+ Yorum Gönder
Bilgi Arşivi ve Eğitimle ilgili Bilgiler Forumunda Ünsüz yumuşaması ile ilgili örnekler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Suskun Karizma
    Devamlı Üye

    Ünsüz yumuşaması ile ilgili örnekler








    Ünsüz yumuşaması ile ilgili örnekler

    ns-z-yumu-amas-.jpg
    “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcük veya eklere, ünlüyle başlayan bir ek ya da sözcük getirildiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” biçimlerine dönüşür. Bu olaya “ünsüz yumuşaması” denir.

    p, ç, t, k
    SERT

    b, c, d, g-ğ
    YUMUŞAK

    dolap – ın → dolabın
    SERT YUMUŞAK
    p › b
    ünsüz yumuşaması

    ilaç – ım → ilacım
    SERT YUMUŞAK
    ç › c
    ünsüz yumuşaması

    kanat – ı → kanadı
    SERT YUMUŞAK
    t › d
    ünsüz yumuşaması

    gözlük – üm → gözlüğüm
    SERT YUMUŞAK
    k › ğ
    ünsüz yumuşaması

    ahenk – i → ahengi
    SERT YUMUŞAK
    k › g
    ünsüz yumuşaması

    örnek cümle;

    Bu güzel sonuca ulaşacağını tahmin etmiyordu.

    "sonuç" sözcüğünün sonunda bulunan "ç" sesi kendinden sonra gelen ünlünün etkisiyle yumuşayarak "c" ye dönüşmüştür.








  2. Zühre
    Devamlı Üye





    ünsüz yumuşaması nedir

    Ünsüz yumuşaması, Türkçedeki süreksiz sert ünsüzlerle (ç, k, p, t) biten sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında, sözcüklerin sonundaki ç, k, p, t ünsüzleri yumuşayarak b, c, d, g, (ğ) ünsüzlerine dönüşmesiyle gerçekleşen ses olayıdır.

    ağaç-ı > ağacı
    kap-ı > kabı
    kitap-ı kitabı
    yurt-u > yurdu
    umut-u > umudu
    bayrak-ı > bayrağı
    yaprak-ı > yaprağı
    sağlık-ı > sağlığı

    Tek heceli sözcüklerde genellikle ünsüz yumuşaması görülmez:
    kart > kartı
    koç > koçum

    Ancak bazı istisnalar mevcuttur:
    blok > bloğu
    kurt > kurdu

    Yabancı dilden Türkçeye geçen sözcüklerde yumuşama olmaz.
    bisiklet > bisikleti
    kart > kartı

    Özel isimlerde bu kural, yazı dilinde uygulanmaz.
    Tokat'ı
    Zonguldak'ı
    İzmit'i

    Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünlüyle başlayan başka bir ek getirildiğinde yine “ünsüz yumuşaması” meydana gelir.

    gel – ecek – iz → geleceğiz
    SERT YUMUŞAK
    k › ğ
    ünsüz yumuşaması

    NOT: Sert ünsüzle biten bazı sözcüklerde “ünsüz yumuşaması” görülmez.

    hukuk – un → hukukun
    saç – ım → saçım
    devlet – in → devletin
    çöp – ü → çöpü





  3. Zeyneb
    Bayan Üye
    ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

    İki ünlü arasında kalan sert ünsüzler yumuşar. Buna “ünsüz değişimi” denir. Elbette bu özellik, ancak yukarıda da söylediğimiz sert ve yumuşak şekli bulunan seslerde geçerlidir. Bunlar p, ç, t, k sert sessizleridir. Örneğin; “ağaç” sözcüğüne -i hal ekini getirsek, sözcüğün sonundaki “ç” sert sessizi yumuşayarak “c” olur; yani “ağacı” şeklinde yazılır.

    Örnek: dolap – a > dolaba, çekiç – e > çekice, kanat – ı > kanadı, yemek – e > yemeğe

    Yukarıdaki örneklerde sert sessizlerin yumuşadığı görülüyor. Ancak bu kural her sözcükte geçerli değil.

    Örneğin; “Davranışları, doğruluğunun kanıtıdır.” cümlesinde altı çizili sözdeki “t” sert ünsüzü iki ünlü arasında kaldığı halde yumuşamamıştır.

    Hangi sözcükte bu yumuşamanın olacağı hangisinde olmayacağı, belli bir kurala bağlanamaz. Hatta tek heceli sözcüklerin çoğunda olmazken, bazılarında olabilir. Bunu sözcüğün günlük kullanımlarını dikkate alarak anlayabilirsiniz.

    Örnek: tek – i > teki, çok – u > çoğu görüldüğü gibi birincide değişim olmadığı halde ikincide olmuştur.

    Dilimize Arapçadan geçen ve son hecesindeki ünlünün uzun okunduğu kelimelerde ünsüz değişimi yapılmaz.
    Örnek: “Sınavda hukuku seçecekmiş.” cümlesindeki altı çizili söz buna örnektir.

    Bazı sözcüklerde ise ses iki ünlü arasında kalmamasına rağmen yumuşar.
    Örnek: kalp – i > kalbi, art – ı > ardı, renk – i > rengi, harç – ı > harcı

    Görüldüğü gibi iki ünlü arasında kalmadığı halde “p, ç, t, k” sert ünsüzleri yumuşamıştır. Bazı sözcüklerde ise bu seslerin yumuşamadığı görülür.

    Örneğin; “Sonunda işler sarpa sardı.” cümlesinde altı çizili sözcükte yumuşama olmamıştır.

    Örneğin; “Zonguldak’a yerleştiklerini duydum.” cümlesinde altı çizili sözdeki “k” sert sessizi yumuşamamış ancak biz onu okurken “Zonguldağa” diye okumalıyız





+ Yorum Gönder


ünsüz yumuşaması ile ilgili örnek cümleler