+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Ünsüz Yumuşaması nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Ünsüz Yumuşaması nedir








    Ünsüz Yumuşaması nedir

    Ünsüz Yumuşaması Hakkında


    “p, ç, t, k” seslerinden biri ile biten Türkçe veya yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler (yapım veya çekim eki) getirilince, kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar ve “b, c, d, g, ğ” ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir. Hatta “g” nin “ğ” ye dönüştüğü de görülür:

    Örnekler:
    ağaç→ağaca, çocuk→çocuğu, senet→senedin
    dolap→dolabın, ekmek→ekmeği, kitap→kitabım
    tüfek→tüfeği, diyalog→diyaloğu
    almak→almağa

    Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir. Öyleyse bu yumuşama tamamen sert ünsüzden sonra gelen ünlüyle ilgilidir:

    Örnekler:
    borç→borcum, kalp→kalbi, kurt→kurdun, denk→dengim, renk→rengi, kepenk→kepengi

    Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz:

    Örnekler:
    ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun

    Sert ünsüzle biten özel isimlerde meydana gelen yumuşama yazıda gösterilmez, telâffuzdan anlaşılır:

    Örnekler:
    Gemlik’e (okunuşu: gemliğe), Ahmet’i (okunuşu: ahmedi)

    Yumuşama, tek heceli kelimelerde bazen görülse de genellikle yoktur:

    Örnekler:
    ip-e, suç-u, et-e, ak-ı, at-a, ok-u, aç-ı, tok-a, alt-ında, birik-en, acık-an, lig-in, org-um
    cep→ceb-i, kap→kab-ı, çok→çoğ-u, taç→tac-ı, yurt→yurd-u



    Ünsüz Yumuşaması Nedir (Detay ve Örnek)



    “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcük veya eklere, ünlüyle başlayan bir ek ya da sözcük getirildiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” biçimlerine dönüşür. Bu olaya “ünsüz yumuşaması” denir.

    p, ç, t, k › b, c, d, g-ğ
    SERT YUMUŞAK

    dolap – ın → dolabın
    SERT YUMUŞAK
    p› b
    ünsüz yumuşaması

    ilaç – ım → ilacım
    SERT YUMUŞAK
    ç› c
    ünsüz yumuşaması

    kanat – ı → kanadı
    SERT YUMUŞAK
    t› d
    ünsüz yumuşaması

    gözlük – üm → gözlüğüm
    SERT YUMUŞAK
    k› ğ
    ünsüz yumuşaması

    ahenk – i → ahengi
    SERT YUMUŞAK
    k› g
    ünsüz yumuşaması


    * Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünlüyle başlayan başka bir ek getirildiğinde yine “ünsüz yumuşaması” meydana gelir.

    gel – ecek – iz → geleceğiz
    SERT YUMUŞAK
    k› ğ
    ünsüz yumuşaması


    NOT: Sert ünsüzle biten bazı sözcüklerde “ünsüz yumuşaması” görülmez.

    hukuk – un → hukukun
    saç – ım → saçım
    devlet – in → devletin
    çöp – ü → çöpü








  2. Zeyneb
    Bayan Üye





    İki ünlü arasında kalan sert ünsüzler yumuşar. Buna “ünsüz değişimi” denir. Elbette bu özellik, ancak yukarıda da söylediğimiz sert ve yumuşak şekli bulunan seslerde geçerlidir. Bunlar p, ç, t, k sert sessizleridir. Örneğin; “ağaç” sözcüğüne -i hal ekini getirsek, sözcüğün sonundaki “ç” sert sessizi yumuşayarak “c” olur; yani “ağacı” şeklinde yazılır.
    dolap – a ==> dolaba ==> (dolaba baktı)
    çekiç - e ==> çekice ==> (çekice uzandı)
    kanat - ı ==> kanadı ==> (kanadı kırıldı)
    yemek -e ==> yemeğe ==> (yemeğe gitti)


    Yukarıdaki örneklerde sert sessizlerin yumuşadığı görülüyor.
    Ancak bu kural her sözcükte geçerli değil.

    Örneğin;

    “Davranışları, doğruluğunun kanıtıdır.”
    cümlesinde altı çizili sözdeki “t” sert ünsüzü iki ünlü arasında kaldığı halde yumuşamamıştır.
    Hangi sözcükte bu yumuşamanın olacağı hangisinde olmayacağı, belli bir kurala bağlanamaz. Hatta tek heceli sözcüklerin çoğunda olmazken, bazılarında olabilir. Bunu sözcüğün günlük kullanımlarını dikkate alarak anlayabilirsiniz.

    tek – i ==> teki ==> (onların teki bile gelmedi)
    çok- u ==> çoğu ==> (çocukların çoğu buradaydı)


    görüldüğü gibi birincide değişim olmadığı halde ikincide olmuştur.
    Dilimize Arapçadan geçen ve son hecesindeki ünlünün uzun okunduğu kelimelerde ünsüz değişimi yapılmaz.
    “Sınavda hukuku seçecekmiş.”
    cümlesindeki altı çizili söz buna örnektir.
    Bazı sözcüklerde ise ses iki ünlü arasında kalmamasına rağmen yumuşar.
    kalp - i ==> kalbi ==> (kalbi ağrıyor)
    art - ı ==> ardı ==> (ardına bakma)
    renk - i ==> rengi ==> (rengi solmuş)
    harç - ı ==> harcı ==> (harcı getirin)

    Görüldüğü gibi iki ünlü arasında kalmadığı halde “p, ç, t, k” sert ünsüzleri yumuşamıştır. Bazı sözcüklerde ise bu seslerin yumuşamadığı görülür.

    Örneğin;“Sonunda işler sarpa sardı.”
    cümlesinde altı çizili sözcükte yumuşama olmamıştır.

    Örneğin;“Zonguldak’a yerleştiklerini duydum.”
    cümlesinde altı çizili sözdeki “k” sert sessizi yumuşamamış ancak biz onu okurken “Zonguldağa” diye okumalıyız.





+ Yorum Gönder