+ Yorum Gönder
Kültür Sanat ve Ekoloji ve Çevre Forumunda yer manyetik alanının tarihsel gelişimi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    yer manyetik alanının tarihsel gelişimi








    yer manyetik alanının tarihsel gelişimi

    yermanyetik.jpg

    er manyetik alanı etkisi; "Yer çevresi"ni oluşturan bir uzam bölgesine uzanan bir vektör alanıdır. Bu alanın zamana göre değişimleri, bir yandan bu alan çerçevesinde bütünün evrimini, öte yandan da her bir yerde gözlenen değişimleri kapsar. Bütünün evrimi, jeolojik, arkeolojik ve yüzyıllık olayların sırasına göre ele alınmıştır.

    1-) Mevsimlik Değişimler
    2-) Yüzyıllık Değişimler
    3-) Günlük Değişimler
    4-) Rastlantısal Değişimler, Manyetik fırtınalar, Çarpıntılar
    5-) Manyetik Çarpıntılar







  2. Harbi @ kız
    Bayan Üye





    Mevsimlik değişimler


    Bunlar, her zaman olduğu gibi gözlemevlerinin bulundukları ortalamalardan yola çıkılarak ve her bir yıl boyunca evrimlerinin çevrimsel bölümü (yani yüzyıllık olmayan) incelenerek ortaya konmaya çalışılan değişimlerdir. Kuşkulu ya da zayıf ve belirsizdirler. Bununla birlikte kuramsal yararları, Yer çevresi üstünde uydularla sonuçlar elde edildiği ve manyetosfer için ortaya koydukları, tutulum düzlemine göre bakışım olmadığı için artar. Buradan da gezegenimizin katı bölümüne dışarıdan gelen bir etkinin sözkonusu olduğu anlaşılır.




  3. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    Yüzyıllık değişimler

    Gözlemevlerinin her yıl ortalama değerler olarak saptadıkları değerlerin karşılaştırılmasıyla Yer yüzeyinin çeşitli bölgeleri ve belli bir dönem için değişim haritaları yapılabilir. Böylece yıldan yıla Türkiye topraklarında D bileşeni (manyetik sapma) 2000 yılına kadar batıdan doğuya ortalama 1 dakikalık bir değişime uğrar. Yüzyıllık yerel ya da bölgesel bu değişimler bilinerek, cebirsel çözümleme yöntemleriyle Yer'in manyetik momenti bulunur ve böylece gelişimi izlenmeye çalışılabilir. Bugünkü dönem için poleomanyetiklik incelemelerinin daha genel sonuçlarını doğrulamak olanaklı hale gelebilir. Bununla birlikte, bu çözümlemelerle ulaşılan ve tarihsel dönem süresince Yer manyetikliğinde genel bir azalma olduğu yolunda elde edilen sonucun doğruluk derecesinde tereddüt edilmektedir. Kuramsal bakımdan, bu yüzyıllık değişimler Yer manyetik alanı ana bölümünün bugün benimsenen nedenlerine ve her hal ve koşulda bunların kaynağı bir iç nedene Yer'deki bir olaya bağlanır Büyük bir olasılıkla, Yer çekirdeği içinde ya da çevresi boyunca dolaştığı sanılan elektrik akımları rejiminin yavaş bir evrimi sözkonusudur.




  4. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    Günlük değişimler
    Yer manyetik alanı kayıtlarında saatlik ortalamalar alınarak 24 saatlik dönemlerle düzenli değişimler gösteren "sakin" günlerin varlığı ortaya konur; bu değişimlere de günlük değişimler denir. Bunlar Güneş etkinliğine bağımlıdır ve etkin Güneş döneminde, sakin Güneş dönemine göre iki kat büyüktür. Belli bir dönemde, günlük tedirginliklerin coğrafi dağılımı, manyetik ekvatora doğru kar-maşıklaşan yasaları izler (yatay bileşende daha da belirgin olan olay). Birinci yaklaşıklıkta, günlük değişimler, yerel Güneş saatine göre ele alınmak koşuluyla, aynı enlemdeki iki gözlemevinde aynıdır.

    Günlük değişimin temelinde iki olayın bileşimi yatar: iyonosfer katmanlarının (özellikle daha aşağıdakilerin) Güneş ışınımları tarafından iyonlaştırması; gündüzle gece arasındaki ısıl etkiden doğan gelgit devinimi. Bu gelgitin etsiki altında kalan ve iyonlaşarak iletken hale gelen yüksek atmosfer katmanları Yer manyetik alanında yer değiştiren bir iletken rolü oynar. Bu durumda ek bir manyetik alanın ortaya çıkmasına neden olan bir indükleme elektromotor kuvveti doğar.

  5. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    Rastlantısal değişimler


    Günlük değişimlerden başka, Yer alanının çeşitli bileşenlerinden kaynaklanan, çok çeşitli biçimlerde olan ve çok büyük bir genlikte olabilen çalkantılara çok sık rastlanır. Bunları çoğu yerel koşullara bağlıdır (örn. meteorolojik fırtınalar), ama bazıları, küçük olsalar da, hemen hemen anında tüm manyetik gözlemevlerinde kaydedilir; bunlar, elbette dünya çapında gelişen bir olaya bağlıdır. Bu rastlantısal değişimler Güneş'in etkinliğine bağlanmalıdır. Güneş'te oluşan bir püskürme, Güneş'in yaydığı plazma miktarında değişikliğe neden olur (Güneş rüzgârı). Bu püskürmeden iki üç gün sonra, bu plazma Yer düzeyine gelir, manyetosferle etkileşime girer ve manyetik bir fırtınaya neden olur. Manyetik alanda gözlenen ana belirtiler şunlardır: manyetik körfezler (bir saat kadar süren ve kutup bölgelerinde daha belirgin olan çalkalanmalar; o zaman bunlara kızıllık körfezleri denir), manyetik fırtınalar (iki türü vardır: kayıtlarda genellikle manyetik bir "çengel" ile başlayan renkküresinde oluşan bir Güneş püskürmesinin ardından gelenler; başlangıçta yavaş yavaş artan ve belli bir Güneş olayına bağlanmayanlar), ilk olaylar (ani başlangıç) önemli bir belirtidir (Yer manyetik alanının yatay bileşeni, 1 ya da 2 dakika içinde tüm Yer yüzeyinde önemli ölçüde artar). Bu iki türün fırtınalarında ortak yan, yatay bileşende bir azalmaya denk düşen temel bir evre olmaktır; bu evre birkaç saat ile pek çok gün arasında bir süre devam eder ve ardından yavaş yavaş dinginliğe dönüşür. Temel evre son derece etkindir (bir ya da diğer yönde, binlerce gama değerinde, H bileşeni üstünde alanın % 10'u düzeyinde ve manyetik sapma üstünde bir dereceden büyük değişimler); bu değişimler, dönemi bir saniye olan çarpıntılara kadar varan (o zaman bunlara fırtına çarpıntıları denir) hızlı salınımlara dönüşebilir. Kutup kızıllıkları bu çarpıntılar sırasında ortaya çıkabilir (orta ve alçak enlemlerde bile) ve etkileri kimi insan ürünü etkinlikleri bozar (pusulaların iğnesinde şaşırma, büyük mesafede radyo iletişiminin ve radarla algılamanın bozulması, vb.). Böylesi fırtınalar bugün de, önceden anlaşılamamaktadır. Kayıtlarda görülen küçük ama ani değişimler (manyetik kancalar), çoğunlukla fırtınanın ana evresinden 20-40 saat önce gözlenir.

  6. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    Manyetik çarpıntılar


    Manyetik fırtınalar dışında, Yer alanının çok sayıda salınım değişimleri de görülür Bu salınımlar önemini, şuradan alır: Yer'in göreli olarak geniş bölgelerinde oldukça büyük bir tutarlılıkla görülmeleri (gece körfezleri) ve dönemi 1-2 dakikaya yakın ve birkaç gama genliğinde dalga dizileri içermeleri (dizi çarpıntılar). Öncekilerden daha düzenli ve dönemi değişebilen başka çarpıntılara "sürekli çarpıntılar" denir; en hızlılarının saniye düzeyinde dönemi ve gamanın küçük bir kesri kadar genliği vardır; günün pek çok saatinde gözlenen ve en yaygın olanlarla dönem 10 ile 150 saniye arasında ve genlik onlarca gama kadar olabilir.

+ Yorum Gönder