+ Yorum Gönder
Kişisel Sayfalar Özel Forumlar ve Gizliyara Özel sayfası Forumunda Hakların sınıflandırılması Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Hakların sınıflandırılması








    hakların sınıflandırılması konusunda test soruları







  2. Suskun Karizma
    Devamlı Üye





    İnsan Haklarının Sınıflandırılması


    İnsan hakları , tarihsel gelişim süreci açısından incelendiğinde gerek ulusal, gerekse uluslararası literatürde pek çok ayrıma tabi tutulmuştur. Bu ayırımların başlıcaları şunlardır :


    Klasik insan hakları - İsteme hakları ayırımı
    Bireysel haklar - Kolektif haklar ayırımı
    İnsan hakları - Yurttaş hakları ayırımı
    Koruyucu haklar - İsteme hakları - Katılma hakları ayırımı
    Şekli haklar - Gerçek haklar ayırımı
    Kişisel haklar - Siyasal haklar - Ekonomik haklar - Kültürel haklar - Ödevler ayırımı
    Birinci kuşak haklar - İkinci kuşak haklar - Üçüncü kuşak haklar ayırımı İnsan haklarını ayrı bir tasnife tabi tutmadan Anayasada yapılan tasnifi yeterli bulan görüş.
    Bu sınıflandırmaların hepsi, az-çok keyfilik taşır ve hiç birinin genel kabul görmüşlüğünden söz edilemez. Ancak en çok karşılaşılan sınıflandırma olarak tarihsel gelişim açısından üç kuşaklı sınıflandırmadan söz etmekte fayda vardır.

    Birinci Kuşak Haklar (Klasik Haklar)

    Klasik haklar olarak da adlandırılan birinci kuşak hakların özelliği, bireyi korumaya yönelik (negatif statü hakları) haklar olmasıdır. Devleti sınırlandıran bu haklar, kişiye devletin, toplumun ve üçüncü kişilerin dokunamayacağı özel, bağımsız bir eylem alanı sağlar. Devlet, kişinin bu özel alanına giremez. Kişi bu alanda dilediğini yapar. Özgürlüğün içeriği, onu kullanan kişinin isteğine göre belirlenir. Ama bu, devletin bu alanda düzenleme yapamaması anlamına gelmez. Devlet, düzenleme yaparak özgürlüklerin kullanılmasını kolaylaştırır, ama sınırlandıramaz. Geleneksel haklar, iktidarın/devletin yetkilerinin sınırlandırılmasını amaçlar.

    Birinci kuşak haklar İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 3-21. maddeleri arasında başlıca şöyle sıralanmıştır:


    Yaşama ve özgürlük hakkı
    Kölelik yasağı
    İşkence yasağı
    Kişi olarak tanınma hakkı
    Hukuk önünde eşitlik
    Etkili bir hukuk yoluna başvurma hakkı
    Keyfi tutma yasağı
    Adil yargılanma hakkı
    Mahremiyet hakkı
    Seyahat özgürlüğü
    Sığınma hakkı
    Vatandaşlık hakkı
    Evlenme ve ailenin korunması hakkı
    Mülkiyet hakkı
    Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
    İfade özgürlüğü
    Toplanma ve örgütlenme hakkı
    Katılma hakkı
    İkinci Kuşak Haklar (Sosyal Haklar)

    Ekonomik, Sosyal ve Kültürel haklar olarak da nitelendirilen ikinci kuşak hakların doğuşunun temelinde, sanayi devrimi; bu ekonomik ve sosyal dönüşümün yarattığı ve derinleştirdiği sosyal sınıflar arasındaki sosyal eşitsizlikler ve işçi sınıfının bu eşitsizliklere gösterdiği tepki ve eylemler vardır. 19. yüzyılda, eşitlik ve özgürlük herkese tanınmıştı ama herkes özgürlüklerden yararlanamıyordu. Bireylerin eşitlik ve özgürlüğü, soyut ve kuramsaldı. Buradan hareketle ortaya çıkan sosyal hakların uluslararası düzeyde tanındığı ilk belge İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’dir. İkinci kuşak haklar, başlıca şöyle sıralanabilirosyal güvenlik hakkı

    Çalışma, adil gelir ve sendika kurma hakkı
    Dinlenme hakkı
    Eğitim hakkı
    Kültürel yaşama katılma hakkı
    Sağlık, beslenme ve konut hakkı
    Grev ve toplu sözleşme hakkı
    Üçüncü Kuşak Haklar (Dayanışma Hakları)

    Dayanışma hakları da denilen üçüncü kuşak haklar, belli bir topluluk halinde yaşam anlayışını yansıtır. Ayırıcı özelliği, insan için gerekli olan dayanışma ortamını yaratabilmektir. Bu haklar, insancıl bir toplum yaşamı düşüncesinin anlatımıdır. Hem bireylere, hem de toplumun tümüne aittir. Bu hakların gerçekleşmesi için sadece devletin müdahalesi yeterli değildir, birey ve grupların da yani toplumda yaşayan herkesin de etkin biçimde katılımı ve çabası gereklidir.
    Üçüncü kuşak hakların oluşum süreci henüz tamamlanmamıştır. Dayanışma haklarını doğuran nedenlerin başında, bilimsel ve teknik ilerlemenin yarattığı sorunlar gelmektedir. Çevre kirliliğinin korkunç boyutlara ulaşması, nükleer silahların tüm insanlığı yok edebilecek bir savaş tehlikesine yol açması, ülkeler ya da bölgeler arasında çok büyük gelişme farklarının bulunması akla ilk gelen ciddi sorunlardır. Üçüncü kuşak haklar başlıca şöyle sıralanabilir:


    Barış hakkı
    Çevre hakkı,
    Halkların kendi kaderini tayin (self-determinasyon) hakkı
    Gelişme hakkı
    Herkesin insanlığın ortak mal varlığından yararlanma hakkı





+ Yorum Gönder