+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Ses Değişikliği Görülen Bazı Kelimelerin Yazımı Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Zeyneb
    Bayan Üye

    Ses Değişikliği Görülen Bazı Kelimelerin Yazımı








    Ses Değişikliği Görülen Bazı Kelimelerin Yazımı Hakkında

    „Ünlü daralması görülen Türkçe kelimeler:


    söyle-yor→söylüyor,
    anla-yor→anlıyor,
    yaşa-yor→yaşıyor,
    de-yor→diyor
    de-e→diye
    de-en→diyen,
    de-e-lim→diyelim,
    ye-en→yiyen,
    ye-ince→yiyince,
    ye-ecek→yiyecek,
    kork-ma-yor→korkmuyor,
    gel-me-yor→gelmiyor

    Birden çok heceli olan kelimelerde de sadece söyleyişte daralma vardır, atlayarak (→atlılan), başlayan (→başlıyan), yaşayacak (─yaşıyacak),
    atlamayalım (─atlamıyalım), gelmeyen (─gelmiyen), gizleyeli (─gizliyeli)

    „Ünlü düşmesi olan kelimeler:


    ağız→ağzı, burun→burnu, koyun (bağır, döş)→koynuna, alın→alnı,
    oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü,
    hüküm→hükmü, fikir→fikri
    ileri-le-mek→ilerlemek, koku-la-mak→koklamak,
    kavuş-ak→kavşak, uyu→uyku, devir-→devril-
    nerede→nerde, burada→burda, şurada→şurda

    kayıp→kaybolmak, emir→emretmek, keşif→keşfetmek, sabır→sabretmek

    gönülden gönüle, ağıza, buruna, babadan oğula örneklerindeki gibi ekte geniş ünlü varsa hece düşmesi olmayabilir.

    oyunu, koyunu vb. hece düşmesi olmayan kelimelerdir.

    Özel isimlerde –hâliyle- hece düşmesi olmaz:

    Gönül’e, Ömür’ü

    „ Ünsüz türemesi görülen kelimeler:

    aff→af→affetmek, affı
    hiss→his→hissetmek, hissi
    zann→zan→zannetmek ,zannı
    redd→ret→reddetmek, reddi
    şıkk→şık→şıkkı,
    zemm→zem→zemmetmek,
    hall→hal→halli, halletmek

    fiat→fiyat, faide→fayda, zaif→zayıf,
    repertuar→repertuvar, lâboratuar→lâboratuvar,
    konservatuar→konservatuvar, tual→tuval, tualet→tuvalet

    Bu kelimelere benzeyip de ünsüz türemesi görülmeyen kelimeler:

    Duayen, fail, faiz, fuar, fuaye, kuaför, lâik, puan, suare

    „ Ünsüz düşmesi görülen kelimeler:

    Türkçede ikiz ünsüz bulunmaz. Bu yüzden Arapçadan dilimize geçmiş olan ve sonunda ikiz ünsüz bulunduran kelimeler yalın durumunda kullanıldığında ünsüzlerden biri düşer.

    hakk→hak, redd→ret, hiss→his, zann→zan, zemm→zem, hall→hal, şıkk→şık, afv→af

    Alıntı kelimelerden ft, st ünsüz çiftleriyle bitenlerin bir kısmında t sesi söyleyişte düşme eğilimi gösterse de yazıda korunur. Çift, rast, serbest

    Farsça “hane” kelimesiyle yapı> birleşik kelimelerde “ha” hecesi korunmalıdır.

    Hastahane, pastahane, postahane, muayenehane, yazıhane, sarphane, dökümhane, yatakhane, yemekhane, dershane, eczahane

    Fransızca’dan dilimize girmiş olan sürpriz kelimesindeki r, yazıda da konuşmada da korunur.

    „ n→m değişimi görülen kelimeler:

    Türkçe veya yabancı kelimelerde b’den önce gelen n sesi m’ye dönüşebilmektedir.

    saklanbaç→saklambaç, dolanbaç→dolambaç, anbar→ambar, canbaz→cambaz, anber→amber, çeharşenbe→çarşamba, pencşenbe→perşembe, çenber→çember, sünbül→sümbül, penbe→pembe, tenbel→tembel, menba→memba

    İstanbul, Safranbolu, Zeytinburnu, düzenbaz, sonbahar, bin bir, binbaşı, onbaşı gibi kelimelerde söyleyişte m’ye doğru bir kayma olmasına rağmen yazda yine “n” olarak korunur.

    „ i→ı dönüşümü görülen bazı Arapça kelimeler. Bunlarda “k” sesi daima kalın okunur. inkılâp, inkıyat

    „ b→p değişmesine uğratı> Arapça kelimeler:

    “s”den sonra gelen “b”, “p”ye dönüşür. Nispet, ispat, kispet, müspet, naspetmek, tespit, tespih “s”den sonra gelmeyen “b”ler ise olduğu gibi kalır.

    Makbul, ikbal, tatbik, teşbih

    „ c→ç değişmesi görülen ve görülmeyen Arapça kelimeler:

    eçhel, içtihat, içtimaî, meçhul mescit, tescil, teşci

    „ d→t değişmesi görülen yabancı kelimeler

    Farsça “-dar” soneki bulunduran kelimelerde d, t’ye dönüşür.

    emektar, minnettar, silâhtar, taraftar

    Bazı Arapça kelimeler: metfun, methal, methiye, tetkik

    Bazı Arapça kelimelerde “d” korunmuştur: takdim, takdir (taktir farklı anlamdadır), takdis, tasdik, tekdir

    „ “din” kelimesiyle kurulmuş Arapça isimler: Seyfettin, Necmettin, Hayrettin

    „ “abd” kelimesiyle kurulmuş olan ve “u”lu veya “ü”lü kullanı> Arapça isimler:

    Abdullah, Abdurrahman
    Abdülkadir, Abdülkerim, Abdülaziz, Abdülhamit, Abdüsselâm








  2. Nesrin
    Devamlı Üye





    Türkçemizde birden fazla ses olayı vardır bunlar;ünlü düşmesi ,ünlü türemesi,benzeşme ,türeme gibi daha bir çok olay vardır. bu ses olaylarının nerelerde görüldüğünü daha iyi göstermek için kelime eklerine ayrılır.




+ Yorum Gönder