİT

    Boksit endüstride değişik alanlarda kullanılmaktadır. Aşağıda belirtilen kullanım alanları kimyasal bileşimine bağlıdır.
    1. Alümina ve alüminyum üretiminde % 90 oranında kullanılmaktadır. Boksitten metalik alüminyumun yanında bazen galyum ve vanadyum gibi yan ürünler de elde edilmektedir.
    2. Boksitten yapılan refrakter ürünler
    . Sentetik mullit
    . Yüksek alüminalı ateş tuğlası
    . Döküm maddeleri
    . Monolit; çimento, demir-çelik ve tuğla sanayinde çimento sanayinde fırın tuğlası boşluklarını doldurması için
    3. Boksitten yapılan kimyasal maddeler
    .Su temizlenmesinde kullanılan alüminyum sülfat
    .Sodyum alüminat
    .Ham petrol tasfiyesinde kullanılan Al-Klorür
    .Alüminyum hidrat
    4. Boksitten yapılan aşındırıcılar
    . Zımpara kağıdı ve tozları
    . Bileme ( keskinleştirme) için zımpara taşı
    . Zımpara taşı silindirleri
    5. Diğer tüketim alanları
    . Ham şekerin renginin giderilmesinde
    . Ham şekerin temizlenmesinde yağların filtrasyonunda
    . Çimento yapımında
    . Ferrokrom tesislerinde cüruf önleyici olarak
    VANADYUM

    Vanadyum en çok çelik endüstrisinde tüketilmektedir. Otomobil endüstrisi, uzay araçları ve uçak sanayinde titanyumlu alaşımlarla birlikte vanadyum kullanılmaktadır. Sülfürik asit üretiminde katalizör olarak ayrıca seramik ve diğer kimya sanayinde tüketilen vanadyumun bu alanlardaki tüketim miktarı oldukça azdır. Vanadyumlu alaşımlar kıyı ötesi petrol sondajları borularının yapımında kullanılmaktadır.
    Vanadyumun gelişen son kullanım alanları ise; gözlük camlarının, sanayi ve büyük bina camlarının ultraviyole ışıklara karşı filtrasyonu sayılabilir.
    ANTİMUAN

    Antimuan, endüstride metalik ya da türevleri şeklinde kullanılmaktadır. Ancak türevleri şeklinde kullanımı çoğunluktadır.

    Metalik Antimuan Kullanımı:
    Metalik antimuan sağladığı avantajlar sebebiyle kurşun ve diğer metallerle alaşım oluşturmakta yoğun olarak kullanılmaktadır. Akümülatör imali, lehimcilik, matbaa harfi imali, askeri amaçlı malzemeler imalinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Yüksek saflıktaki antimuan, yarı iletken olarak elektronik ve termoelektrik alet üreticileri tarafından intermetalik alaşım imalatında kullanılmaktadır.

    Metal Dışı (Ürünleri Şeklinde ) Kullanımı :
    Antimuan’ın 2/3‘ünden fazlası türevleri şeklinde kullanılmaktadır.Türevleri arasında sülfitler ve özellikle de oksitleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Antimuan penta sülfit lastik endüstrisinde vulkanizasyon ajanı olarak, antimuan sülfit yangın kontrollerinde ve cephane imalatında kullanılmaktadır. Antimuan trioksit plastikte, metal kaplamada, seramik ve emayede, boya sanayinde beyaz boya maddesi olarak kullanılmaktadır. Antimuan oksit tekstil, plastik ve kimya endüstrilerinde yangın geciktirici olarak kullanılmaktadır.








  2. Asel
    Bayan Üye





    TUNGSTEN

    Tungusten’in ilk önemli kullanımı tungsten-mangan çeliğinin yapımı ile ortaya çıkmıştır. Tungsten maddeleri kullanımlarına göre 4 ana grupta toplanabilir:
    1. Kesici ve kaplamaya dayanıklı maddeler,
    2. Öğütme ürünleri,
    3. Aletler, die çelikleri, süper alaşımlar, demirsiz alaşımlar içindeki alaşım bileşeni,
    4. Çeşitli kimyevi maddeler ve metalürjik olmayan uygulamalar.

    Tungsten ürünlerinin kullanım alanları ise;
    Tungsten karpit; madencilik ve petrol sanayilerinde, matkaplarda, delici ekipmanların kesici kısımlarında ve kırıcı makinelerde, taşımacılık ve elektrik malzemeleri kaplamasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Saf tungsten metal tozundan yapılan öğütme ürünleri elektrik ve elektronik sanayinde kullanılmaktadır. Tungsten teli, elektrik lambalarında ve elektronik tüplerde katot olarak kullanılır. Tungsten diskler otomotiv distrübütör noktalarında ve pek çok üründe bağlantı noktası olarak kullanılır. Tungsten metali sıcak ve radyasyon kalkanı olarak, x-ışını bileşenleri ve katot ışın tüpleri ve yüksek ısılı fırınlarda ısıtıcı madde olarak da kullanılmaktadır. Tungsten özellikle uçak sanayinde ağır metal olarak kullanılmaktadır.
    Tungsten’in metalürjik olmayan uygulamaları ise;
    Tekstil sanayinde kullanılan kimyevi maddeler, boyalar, matlaşmayan boyalar ve renkli gazlardır. Bazı tungsten bileşikleri ışık yayarlar ve renk maddelerinde, x-ışınlı ekranlarda, televizyon tiplerinde ve florasans ışıklandırılmasında kullanılır. Sodyum tungstat da paslanmayı engelleyici olarak ve tekstil sanayinde yanmaz madde olarak kullanılır.
    MOLİBDEN

    Molibden özel çeliklerde, pik demirlerde, nikel, kobalt ve titanyum bazlı alaşımlarda kullanılan çok yönlü bir alaşım maddesidir.Molibden alaşım elementi olarak pekiştirmede, sağlamlık ve sertlik özelliği vermede, aşınmaya dayanıklı çeliklerde, döküm demirlerinde, demirsi metallerde kullanılır.
    Molibden ihtiva eden alaşımları; paslanmaz çelik, tüp ve boru şeklindeki aletlerin yapımında, süper ısıtıcılarda, çelik rezistanslarında, petrol ürünlerinin elde edilmesinde ve kimyasal işlemlerde çok kullanılır.
    Kimyasal olarak çeşitli ve geniş kullanım alanları olan molibden boya maddesi olarak kumaş boyacılığında, alkol ve formaldehit elde edilmesinde de molibden katalizörleri kullanılır.
    Ayrıca, mıknatıs alaşımları, döküm karpitleri su ve gaz geçirmeyi önleyici materyallerin imalinde ve son yıllarda da sürtünmeyi azaltıcı özelliğinden dolayı motorlu vasıtaların yağ ve greslerine eklenmektedir.
    NİKEL

    Kimya endüstrisinde; Nikel alaşımları olarak metal korozyonuna maruz yerlerde, kostik solüsyonların dengelenmesinde ve petrol endüstrisinde,
    Fabrikasyon ürünlerde; Çatal, bıçak takımları, çekiç, pense gibi aletlerle diğer birçok ev ve hastane aletlerinin yapımında,
    Uçak ve gemi endüstrisinde; Nikel süper alaşımları yüksek ısıda basınç ve korozyona dayanıklı olduğundan, uçakların gaz türbinlerinde, jet motorlarının yapımında, ayrıca uçakların elektrolizle kaplanan bölgelerinde ve gemi yapımında tuz korozyonuna karşı engelleyici olarak,
    Motorlu araçlar ve parçalarında,
    Elektrikli makineler ve parçalarında,
    Yapı malzemelerinde, sıvı ve katı yağlarda hidrojenerasyonu sağlamak üzere batarya ve yakıt hücrelerinde ve seramik malzemelerde emaye ile demir arasında bağlayıcı olarak kullanılır.
    KALAY

    Kalay, teneke yapımında, kaplamacılıkta, çeşitli alaşımlar, lehim ve kimyasal madde yapımında kullanılır. Otomotiv endüstrisinde de motor yataklarında, kaporta, radyatör, yağ ve hava filtrelerinde kullanılır. Uçak ve gemi endüstrisi ile elektronik ve elektrik sanayinde geniş bir kullanım alanı vardır. Kimya sanayinde boya, parfüm, sabun, poliüretan üretiminden diş macunu yapımına kadar geniş bir alanda tüketilir. Bunların yanında, matbaacılıkta, mutfak malzemeleri ve cam endüstrisinde de kullanılmaktadır.
    ALTIN

    Altın’ın tüketildiği alanları sıralayacak olursak;
    Kuyumculuk, altın kaplama ve süsleme, elektrik/elektronik, diş hekimliği, dekoratif kullanım
    madalya yapımı, resmi para, külçe stoklarıdır.
    Ayrıca, gümüş, platin ve palladyum gibi metallerle alaşım halinde uzay endüstrisinde, tekstil sanayinde altın tel ve iplik yapımında ve kimya endüstrisinde paslanmaya dayanıklı alet yapımında kullanılmaktadır.


    GÜMÜŞ

    Gümüş’ün tüketildiği alanları sıralayacak olursak;
    Fotoğraf sanayi, elektronik, para imali, süs eşyası ve takı yapımı, alaşımlar, dişçiliktir. Ayrıca, yapay yağmur yağdırmakta, ayna sırlarının yapımında, bilgisayar röle kontaklarında, pil yapımında da kullanılmaktadır.
    BOR

    Çok geniş ve çeşitli alanlarda ticari olarak kullanılan bor mineralleri ve ürünlerinin kullanım alanları giderek artmaktadır. Üretilen bor minerallerinin % 10′a yakın bir bölümü doğrudan mineral olarak tüketilirken geriye kalan kısmı bor ürünleri elde etmek için kullanılmaktadır.
    Bor mineralleri ve ürünlerinin kullanıldığı sanayi dallarına aşağıdaki gruplarda toplamak mümkündür.
    Cam sanayi
    Seramik sanayi
    Temizleme ve beyazlatma sanayi
    Yanmayı önleyici (geciktirici) maddeler
    Tarım
    Metalürji
    Nükleer uygulamalar
    Diğer kullanım alanları
    Borun cam sanayi ve diğer endüstrilerdeki kullanımına ilişkin bazı bilgiler aşağıda özetlenmiştir.

    Cam Sanayi
    Bor, pencere camı, şişe camı v.b. sanayilerde ender hallerde kullanılmaktadır. Özel camlarda ise borik asit vazgeçilemeyen bir unsur olup, rafine sulu/susuz boraks, borik asit veya kolemanit/boraks gibi doğal haliyle kullanılmaktadır. Çok özel durumlarda potasyum pentaborat ve bor oksitler kullanılmaktadır. Bor, ergimiş haldeki cam ara mamulüne katıldığında onun viskozitesini arttırıp, yüzey sertliğini ve dayanıklılığını yükselttiğinden ısıya karşı izolasyonunun gerekli görüldüğü cam mamullerine katılmaktadır.

    Seramik Sanayi
    Emayelerin vizkozitesini ve doygunlaşma ısısını azaltan borik oksit % 20′ye kadar kullanılabilmektedir. Özellikle emayeye katılan hammaddelerin % 17-32′si borik oksit olup, sulu boraks tercih edilir. Bazı hallerde borik oksit veya susuz boraks da kullanılır. Metalle kaplanan emaye onun paslanmasını önler ve görünüşüne güzellik katar. Çelik, alüminyum, bakır, altın ve gümüş emaye ile kaplanabilir. Emaye aside karşı dayanıklılığını arttırır. Mutfak aletlerinin çoğu emaye kaplamalıdır. Banyolar, kimya sanayi teçhizatı, su tankları, silahlar v.b. de kaplanır. Seramiği çizilmeye karşı dayanıklı kılan bor % 3-24 miktarında kolemanit halinde sırlara katılır.

    Temizleme ve Beyazlatma Sanayi
    Sabun ve deterjanlara mikrop öldürücü (jermisit) ve su yumuşatıcı etkisi nedeniyle % 10 boraks dekahidrat ve beyazlatıcı etkisini artırmak için toz deterjanlara % 10-20 oranında sodyum perborat katılmaktadır.Çamaşır yıkamada kullanılan deterjanlara katılan sodyum perborat (NaBO2H2O2.3H2O) aktif bir oksijen kaynağı olduğundan etkili bir ağartıcıdır.

    Yanmayı Önleyici (Geciktirici) Maddeler
    Borik asit ve boratlar selülozik maddelere, ateşe karşı dayanıklılık sağlarlar. Tutuşma sıcaklığına gelmeden selülozdaki su moleküllerini uzaklaştırırlar ve oluşan kömürün yüzeyini kaplayarak daha ileri bir yanmayı engellerler. Bor bileşikleri plastiklerde yanmayı önleyici olarak giderek artan oranlarda kullanılmaktadır. Bu amaç için kullanılan bor bileşiklerinin başında çinko borat, baryum meta borat, bor fosfatlar ve amonyum fluoborat gelir.

    Tarım
    Bor mineralleri bitki örtüsünün gelişmesini artırmak veya önlemek maksadıyla kullanılmaktadır. Bor, değişken ölçülerde, birçok bitkinin temel besin maddesidir. Bor eksikliği görülen bitkiler arasında yumru köklü bitkiler (özellikle şeker pancarı) kaba yoncalar, alfa alfalar, meyve ağaçları, üzüm, zeytin, kahve, tütün ve pamuk sayılmaktadır. Bu gibi hallerde susuz boraks ve boraks pentahidrat içeren karışık bir gübre kullanılmaktadır. Bu da, suda çok eriyebilen sodyum pentaborat (NaB5O8.5H2O) veya disodyum oktaboratin (Na2B8O13) mahsulün üzerine püskürtülmesi suretiyle uygulanmaktadır.Bor, sodyum klorat ve bromosol gibi bileşiklerle birlikte otların temizlenmesi veya toprağın sterilleştirilmesi gereken durumlarda da kullanılmaktadır.

    Metalurji
    Boratlar yüksek sıcaklıklarda düzgün, yapışkan, koruyucu ve temiz, çapaksız bir sıvı oluşturma özelliği nedeniyle demir dışı metal sanayinde koruyucu bir cüruf oluşturucu ve ergitmeyi hızlandırıcı madde olarak kullanılmaktadır.Bor bileşikleri, elektrolit kaplama sanayinde, elektrolit elde edilmesinde sarf edilmektedir. Borik asit nikel kaplamada, fluoboratlar ve fluoborik asitler ise; kalay kursun, bakır, nikel gibi demir dişi metaller için elektrolit olarak kullanılmaktadır.Alaşımlarda, özellikle çeliğin sertliğini artırıcı olarak kullanılmaktadır. Bu konuda ferrobor oldukça önem kazanmıştır. Çelik üretiminde 50 ppm bor ilavesi çeliğin sertleştirilebilme niteliğini geliştirmektedir.

    Nükleer Uygulamalar
    Atom reaktörlerinde borlu çelikler, bor karbürler ve titan bor alaşımları kullanılır.Paslanmaz borlu çelik, nötron absorbani olarak tercih edilmektedir. Yaklaşık her bir bor atomu bir nötron absorbe etmektedir.
    Atom reaktörlerinin kontrol sistemleri ile soğutma havuzlarında ve reaktörün alarm ile kapatılmasında (B10) bor kullanılır.





  3. Asel
    Bayan Üye
    Diğer Kullanım Alanları

    Ahşap, malzeme prezervasyonu için sodyum oktaborat kullanılır. % 30′luk sodyum oktaborat çözeltisi ile muamele görmüş tahta malzeme yavaş yavaş kurutulursa bozunmadan ve küllenmeden uzun süre kullanılabilir. Silisyum üretiminde bor triklorür, polimer sanayinde, esterleme ve alkilleme işlemlerinde ve etil benzen üretiminde bor trifluorür katalizör olarak kullanılmaktadır. Bor karbür ve bor nitrür; döküm çeperlerinde yüksek sıcaklığa dayanıklı (refrakter) malzeme püskürtme memelerinde de aşınmaya dayanıklı (abrasif) malzeme olarak kullanılan önemli bileşiklerdir. Araçların soğutma sistemlerinde korozyonu önlemek üzere boraks, antifiriz karışımına katkı maddesi olarak da kullanılır. Tekstil sanayi inde, nişastalı yapıştırıcıların viskozitlerinin ayarlanmasında, kazeinli yapıştırıcıların çözücülerinde, proteinlerin ayrıştırılmasında yardımcı madde boru ve tel çekmede akılcılığı sağlayıcı madde, dericilikte kireç çöktürücü madde olarak boraks kullanılmaktadır.
    TRONA

    Soda külünün pek çok kullanım alanı mevcut olmakla beraber en fazla cam sanayinde hammadde olarak kullanılmaktadır.

    Diğer kullanım alanları şunlardır;
    Kimya sanayinde çeşitli maddelerin üretiminde; sodyum tripolyphosphate, sodyum silikat, sodyum kromit ve sodyum dikromat, sodyum bikarbonat, sodyum karbonat peroxhdydrate, sodyum seskikarbonat, sodyum hexacyanoferrate, chlorinemonoxide. Deterjan sanayiinde; su tasfiyesinde, baca gazı desülfürizasyonunda, selüloz ve kağıt sanayinde, alümina üretiminde, sondaj çamurlarında, galvaniz kaplama banyolarında, kurşun rafinasyonunda, bakır flotasyon konsantrelerinden telleryum’un geri kazanılmasında, rafine edilmiş diatomitin üretiminde, fotoğrafçılıkta, bromine’in üretiminde, tar’ın distilasyonunda, hidrojen sülfitin geri kazanılmasında, döküm kumlarında, tekstil sanayinde.
    Cam endüstrisi dünya soda külü tüketiminde % 46′lık bir payla en önemli kullanım alanı durumundadır. Bunu % 21 gibi bir payla kimya sanayi takip etmektedir.
    SODYUM SÜLFAT

    Sodyum sülfat kağıt, cam, deterjan ve tekstil sanayinde kullanılmaktadır.
    TUZ

    Tuzun kullanıldığı önemli yerler ve alanlar nelerdir;
    İnsan gıdası
    Hayvan beslenmesi
    Kimya ve diğer sanayiler
    Karayollarının kara ve buza karı tuzlanmasıdır.
    STRONSİYUM MİNERALLERİ

    Baryum karbonat düşük derecelerde erimiş camın akışkanlığı ile camın kırılma endeksini artırarak ekranın parlaklığını geliştirdiğinden ve röntgen ışınlarına karşı bir engel oluşturduğundan uzun zamandır siyah-beyaz TV tüplerinde kullanılmaktadır. 1960′ların sonunda renkli TV yapımı yüksek miktarlara ulaşmış ve kullanılan yüksek voltaj daha yüksek seviyede X-ışını yayılımına sebep olduğundan bunun nötralize edilmesi gerekmiştir. Ba ve Sr elementlerinin atom çapları geniş olduğundan yüksek oranda X-ışını emicidirler. Belirli bir frekansta yayılan X-ışınları için stronsiyumun daha koruyucu olduğu düşünülmektedir. Renkli TV tüplerinde daha yüksek voltajlar kullanıldığından Sr kullanılmaktadır. Diğer bir kullanım alanı ile ferritlerdir. Ferritler seramik olarak otomotiv sanayinde, demir cevheri seperatörlerinde, fotokopi makinelerinde ve özel alaşımlarda kullanılmaktadır.
    Ayrıca aleve verdiği kırmızı renk dolayısıyla havai fişekler ve sinyal maddeleri üretiminde; cam, boya, ilaç sanayinde; çinko elektrolizinde; kuru fırın ve uçak motoru gibi makinelerde kullanılan mil yataklarını yağlayıcı olarak kullanılmaktadır.
    Genelde stronsiyum tüketimi stronsiyum karbonat şeklinde olmaktadır. Stronsiyum karbonatın son kullanım alanlarına göre tüketimi aşağıdaki gibidir.

    Stronsiyum Karbonatın Son Kullanım Alanlarına Göre Tüketimi
    Kullanım Alanı % (x1000 t)
    Renkli TV Tüpü
    Elektroseramik
    Çinko Rafinasyonu
    Piroteknik
    Seramik ve Cam
    Havai Fişek v.s
    Diğer 69,1
    15,2
    2,9
    4,8
    0,8
    2,7
    4,5 75,9
    16,7
    3,2
    5,3
    0,8
    3,0
    5,0
    TOPLAM 100,0 109,9
    Kaynak: Roskill Information Services Ltd., The Economics of Strontium, 1989.
    ZIMPARA

    Sentetik aşındırıcıların devreye girmesi ile doğal zımparaya olan talep azalmıştır. Ancak aşındırıcıların pahalı olması, doğal zımparaya olan talebin bazı özel uygulama alanlarında halen devam etmesine neden olmaktadır. Bu alanlar ticari ve halka açık bina, anayol ve kaldırımların, aşınmaya dirençli kısımları kaymayan yüzeyleri olup yüksek alüminali çimento sanayidir.
    Doğal zımparanın geleneksel olarak kullanılabildiği alanlar aşağıda verilmektedir;
    A. İnşaat Sektöründe;
    1. Ticari ve halka açık binalarda aşınmaya dirençli ve kaymaz yüzeylerde,
    2. Anayol ve Kaldırımlarda,
    B. Nakil Vasıtalarında;
    1. Otomobil parçalarında ve aksesuarlarında,
    2. Çiftlik makinelerinde ve donanımlarında,
    C. Makinelerde (Elektrikli aletler hariç), optik alanda yüzeylerin parlatılması cilalanması için,
    D. Ateş tuğlası yapımında.
    KÜKÜRT

    Kükürt başta gübre sanayi için gerekli sülfürik asit üretiminde olmak üzere, kimya, lastik, boya, kağıt, demir-çelik, petrol sanayileri ile tarım ilaçları, barut, kibrit üretiminde kullanılmaktadır. Petrol, doğalgaz ve baca gazlarından yan ürün olarak elde edilen ucuz elementler kükürt üretimi artmakta ve, kükürt tüketiminin % 88′i sülfürik asit üretiminde kullanılmaktadır. Kükürt ve sülfürik asit direkt veya indrekt olarak günlük hayatımıza esas olan hemen, hemen her şeyde kullanılmaktadır. Çeşitli endüstriyel, akademik ve kamu araştırma gurupları, artan rafine kükürt yan üretimini sarf etmek amacıyla kükürt için yeni kullanım alanları araştırmaktadır. Büyük hacimli potansiyel pazarlara sahip yeni kullanım alanları olarak şunları sayabiliriz.
    1. Kaldırım döşemelerinde dayanıklılık sağlayan, eriticilere karşı dirençli, kükürt asfalt bileşimleri.
    2. Yüksek basınç gücüne ve yalıtkan özelliklere sahip kükürt köpüğü.
    3. Gücünü, su ve aşındırıcıya karsı direncini artırmak için çeşitli materyallerle yapılan alaşımlar.
    4. Kükürt içeren betonlar, inşaat harçları ve agregatlar.
    POTAS

    Gübreler, modern ziraat için çok elzemdir. Çünkü ziraat, bir mineral tüketme işlemidir. Potas tüketiminin yaklaşık % 94′ü zirai gübrelemede, kalan % 6′si endüstriyel sektörde kullanılır. Zirai olmayan alanlarda potasin en önemli kullanım sahası kostik potas ve klorin imalindedir. Diğer kullanım alanları kimya, gıda ve seramik endüstrisindedir. Son kullanımı ise sabunlar ve deterjanlar, cam ve seramikler, kimyasal boyalar ve ilaçlar, likit gübreler ve diğer çeşitli alanlarda olmaktadır.
    Potasın kullanım alanlarına göre pazarlanabilir ürün türleri şunlardır: Potasyum klorür, langbeinit, potasyum sülfat, potasyum nitrat (güherçile) ve gübre tuzları.
    Dünya nüfusunun giderek artması, beslenmeye olan talebin de giderek artmasına neden olmaktadır. Bu ise daha fazla ziraat demektir. Ziraat, topraktaki mineralleri azaltan bir mineral tüketim işlemi olduğuna göre, toprakta fakirleşen minerallerin yerine konabilmesi gübrelere ve dolayısıyla potasyumlu gübrelere olan ihtiyacın da giderek artması anlamını taşır. Bu nedenle bazı bitkilerin yetiştirilmesinde o yöre toprağının potasyum içeriğine ve yapılan tarımsal işlemin cinsine bağlı olarak potaslı gübreler kullanılmaktadır.
    Potas, bütün bitkilerde, nişasta ve şekerin sentezine devamlı katkıda bulunur. Kök hücrelerinde topraktan karbonhidratlardan ve inorganik nitrojenlerden amino asitlerin sentezini ve diş duvarlarının kalınlaşmasını sağlar. Bu, hububatlarda sapların sağlamlaşması anlamına gelir. Potas, keza bitkilerin diş etkenlere karşı, hastalıklar ve iklim şartları gibi direncini de artırır.
    Potasyum sülfatlar ise bazı sebzelerde ve keza birçok meyvelerde, özellikle narenciye ve üzümde, klorürün yol açtığı yanmayı önlemek amacıyla kullanılır. Çünkü bunların kökleri çok derin olup, uzun seneler boyunca depolanan klorürü atma imkanı sağlar. Sülfatlar, patates, üzüm ve tütünde, daha iyi lezzet temini için kullanılır.
    Son senelerde, az miktarda potas, düşük veya hiç soda içermeyen diyet izleyen kişilerce, direkt olarak tuz şeklinde de kullanılmaktadır.
    FOSFAT

    Fosfat kayasının % 85’I gübre olarak kullanılmaktadır. % 15’lik bölümü ise yem, gıda, deterjan, alaşım metalürjisi, kağıt, kibrit, su tasfiyesi, harp sanayi ve kimya sanayinde kullanılmaktadır.





  4. Asel
    Bayan Üye
    KAOLEN

    Kaolen tüketiminde parasal ve tonaj değerleri bakımından, birinci sırayı kağıt sanayi almaktadır. Avrupa pazarında kağıt, dolgu maddesi olarak toplam tüketimin % 40′ı, Amerika pazarında ise bu amaçla toplam tüketimin % 80′i kullanılmaktadır.Özellikle kağıt dolguda Avrupa kaolinle birlikte kalsit de kullanmaktadır. Kuşe-kaplama kağıtta da benzer durum söz konusu olup, özellikle kuşe kağıtta kaolenin kalite bakımından avantaj ve üstünlüğü vardır. Dünya kağıt tüketiminde, kaolen ve kalsite ikame olarak, TiO2, talk vb. de kullanılmaktadır. Bunların toplam tüketimleri, belirli yıllarda kaolen tüketimini azaltmakla beraber, bu oran çok büyük boyutlarda olmamaktadır. Ancak dünya kalsit tüketimi, kaolen tüketimini etkileyen en önemli unsurdur.
    Seramikte kaolen tüketimi, en çok sıhhi tesisat, porselen ve izalatör sanayinde olmaktadır. Fayansta tüketim maksimum % 20 dolayındadır.
    Son yıllarda seramik sektörü dışında, kaolenin en büyük tüketimi çimento sanayinde olup, kaolen tüketim oranı tüvenan üretimin % 30′u mertebesine ulaşmaktadır.
    Seramik sektörü dışında kaolenin en büyük tüketimi, boya, lastik ve plastik sanayinde dolgu maddesi olarak kullanılmasıdır.
    Kaolen cam elyafı, kimya sanayi, ilaç sanayi gibi sektörlerde de kullanılmaktadır. Ancak kullanım oranlarının düşüklüğüne rağmen mali portresi yüksek tüketimlerdir.
    SERAMİK KİLLERİ

    Mineralojik özelliklerine göre sınıflandırılan killer, çeşitli fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre, kaba seramik kili, ince seramik kili, refrakter kil, bağlayıcı kil, şiferton gibi fiziksel özelliklerine göre de sınıflandırılır.
    Seramikte kullanılan killerin kuruma ve çekme özellikleri, plastiklik, kuru mukavemet, pişme rengi gibi özellikleri, kullanım amacına göre bazen kimyasal bileşimden önce gelen bir özellik olarak da kabul edilebilir.
    Geology of Industrial Rock and Minerals, 1969 (Robert Bates)’de verilen, killerin kullanım alanları sınıflandırması aşağıda sunulmuştur;
    A. Pişirilen Kil Ürünleri (% 35)
    Tuğla, kiremit
    Drenaj boruları
    Yapısal karo
    Pis su borusu
    B. Fayans, yer karosu, cam, çini, çanak, çömlek, porselen, sıhhi tesisat, elektro porselen (% 40)
    C. Diğer Tüketim (% 25)
    Refrakter sanayi
    Çimento
    Sondaj Çamuru
    Dolgu maddesi
    Kaplama malzemesi
    REFRAKTER KİLLER

    Refrakter killerin tüketim alanı olarak:
    1. Şekilli Tuğlalar-Refrakterler
    A. Yoğun Tuğlalar
    a.Şamot ve Yüksek Alüminalı Tuğlalar
    Ağır Hizmet Tuğlaları
    Genel Hizmet Tuğlaları
    Hafif Hizmet Tuğlaları
    b. Diğer Tuğlalar (Silika, Porsil)
    B. Hafif Tuğlalar (İzole Tuğlalar)
    a. Şamot İzole Tuğlaları
    b. Kizelgur İzole Tuğlaları
    2. Şekilsiz Refrakterler (Harçlar)
    A. Örgü Harçları
    a.Yoğun Tuğla Örgü Harçları (Şamot ve Yüksek Alümina Örgü Harçları)
    b. Hafif Tuğla Örgü Harçları (İzole Örgü Harçları)
    B. Monolitik Harçlar (Uygulama Şekline Göre; Döküm,Dövme,Püskürtme ve Plastik)
    a. Yoğun Monolitikler (Şamot ve Yüksek Alümina Monolitler)
    b. Hafif Monolitikler (İzole Monolitler)
    Yoğun tuğlalarda % 46 alüminaya sahip olanlar şamot, % 46 ve daha yüksek alüminaya sahip olanlar ise yüksek alüminalı tuğlalar olarak adlandırılır. Demir çelik sanayinde yüksek hacim ağırlıklı, sürtünme, kırılma ve cüruf atağı mukavemetine sahip olan dolayısıyla ağır şartlarda kullanılacak tuğlalara Ağır Hizmet Tuğlaları, kullanım yeri şartlarının daha hafif olduğu yerlerde Genel Hizmet Tuğlaları, kullanım yeri hafif olan yerlerde Hafif Hizmet Tuğlası adı verilir. İzolasyon tuğlaları izolasyon amaçlıdır ve esas çalışma tuğlaların arkasında kullanılır. Harçlar tuğlaları birbirine bağlayan toz malzemelerdir.
    Çalışma şartlarının ağır olduğu demir-çelik, çimento, petrokimya sanayinde ağır hizmet tuğlaları, cam sanayinde ve kok fırınlarında silika asidik ortamlarda asit tuğlaları diğer çalışma ortamlarında genel hizmet ve hafif hizmet tuğlaları kullanılır.
    Killer homojenlik, plasti


+ Yorum Gönder