+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ders Notları Forumunda Vücudumuzda sistemler ve duyu organları Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Vücudumuzda sistemler ve duyu organları








    vücudumuzda sistemler ve duyu organları







  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    vücudumuzda sistemler ve duyu organları

    Çevremizde olup bitenleri duyularımızla algılar, nesneleri duyularımızla ayırt ederiz. İnsanda ve
    hayvanların çoğunda;
    Görme
    İşitme
    Koku
    Tat
    Dokunma

    Göz, sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç bölümden


    oluşur.
    Gelin bu bölümlerde bulunan yapıların görevlerini inceleyelim.


    Sert tabaka: Gözün dışında bulunan beyaz renkli kısımdır ve gözü dış etkilerden korur.


    Damar tabaka: Sert tabakanın altında yer alır ve gözün beslenmesini sağlayan
    damarlardan oluşur. iris, gözümüze gelen ışığın şiddeti fazla olduğunda göz bebeğini
    daraltır, az ışıklı ortamlarda ise göz bebeğinin büyümesini sağlar.


    Ağ tabaka (retina): Duyu almaçlarından gelen sinirlerin birleşerek göz yuvarlağının arka
    tarafından çıkıp beyne gittiği kör nokta ağ tabakada bulunur.
    Gözümüzde bulunan bu yapıların görmemizi nasıl sağladığı


    Nasıl Görürüz?
    1. Cisimlerden yansıyan ışık ışınları,
    önce saydam tabakaya gelir
    ve burada kırılır. Kırılan ışın göz
    bebeğine gelir.
    2. Göz bebeğinden gelen ışınlar,
    göz merceğinde tekrar kırılarak
    ağ tabaka üzerine düşer.
    3. Işığa duyarlı almaçların bulundu¤u
    ağ tabakada yer alan sarı leke
    üzerinde ters bir görüntü oluşur.
    Oluşan görüntü buradaki görme
    almaçları tarafından algılanır.
    4. Algılanan görüntü, görme sinirleri vasıtasıyla beyindeki görme merkezine iletilir. Ters
    görüntü, beyindeki görme merkezinde düz olarak algılanır. Böylece görme gerçekleşir.

    İşitme Organımız Kulak


    Ses Dalgaları —►Kulak kepçesi —► Kulak yolu —► Kulak zarı —► Çekiç, örs, üzengi
    —►Oval pencere —► Dalız —►Saylangoz(sıvı) —►Korti organı —►İşitme Duyu

    Hücreleri
    —►İşitme Duyu Sinirleri Hücreleri —► Beyinin İşitme Duyu Merkezi —► İşitme

    Olayı
    Ses ilk olarak kulak kepçesi ile toplanarak ak kulak yoluna, en son beyne

    gelerek işitme gerçekleşir.

    Dokunma Organımız Deri


    Dokunma Organımız Deri

    Deri, en büyük duyu organımızdır ve vücudumuzun dışını tamamen kaplar. Ayrıca vücut ısısını ayarlar, solunum ve boşaltıma yardımcı olur ve vücudu dış etkilerden korur. Derinin üzerinde dokunmayı, basıncı, ağrıyı, sıcağı, soğuğu vb. duyuları algılayan almaçlar vardır.
    Aşağıdaki şekli inceleyerek derinin bölümleri hakkında bilgi edinelim.
    Deri, üst deri ve alt deri olmak üzere iki tabakadan oluşur.

    Derinin bölümleri

    a) Üst deri: Derinin alt bölümlerini koruyan tabakadır. Bu tabakada kan damarları ve sinirler bulunmaz. Üst derinin en dış bölümü ölü hücrelerden meydana gelmiştir. Bu bölümün altında canlı hücrelerden oluşan bir tabaka bulunur. Bu tabaka, deriyi güneşten gelen zararlı ışınlardan korur. Üst deride ayrıca derinin rengini belirleyen hücreler de vardır.

    b) Alt deri: Üst deriye göre daha kalın olan alt deri, canlı hücrelerden oluşur. Alt deride kan damarları, kıl kasları, sinirler, ter bezleri, yağ bezleri, kıl kökleri ve duyu almaçları yer alır. Bu bölümün en altında ise yağ tabakası bulunur. Yağ tabakası vücudu çarpmalara ve vurmalara karşı korur ve vücudun ısı kaybını önler. Burada yer alan ter bezleri, terleme ile boşaltıma yardımcı olur.

    Derimizle nasıl hissederiz?
    Alt derideki duyu almaçları sıcak, soğuk, basınç, sertlik, yumuşaklık gibi duyuları algılar. Duyu almaçları ile alınan duyular, sinirler yoluyla beyne iletilir ve burada değerlendirilip algılanır. Derinin her yerinde aynı oranda duyu almacı yoktur. Bu yüzden de algılama duyusu derimizin her bölgesinde aynı değildir. Parmak uçları, dudaklar gibi bölgelerde algılama daha fazladır.


    Koklama Organımız Burun


    Cisimlerin kokularını burnumuzla algılarız. Burun nefes alma organımız olduğu gibi koklama
    duyumuzun da organıdır.
    Burnun Görevleri
    Nefes almamızı sağlar.
    Koku almamızı sağlar.
    Havayı nemlendirir.
    Havayı ısıtmayı sağlar.
    Havanın nemlenmesini sağlar.
    Burnun Yapısı
    Burun Boşluğu: Burnun iki delikle dışarı açılır. Deliklerin iç yüzeyi tüyler ve mukus denilen


    sıvıyla kaplıdır.


    Burun kılları havayı ısıtır ve tozların içeri girmesini engeller.


    Burun sıvısı ise tozları ve mikropları kendine yapıştırarak vücudumuza girmesini engeller. Ayrıca


    havanın nemlenmesini de sağlar.

    Burun delikleri burun boşluğuna açılır. Burada hava akciğerlere ilerlerken koku alma sinirleriyle


    temas eder.
    Sarı Bölge: Koku alma sinirlerinin yoğun olarak bulunduğu bölgedir. (Gözdeki sarı lekeye


    benzer)


    Koku Sinirleri: Hava içindeki koku taneciklerini sarı bölgedeki koku almaçları tarafından


    algılanır. Koku bilgileri sinirler yardımıyla beynin koku alma merkezine taşınır.


    Sinüs: Kafatası kemiklerindeki boşluklardır.

    Nasıl Koku Alırız?

    Koku alma sırasında aşağıdaki işlemler gerçekleşir:
    1. Kokulu cisimlerden koku tanecikleri yayılır.
    2. hava burundan içeri alınır.
    3. Koku tanecikleri sarı bölgedeki mukus sıvısında çözünür.
    4. Çözünen tanecikler koku alıcı hücrelerin kullanabileceği hale gelir.
    5. Koku sinirleri koku uyarısını beyine ulaştırır.
    6. Beyindeki koku alma merkezi kokuyu algılar.


    Koku Yorgunluğu

    Burundaki koku sinirleri her zaman aynı yoğunlukta koku alamaz. Örneğin kötü kokan bir


    ortama girdiğimizde bir süre sonra o kokuyu duyamaz oluruz. Dışarıdan gelen insanlar kokuyu


    fark edebilir ama bizim koku hücrelerimiz yorulduğu için koku hissetmeyiz.

    Koku yorgunluğu ya da koku körlüğü olarak adlandırılan bu durum sadece uzun süre aldığımız


    kokularda oluşur. Örneğin parfüm kokusuna karşı burnumuz yorulsa bile yemek kokusunu


    rahatlıkla duyar.

    Tatma Organımız Dil

    Vücudumuza dışarıdan uyarıları algılayan organlara duyu organı denir. Bu duyu
    organlarımızdan biri de DİL’dir.
    Dilin Görevleri:
    Yiyeceklerin tadını almamızı sağlar.
    Konuşmamızı sağlar.
    Yiyecekleri ağızda hareket ettirerek sindirime yardım eder.
    Yiyeceklerin yutulmasına yardım eder.


    · Yukarıdaki şekilde dilin farklı bölümlerinin aldığı tatlar gösterilmiştir.

    Aslında dilin her bölgesi her tadı algılayabilir. Fakat şekilde belirtilen bölgelerde belirli bir tat


    daha iyi algılanmaktadır.


    · Örneğin: Dilin ucu şekerli tadı çok iyi algılar. Dilin farklı bölgeleri de şekerli tadı hisseder


    ama en iyi hisseden bölüm dilin uç kısmıdır.


    · Tat Tomurcuğu: Dilimizde bulunan ve tadı algılamayı sağlayan bölümlerdir.

    Bir tadın algılanabilmesi için tükürük sıvısı içinde çözünmesi gerekir. Ağzımızın içi kuru


    olsaydı cisimlerin tadını alamazdık.


    Nasıl Tat Alırız?
    · 1. Yiyeceği ağzımıza atarız.
    · 2. Yiyecekteki maddeler tükürükte çözünür.
    · 3. Çözünen maddeler tat alma tomurcukları tarafından algılanır.
    · 4. Bilgiler tat alma sinirlerine iletilir.


    5. tat alma sinirleri beyindeki tat alma merkezine taşınır.




+ Yorum Gönder