+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Coğrafya Forumunda Sıcaklık Etmenleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Sıcaklık Etmenleri








    Sıcaklık Etmenleri

    Sıcaklık Etmenleri.gif

    Sıcaklık etmenleri herhangi bir yerde sıcaklıkların buluşmasında etkili olur.

    1)Güneş ışınlarının geliş açısı çok önemlidir. Eksen eğikliği çok etkiler. 23* 27’ bir eksen eğikliği vardır. Güneş ışınları yengeç ve oğlak dönencelerine kaydığında 76*lik açıyla gelir. Dünyamız ayın etkisiyle olduğu yerde sabit duruyor. Eğer ay olmasaydı dünya hem hızlı döner hem de yalpalayarak döner. 23* 27’ enlemi bozulduğu için 90*lik bir açıyla döner. Ekvator böyle olduğu için 6 ay sıcak bir mevsim 6 ay soğuk bir mevsim yaşanır. Ayın bu hareketleri bunu meydana getirdiği gibi yerin şekli ve eksen eğikliği çok önemli bunları ay kontrol ediyor. Yerin şekli geoittir. Ekvatorda şişkin kutuplarda basıktır. Kutuplarda basık olması burada yer çekiminin artmasına ve troposferin 6 kat olmasını sağlıyor. Güneş ışınları ekvatora dik gelirken etrafa yayılarak gelir. Bu durum Dünya’nın yuvarlak olmasıyla alakalıdır. Ekvatora güneş ışınları dik ve yakın gelmesine rağmen çok yağışlıdır.

    ** Yerin günlük hareketi

    ** Bakı ve eğim: (Ülkemiz flora ve fauna bakımından oldukça zengindir.)

    2) Güneş ışınlarının atmosferde aldığı yol:

    Güneş ışınları dik geldiğinde dar alanı etkiler, geniş açıyla geldiğinde ise daha geniş alanı etkiler. Geniş açıyla gelen yatay ışınlar daha hızlı yol alır.

    3)Yükselti: Sıcaklık soğukluğun değişmesindeki en önemli etkendir. Yağışın olması için itici bir faktörde soğuma gerçekleşmeli. Çığ olmazsa kırağı oda olmazsa kırç oluşur. Akdeniz’deki şıpır şıpır terler ve soğuyunca yağış olarak yeryüzüne düşer. Sibirya’dan soğuk hava gelir ve nemleri birleştirir ve yağış olarak yeryüzüne düşer. Maksimum nem çok yoğundur. Konveksiyonel yükselti parametredir. Çok önemlidir. 16 mb. lık bir deniz basıncına maruz kalıyoruz. Oluşan ağırlık etrafında dünya ve ay dönüyor. Ay bizden 3,5 cm uzaklaşıyor. 380 bin km. uzaklıktadır. Dünya’ya büyük bir gezegen çarpıyor. Güneş etrafında birçok gezegen vardır. Tea gezegeni bize çarpınca kopan demir sıvılar ayı oluşturuyor.

    ** Kara ve denizlerin dağılışı önemlidir. Karalar çabuk ısınır ve çabuk soğur. Albedoyla gelen malzemede elektrik çok fazladır. Zeminin yapısı herhangi bir soğukluğu hemen etkiler. Sivas çok soğuk olur. Bunun sebebi ısı tutma özelliği olmayan jips kayaçlarından dolayı soğuk olur. Jips beyaz kayaç olarakta geçer. Güneş ışınlarının yeryüzünü ısıtma derecesi de değişir. Albedo da koyu renkler sıcaklığı tutarken açık renkler sıcaklığı tutmazlar. Pürüzlü arazilerde rüzgâr pek çok alanı gezdiği için sıcaklık düşmez.

    **Nem de önemlidir. Denizellikle aynı özelliklere sahiptir. Denizelliği deniz yapan üzerindeki nemdir. Bitkilerin terlemesi de vardır. Evapotransprasyon(bitkilerin terlemesi) %6 - %16’da bitkiler, ormanlar yağış alabilecekti. 400 mm.de yağış alır. Ormanların fazla olduğu yerler ılık olur ve yağış getirirler. Yağışlarla birlikte topraktaki nem artıyor ve konveksiyonel yağışları beraberinde getirir.

    **Deniz akıntılarıda etkilidir. Japonya’da Kroşiva ve Okişima soğuk su akıntıları magmanın üzerinde levhaların hareket etmesi gibidir. Sıcak olduğunda denizlerde yoğunluğu az soğuk olduğunda fazla olur. Bu tür olaylar akıntıların yönünü etkiler. Tuzluluğun az ve ya çok olması, rüzgârda akıntıların yönlerini etkiler. Tuzluluğun az ve ya çok olması, rüzgârda akıntıların yönlerini etkiler. Akıntılar planktonların yer değiştirmesini sağlar. Labradorla diğer su akıntısının karşılaştığı yerde birçok canlı vardır. Humbalt su sıkıntısı çok önemlidir diye vurgular. Emline (çocuk İsa)önemlidir. Yılbaşında kuzeyler yağış alır ve balı sürüsü çok fazladır. Bereketi anlatmak içinde bu ismi vermişlerdir. Şili ve Peru’nun balıkçılıkta çok önemli bir rolü vardır. Sıcaklık ve basınç değerlerinin etkisiyle oluşur ve çok geniş bir alanı etkiler. Bu olay 2–3 seneye bir gerçekleşir. Avustralya ve ABD’nin olduğu yerde de görülür. Buradan Humbalt’a doğru bir hareketlilik oluşur. And dağlarından başlayıp nemi alır ekvatora getirir ve buralara yağış bırakırlar. Mega basınç değişiklikleri meydana geliyor. Güney Doğu Asya elmino yağışlarının etkisiyle çok fazla yağış alır. Lanina dönemleri bunun tam tersidir. Büyük İsa anlamına da gelir. Avusturya’dan Güney Amerika’ya doğru bir akıntı olur. Humbalt su akıntısı azalırsa balıklarda da azalmalar görülür. Balık kıtlığı başlar. Peru’da inanılmaz yağışlar meydana gelir. Peru’da meydana gelen bu yağışlar Lanino döneminde yağışlarda azalmalar görülür. Bu yüzden Peru zayıf bir ülkedir. Okyanus akıntılarının yağış almasında, balık bakımından zenginlikler çoktur. Oyoşiyo soğuk su akıntısı ve diğerleride çok önemlidir. Bütün bunlar besin zinciri açısından oldukça önemlidir. Vürm glasyasyonu çok önemlidir. Kuzeyin buzullarla kaplı olmasından dolayı insanlar güneye doğru göç ediyorlar. Mauller Yeni Zelanda’ya doğru yürüyerek göç ettiler. Yeni Zelanda Büyük Beyaz Bulut anlamına gelir. Kanarya soğuk su akıntısı volkanik özelliğe sahiptir. Bolitanya çöl bölgesi olsa da bu akıntının etkisiyle balıkçılıkta gelişmişlerdir. Güney Ekvator’da mercan kayalıkları ve onların üzerinde yaşayan balıklar var. 20*C altında ki balıkların lezzeti azalır. 20*C’nin altına düşünce mercan adalarındaki yaşam kalitesi düşüyor. Rüzgârlar sıcaklığın azlığını çokluğunu etkiler. Lodoslar çoğu yerde ılık bir etki çoğu yerde de lös etkisi yapar.

    **Bitki örtüsü de etkiler. Yoğun ormanların olduğu yerler genellikle serin olur.2003-2004’de Türkiye’de sıcaklık çok fazlaydı. Ormanlar sıcaklığı dengeleyici özelliğe sahiptir. Benzer sıcaklıklar nerede kesişir? Eş sıcaklık eğrileri denizde nasıl olur? Bizler izoterm haritalarıyla yaşıyoruz.
    1)Ortalama sıcaklık

    2)Temmuz ayı sıcaklıkları

    3)Ocak ayı sıcaklıkları

    Birisi yaz biriside kış ortalamalarını verir. Ekvator ve kutupların mevsimleri yoktur. Bizler sıcaklığı ölçerken bu bölgelerin ortalamalarını alıyoruz. Ekstrem sıcaklık farkını ölçtüğümüzde -4 ile +34* arasında 30* bir fark vardır.

    Ampülütüt: İki sıcaklık arası farka denir. İki farklı sıcaklık maksimum ve minimum sıcaklıklardır.

    Denizellik ve karasallığın etkisi de vardır. İçlere gidildikçe yükseltiyle beraber soğukluk artmıştır. Erzurum’a doğru yükselti artar ve soğuklukta artar. Akdeniz’de 28 Karadeniz’de 24* olmasının nedeni denizellik ve karasallıktır. Temmuz aylarında karasallık ve denizellik çekişmesi araya giriyor ve izotermler iç içe geçiyor. 30* Gazi Antep’ten Ağrıya kadar uzanıyor. Bu bölgelerde tropikal sam yeli gibi faktörler etkilidir. Sıcaklık dengeli seyretmemiştir. Rüzgâr çizgi vadiler arasından geçiyor. Iğdır mikro klima alanıdır. Temmuz ayında eğriler dikken ocak ayında yataylaşmıştır. Sıcaklıklar temmuz ayında daha kararlılar. Kuzey Yarım Küre karasal bir yapıya sahiptir. Türkiye basıncı 1008mb.dır. Kuzey yarım kürede sıcaklıklar ‘-‘ye düşerken ocak ayında denizelliğinde etkisiyle sıcaklıklar 0* altına düşmez. Hindistan’ın 30* olması musonlarla alakalıdır. Dünya’nın sadece bu bölgesinde vardır. Sahra’nın 30* olması ise çöl iklimiyle alakalıdır. Basınç değerleri yükseltiye bağlı olarak azalır. İzobarlar 1013mb.anlatılır. Hasan dağındaki basınç 700mb.la alakalıdır. Everes Tepesi’nin yüksekliği 80848’dir. Basıncı 264mb.dır. Siklon bölgelerinde hava hareketleri çevreden merkeze doğrudur. AB bölgesi diye de geçer. Antisiklon bölgelerinde(YB bölgeleri)ise, hava hareketleri merkezden çevreye doğru dağılır. YB alanları hep saat yönünde hareket eder, AB alanları ise hep saat yönünün tersine hareket eder. Dağlar rüzgârların yönünü etkiler. Sibirya’dan Türkiye’ye tropikal bölgelere doğru bir hava akımı meydana geliyor. Soğuk karakterli bir rüzgârdır. Günbatısı ılık esen bir rüzgârdır. Lodos ve kıble bütün Türkiye genelinde eser. Keşişleme(samyeli) Güneydoğu, Arabistan ve Suriye çöllerinden gelen bir rüzgârdır. Oluşan küçük dalgaların etkisiyle bu rüzgârlar birbiriyle çarpışır. Etezyen(İmbat) ülkemizde Ege sahillerinde görülür. İzmir’de çok sevilen bir rüzgârdır.








  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    Balkanlardan gelir ve Ege Denizi’nden nemi aldıktan sonra İzmir halkı serinler.
    ◦ Ege’den geçtikten sonra Muğla hattından Bey Dağlarını da geçer ve Antalya’ya fön rüzgârı olarak eser. Marmaris ve Bodrum’da bu durumdan etkilenir.


    Rüzgârın yönü:

    1)Esen rüzgârlar birbirine yakın ve yatay eserse oraya serin bir şekilde eser. Hortumların nasıl oluştuğunu bilemiyorlar. Fırtınanında hortum gibi küçük bir deliği var. Dar alanda ki ani basınç değişiklikleriyle alakalıdır. Ani değişim olarak fırtına, kar vs.dir. Kırkikindin yağmurlarıda ani değişikle alakalıdır. Toprak depoladığı enerjiyi çok geç bitirir. Konvektif hareketler topraktaki nemi yukarı çıkarır. Nem arttıkça aşağı doğru iner, indikçe de kümülüslere dönüşür. Nem birden yükselip soğuk bulutlara çarpacak ve yağışlar adacık halinde olacak. Tropikal hava kütleleri manitin ve kontinantil hava kütleleri vardır. Planotör faktörlere bağlı olarak yağış oluşmaz. Stratus bulutları kar yağışını oluştururlar. Kar ağır bir maddedir. Rüzgârı hızı yeryüzüne geldikçe morfolojiden etkilenir. Dağlara çarparak hızı azalır. Ağaca çarparak, binaya çarparak hızı azalır. İzobarlar arasındaki fark ne kadar yüksekse fırtınalar o zaman olur.

    Esme sıklığında rüzgârın geldiği yön önemlidir. Coğrafi faktörlerin etkisi çok önemlidir. Sinop’ta çoğunluk kuzey rüzgârlarıdır. Kastamonu’ya poyraz ya da karayel eser. İç bölgelere geçtikçe dağlar artık temel faktör oluyor. Basınç farkı farklıdır. Tamamen dağlar etkilidir. Kara yok deniz varsa oradan gelen nem bu sefer rüzgârın yönünü etkiler. Ege’de karayel keşişleme görülür. Amonos dağları keşişlemeyi engeller. Güneyi ise keşişlemeden kavrulur. Dağın iki farklı yönünde de iki farklı rüzgâr görülür. Kasnak meşesi endemik bir bitkidir. Onun olduğu yerde rüzgâr olmamalı olursa bitki ölür.





+ Yorum Gönder


sıcaklık etmenleri