+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ders Notları Forumunda Monosakkaritleri nelerdir anlatınız Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Monosakkaritleri nelerdir anlatınız








    Monosakkaritleri nelerdir anlatınız







  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    Monosakkaritleri nelerdir hakkında bilgi


    Karbonhidrat Nedir ? Vücudun temel enerji kaynağıdır. Kişinin günlük enerji gereksiniminin %55′i karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Karbon, hidrojen ve oksijenden oluşan bu bileşikler yiyeceklerde daha çok şeker ve nişasta biçiminde bulunur. Örneğin üzüm şekeri denen glikoz en basit karbonhidratlardan, yumrulu bitkilerin köklerinde depolanan nişasta ise en karmaşık karbonhidratlardan biridir. Karbonhidratça zengin yiyeceklerin yapısında genellikle glikozdan daha karmaşık şekerler ve nişastalar bulunur ama bu bileşiklerin tümü sindirim sırasında parçalanarak glikoza indirgendiğinden, yiyeceklerdeki bütün karbonhidratlar sonunda glikoz olarak kana geçer ve karaciğerde glikojen biçiminde depolanır. Vücuda enerji gerektiğinde, karaciğerdeki glikojen yeniden glikoza dönüşerek kan dolaşımı aracılığıyla hücrelere dağıtılır. Bu nedenle, kanda bulunduğu için kan şekeri de denen glikoz vücudun temel enerji kaynağıdır.

    Karbonhidrat nedir, ne işe yarar? Hangi besinlerde bulunur?
    Karbonhidrat; insanların ve hayvanların organik besinlerinden en önemlisi olan organik kimya birleşiklerinin genel adıdır.Karbonhidratlar hemen kalori sağlayarak vücudun fizik ve zihin çalışması için gerekli enerjiyi verir. Karbonhidratlar, öbür besinlerin vücutça alınmasına, sindirilmesine yardım ederler. Eksikliğinde bitkinliğe, sağlığın bozulmasına, zihin konsantrasyonunda azalmaya yol açar.
    Karbonhidrat grubunda üç tür besin vardır:
    A- Şekerler
    B- Nişastalı maddeler
    C- Selüloz
    Şeker ve nişasta enerji elde etmek için glikoza çevrilir. Enerji olarak kullanılmayan fazla karbonhidrat vücutta çabucak yağ olarak depo edilir. Vücut bu fazlalığı yakmak için daha çok B vitamini kullanır, dolayısı ile öbür organların bu vitaminden yoksun kalmasına yol açar.
    Meyve ve sebzelerin büyük kısmını oluşturan selüloz karbonhidratlarının enerji değeri yoktur, fakat bunlar bağırsakları çalıştırmak için gerekli posayı sağlarlar. Selüloz beslenmeye etkisi olmamasına rağmen bağırsağın çalışmasını düzenler. Besinin işe yaramaz kısmını oluşturduğu için tümü bağırsaklardan dışarı atılır. Bu nedenle alınan besinle selüloz oranı ne kadar fazla olursa bağırsaklar da o kadar düzenli çalışır. Kabızlık çekenlere selüloz bakımından zengin sebze ve meyve yemeleri salık verilir.
    En iyi karbonhidratlar; sebzeler, meyveler ve rafine olmamış unlarda bulunur. Uygun olan şeker karbonhidratları da bal, pekmez ve kuru üzümdür. Uygun olmayan şeker ve nişasta karbonhidratları ise rafine ( beyaz) şeker, un ve ekmektir.

    Karbonhidratlar, adından da anlaşılacağı gibi karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O) atomlarından meydana gelmiştir. Karbonhidratlar bütün canlı hücrelerde bulunur ve en önemli enerji kaynağıdır. Genel formülleri (CnH2nOn) dir. Karbonhidratlar yapısındaki şeker sayısına göre değişik gruplara ayrılabilirler.

    Karbonhidratların iki önemli görevi vardır.
    1)Enerji kaynağı olarak görev alırlar.
    2)Yapısal madde (Bitkilerde çeperin yapısına, bütün canlı hücrelerde de zarın yapısına katılarak görev yapar. ATP, DNA, RNA, NAD, NADP, FAD’ da bulunur.)

    1) Monosakkaritler
    Monosakkaritler, su ile daha küçük birimlere parçalanamadıklarından basit şekerler, tek şekerler, monozlar olarak da bilinirler.Bu sekerler karbonhidratların en küçük yapı birimidir. Çoğu Cn(H2O)n formülüne uyar. Bazı monosakkaritler tatlıdır. Zincir veya halkalı yapıya sahip olup, genellikle 3-6 arasında karbon (C) atomu taşırlar. Moleküllerindeki karbon sayılarının Latincelerinin sonuna -oz eki getirilerek gruplandırılırlar. Üç karbonlu olanlar trioz, dört karbonlular tetroz, beş karbonlular pentoz, altı karbonlular heksoz adını alırlar. Pentozlardan riboz (C5H10O5) ve deoksiriboz (C5H10O4) nükleik asitlerin yapısına girer. Hücre zarından difüzyon ile kolay geçerler.
    Besin kaynağı bakımından önemli olan monosakkaritler heksozlardır. Bunlardan glikoz, fruktoz (levüloz) ve galaktoz en önemlileridir. Sindirilmeden kana karışırlar. Hepsinin kapalı formülleri C6H12O6 şeklinde olup birbirlerinin izomeridirler.
    Sindirime uğramazlar ve yalnızca ototroflar tarafından sentezlenir.
    İçerdikleri C sayısına göre 2′ye ayrılırlar.
    a) 5C’lu şekerler : Riboz, Deoksiriboz (Pentozlar)
    b) 6C’lu şekerler : Glikoz, Galaktoz, Fruktoz (Hegsozlar)

    Monosakkaritlerin difüzyon hızları şöyledir. Galaktoz > Glikoz > Fruktoz
    Riboz Ş ATP ve RNA’da bulunur. Deoksiriboz Ş DNA’da bulunur.
    Glikoz Ş Bal, üzüm ve incirde bol bulunur. Açlık ve koma anında kullanılır.
    Fruktoz Ş Bal ve olgun meyvelerde bol bulunur.(=meyve şekeri)
    Galaktoz Ş Süt ve süt ürünlerinde bol bulunur.(=süt şekeri).Tabiatta az bulunur. Hayvansal bir besin kaynağıdır.

    2) Disakkaritler
    Disakkaritler çift şekerlerdir. Bir disakkarit iki molekül monosakkaritin glikozit bağı ile bağlanmasıyla oluşur. Bu bağlanma sırasında bir molekül su ortaya çıkar. İnsan ve hayvanların yedikleri disakkaritler, sindirim sisteminde monosakkaritlerine ayrılarak kullanılır. Dehidrasyon:küçük moleküllü yapıların daha büyük molekülleri oluşturmasına denir.Disakkaritlerin en önemlilerİ:maltoz,laktoz ve sakkarozdur.

    İki monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.
    Glikoz + Glikoz = Maltoz (meyve şekeri)
    Glikoz + Fruktoz = Sakkaroz = Sükroz (Çay = Pancar şekeri)
    Glikoz + Galaktoz = Laktoz (süt şekeri)
    Maltoz ve sükroz bitkilerden, laktoz da hayvanlardan ve insanlardan sağlanır.
    Disakkaritler arasında glikozit bağı vardır.

    3) Polisakkaritler
    Yüzlerce hatta binlerce monosakkarit molekülleri ‘birbirine bağlanarak uzun zincir halinde meydana getirdikleri moleküllere polisakkarit denir. Bu moleküller ya düzgün bir yay veya dallanmış yay seklindedir. Genellikle bitki polisakkaritleri pentozlardan ve hekzozlardan meydana gelir. Bitkilerde en çok görülen polisakkaritler nişasta ve selülozdur. Bu polisakkaritlerin her ikisi de glikoz moleküllerinin birbirine bağlanması neticesi meydana gelmiştir.
    Bütün yüksek bitkilerin hücre çeperlerinde bulunan en bellibaşlı bir madde olan selüloz uzun şerit şeklinde bir moleküller yapıya sahiptir. Selüloz molekülünde glikozlar birbirine oksijen köprüleri ile bağlanmıştır.

    Odun ve pamuk selülozun kaynağını teşkil ederler. Her ne kadar odun bir polisakkarid olmayan lignin ihtiva ederse de pamuk. hemen hemen saf selülozdur. Sellüloz suda çözünmez, fakat Schweitzer sıvısında çözünür. Bitki bünyesinde selülozun nasıl sentez edildiği henüz daha bilinmemektedir.
    Yeşil bitkilerin kloroplastlarında ve levkoplastlarında sentez edilen nişasta, bitkilerde selülozdan sonra en bol bulunan bir maddedir. (C6H10O5)n kapalı formülüne sahip nişastanın amiloz ve amilopektin adında fiziksel özellikleri birbirinden farklı iki tip molekülü mevcuttur.Son ürünlerin farklı olmasının sebebi glikozların bağlanma biçimleridir.

    A) Nişasta nedir ve nerelerde kullanılır ?

    Yalnızca bitkide depo besin maddesi olarak görülür. Çok sayıda glikoz molekülünün bir araya gelerek oluşturduğu bir yapıdır. Arpa, buğday, patates gibi besinlerde görülür. Suda erimezler. Hücre zarındaki porlardan geçemeyecek kadar büyük moleküllerdir. Hayvanlar nişastayı sindirim olayı ile glikoza dönüştürerek kullanırlar. Nişastanın ayıracı iyot çözeltisidir. Nişasta iyot çözeltisi ile mavi-mor renge dönüşür. Bitkilerde glikozun depo şeklidir. Düz zincirlidir ve alfa glikozit bağı ile bağlanmışlardır. Suda az çözünür.İyot ile maviye boyanır. Nişasta,lökoplastta depolanır.Yumru ve tohumlarda daha çok depolanır.

    B) Glikojen nedir ?
    Hayvan hücrelerinde ve mantar hücrelerin-de fazla glikozun depo şekli glikojendir. Bitkilerde glikojen bulunmaz. Hayvanlarda glikozun fazlası kas ve karaciğerde glikojen şeklinde depolanır. Kandaki glikoz seviyesi düştüğünde ise glikojen glikoza dönüşerek kana geçer.Dallıdır ve alfa glikozit bağı ile bağlanmıştır. Suda çözünür.İyot ile kahverengiye boyanır. En fazla karaciğer ve kaslarda bulunur,depo edilir.

    C) Selüloz nedir ?
    Bitki, mantar ve bakteri hücrelerinde hücre zarının dışında bulunan hücre çeperi selülozdan oluşur. Selüloz hayvan hücrelerinde bulunmaz. Aynı zamanda hayvanlarda selülozun sindirimi yapılamaz. Sadece geviş getiren memelilerin bağırsaklarında bulunan bakteriler selülozu sindirebilirler. Bitkilerde yapı maddesidir.Çeperin yapısına katılır.
    Düzdür ve beta glikozit bağı ile bağlanmıştır. Suda çözünmezler. Geviş getirenlerde ve termitlerde sindirilir




+ Yorum Gönder


monosakkaritler nelerdir