+ Yorum Gönder
Peygamberlerimiz – Siyer ve Hz.Muhammed Forumunda Peygamberimizin hangi davranışları bizim için bağlayıcılık taşır Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Mesport
    Moderators

    Peygamberimizin hangi davranışları bizim için bağlayıcılık taşır








    Peygamberimizin hangi davranışları bizim için bağlayıcılık taşır



    Tarihte ve günümüzde birçok düşünür, bilgi kaynağı olarak yalnız akla ve duyu organlarına itibar etmiş, bunlarla elde edemediği bilgiyi de, bu bilginin ilgili bulunduğu varlıkları da inkâr etmiş, yok saymışlardır. Bunlara karşı yine bazı düşünürler ile peygamberler ve semâvî bir dine iman edenler, akıl ve duyu organları yanında başka bilgi kaynaklarından söz etmişler, bu kaynaklardan elde edilen sağlam ve tutarlı bilgileri insanlara açıklamış; Allah, ruh, yaratılış, ölümden sonraki ebedî hayat gibi aklın ve duyu organlarının ulaşamadığı konularda onların yollarına ışık tutmuş, bilmediklerini ve bilemeyeceklerini öğretmişlerdir. "Sana ruhu soruyorlar; onlara de ki: Ruh bir Allah işidir ve size ilimden ancak birazı verilmiştir"2 meâlindeki âyet, insana verilen ilmin (bilgi ve bilgi edinme vasıtalarının) bilgi konusu olabilecek şeyler karşısında yetersiz olduğunu, bilinmeyenin bilinenden daha çok bulunduğunu, ruh gibi bazı varlıkların mahiyetini insan aklının idrâk edemeyeceğini, bunlar için başka bilgi kaynaklarına başvurmak gerektiğini ifade etmektedir. İşte bu akıl üstü bilgi kaynaklarının başında, peygamberlerin, Allah'tan bilgi alma vasıtaları olan vahiy vardır: "Nitekim size, kendi içinizden, âyetlerimizi size okuyan, sizi eğitip olgunlaştıran, size Kitâbı ve hikmeti öğreten ve size bilmediklerinizi bildiren bir elçi gönderdik."3 diyen âyet, vahyin ve resûlün, bilgi ve eğitim sahasındaki rollerini dile getirmektedir. Peygamberlerin bilgi kaynaklarının vahiy olduğu konusunda bir şüphe ve şaibeye yer vermeyi istemeyen Allah, onları, okur yazar olmayan kulları arasından seçmiştir.4 İnsanlara Allah katından bilgi getirmek yanında, başta örneklik ve eğitim olmak üzere daha birçok vazife ile yükümlü olan peygamberlerin, insanlar (beşer) arasından seçilmesi, sünnetullah (kâinatta hâkim kaide ve kanunlar) gereği idi. Bu sebeple peygamberlerin niçin melek olmadıklarını, neden fevkalâdelikler taşımadıklarını, küfürlerine bahane kılanlara ilahî Kitab şöyle sesleniyordu: "Eğer yeryüzünde yerleşmiş olarak gezip dolaşan (siz insanlar değil de) melekler olsaydı şüphesiz onlara elçi olarak gökten bir melek indirirdik."5 İnsanlara Allah'ı anlatacak ve O'na çağıracak olan peygamberlerin hem insanlardan olması, hem de onlardan farklı bulunması zarûreti vardı; peygamber insan olmalı idi; fakat bizzat Allah'ın eğitip insanlığa örnek diye sunduğu bir insan.6 Beşer hamurundan yoğrulmuş, fakat peygamber kalıbına dökülmüş bulunan Allah elçilerinin sonuncusu (sav) bu sebeple gerektikçe "Ben de ancak sizin gibi bir beşerim" diyor7, gerektiğinde de "Ben herhangi biriniz gibi değilim; ben Allah tarafından yedirilir, içirilirim" buyuruyor8, kendi özelliği cümlesinden bulunan "iftar etmeden günlerce oruç tutma" ibâdetinden ashâbını menediyordu. O'nun (sav), bir insan olmasına rağmen kimselerin dayanamayacağı maddî ve mânevî yüklere dayanması, günahsız ve günah işlemekten berî oluşu, eşlerinin sayısı, mehirsiz evlenme yetkisi, hanımlarının bütün mü'minlerin anneleri hükmünde oluşları ve daima perde arkasında bulunmaları hep özellikler, farklılıklar, O'na (sav) mahsus hükümler ve haller cümlesindendir; müminler bu sahada O'nu (sav) izleyemez, yaptığını yapamaz, hali ile hallenemezler. Peygamberlerde ümmete örneklik esas olmakla beraber bir yanda bu özellikleri, bir yanda da -aşağıda açıklama ve örnekleri gelecek olan- beşerî ve tabiî davranışları, örneklik (başka bir ifade ile bağlayıcılık) dışında kalmaktadır.







  2. Mesport
    Moderators





    4. Devlet başkanlığı (imâret, imâmet):
    Resûlullah'ın (sav) devlet başkanlığı, peygamberlik, iftâ ve kazâ selâhiyetlerinden farklı ve bunlara ek bir sıfat ve selâhiyettir. Devlet başkanına toplumu idare etmek, onun menfâatini gözetmek, sosyal adâleti sağlamak, zararlı oluşum ve cereyanlarla mücadele etmek, ülkeyi dışa karşı savunmak vb. görevler verilmiştir. Bu görevler her peygambere verilmemiştir, bazı peygamberler yalnızca tebliğ vazifesi almışlardır. Peygamberimiz'in (sav) risâlet ve iftâ selâhiyetine dayanan davranışları bütün ümmet için geçerli ve bağlayıcıdır; bunların icrası ve bağlayıcılığı başka bir makamın iznine veya hükmüne bağlı değildir. Devlet başkanı sıfatıyla yaptıkları ise hem diğer başkanları bağlamaz, hem de devrin devlet başkanı izin vermedikçe benzeri haklar, mü'minler tarafından re'sen elde edilemez. Ganîmetin paylaştırılması, devlete ait mal varlığının en uygun bir şekilde kullanılması ve sarfı, cezaların infâzı, orduların tertibi ve sevki, isyan ve terör hareketlerinin bastırılması, toprak, maden, su gibi kaynakların özel şahıslar veya kamu kuruluşlarınca işletilmesi; devlet başkanının selâhiyeti altındadır. Başkan veya onun temsilcileri hüküm ve izin vermedikçe bunların alınması, yapılması, icrâ edilmesi caiz değildir. Bu konularda bir önceki başkanın yaptıklarını, sonra gelen başkan -amme menfâatini gözeterek- değiştirebilir; meselâ Hz. Ömer, müellefe-i kulûba zekâttan pay vermeyi terketmiştir, Hz. Osman isyancıların üzerine asker sevketmemiş, Hz. Ali sevketmiştir Hukukçular, yukarıda zikredilen hususların devlet başkanlığı selâhiyetine dahil olduğunda birleşmekle beraber bazı konularda farklı anlayışları olmuştur:
    a) Buhârî'nin Hars, 15'te rivâyet ettiği hadîste Peygamberimiz (sav) "Bir toprağı işleyerek kullanılır hale getiren ona mâlik olur" buyurmuştur. Buna göre bir kimsenin mülkiyeti altında bulunmayan toprağı imar ve ıslâh ederek verimli hale getiren şahıs toprağın sahibi olmaktadır. Ancak bu ifade Resûlullah'ın (sav) hangi sıfatına bağlıdır? Eğer devlet başkanı sıfatı ile söylemiş iseler bu hüküm, diğer başkanları bağlamaz; her biri kendi çağ ve ülkelerinde amme menfâatini gözönüne alarak devlete ait topraklar üzerinde tasarrufta bulunurlar ve toprak imarının mülkiyet sebebi olması daima devletin iznine bağlı bulunur; Ebû Hanîfe'nin ictihadı işte bu istikamettir. Çünkü toprak üzerinde ıktâ vb. şekillerde tasarruf hakkı ve görevi devlet başkanına aittir. İmam Şâfiî bu hadîsi fetvâ ve tebliğ sıfatına bağlamış, "çünkü Resûlullah'ın (sav) asıl işi ve sıfatı budur, aksine delil bulunmadıkça hadîsleri buna göre yorumlamak gerekir" demiştir. Hadîsin tebliğ (dini kaidenin açıklanması) mahiyetinde olduğu kabul edilirse bu hakkı kullanmak, hiçbir kimsenin iznine tâbî olmaz, her vatandaş toprağı kendiliğinden ıslâh ederek ona sahip olur. İmam Mâlik bu konuda şehir ve mücavir alan toprakları ile yerleşim bölgesinden uzak yerlerdeki toprakları birbirinden ayırmış, birincisini devlet başkanılığı sıfatına bağlamıştır; çünkü buralarda oturan insanların huzur ve menfaatlerini korumak devlet başkanının sorumluluğu altındadır.
    b) Ebû Süfyân'ın karısı Hind b. Utbe, Resûlullah'a (sav) başvurarak "kocası Ebû Süfyân'ın cimri bir adam olduğunu, kendisine ve çocuğuna yetecek nafakayı vermediğini" söyledi, Peygamberimiz (sav) ona "normal ölçülerde sana ve çocuğuna yetecek kadarını bizzat al" buyurdu.28 Bu hadîs-i şerifi tebliğ ve fetvâ telakki eden müctehidler (Şâfiîler ve kısmen Hanefîler) bundan şöyle bir kaide çıkarmışlardır: Bir kimsenin sübut bulmuş alacağını borçlu ödemekten imtina ederse alacaklı icra safhasında hâkime başvurmadan ve hattâ borçlunun haberi olmadan alacağına tekabül eden malı bulduğu yerde alabilir (Hanefîlere göre alacağı cinsinden malını alabilir). Mâlik ve Ahmed b. Hanbel gibi müctehidler hadîsi kazâ selâhiyetine bağladıkları için "hâkim izin vermedikçe alacağını karşılayan malı bizzat alamaz" demişlerdir.29
    c) Hz. Peygamber (sav) "Savaşta düşmanı öldüren onun üzerinden çıkan eşyaya sahip olur" buyurmuştur.30 Şâfiî gibi bazı müctehidler bu hadîs-i şerifi tebliğ saydıkları için "her zaman, her savaşta, düşmanını öldüren asker onun üzerindekilere sahip olur, bu onun mükâfatıdır" demişlerdir. Ebû Hanîfe ve Şâfiî gibi düşünen müctehidler bunu, devlet başkanlığı sıfatına bağladıkları için başkan ve komutanların iradesine bırakmışlar, onlar izin vermedikçe kimsenin ganîmetten birşey alamayacağına hükmetmişlerdir.31

    5. Daha iyiye tevşik (irşâd):
    Âyet ve hadîslerin ifade şekilleri ile uygulama vb. karineleri değerlendiren müctehidler, bazı talebleri kesin olarak bağlayıcı (farz, vacib, haram) saymışlar, bazılarını ise teşvik kabul etmişlerdir. Güzel ahlâkı teşvik eden hadîsler, cennetliklerin vasıflarını anlatan hadîsler, nâfile ibâdetlerin sevabını dile getiren hadîsler böyle yorumlanmıştır. Sahâbî Ebû Zerr'i, takım elbise giymiş kölesi ile birlikte gören birisi "bu ne haldir?" diye sormuş, Ebû Zer de şöyle anlatmıştır: "Birgün köleme kızmış ve anasının durumunu zikrederek ona hakaret etmiştim, Köle beni Allah Resûlü'ne (sav) şikâyet etti. O da 'doğru mu, ona annesi sebebiyle hakaret ettin mi?' diye sordu, 'evet' dedim, şöyle buyurdu: Sen hâlâ cahiliyye devri izleri taşıyan bir adamsın! Köleleriniz sizin kardeşlerinizdir, Allah onları sizin himayenize vermiş, elinizin altında kılmıştır, kimin böyle elinin altında bir kardeşi varsa ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin, gücünün yetmeyeceği bir işi ona yüklemesin, yüklerse yardım etsin!"32 Bu hadîste geçen yedirme, giydirme ve ağır iş buyurmama, köleye yardımcı olma emirleri bağlayıcı (farz kılan) emirler olarak anlaşılmamıştır; bu sebeple köle ile sahibinin farklı şeyler yemesi ve giymesi caiz görülmüştür.

    6. Arabulmak, anlaştırmak (sulh):
    Bir konuda anlaşmazlığa düşen tarafları, mahkemeye başvurup dâvayı isbat ile uğraşmaksızın kısa yoldan anlaştırmak için yapılan teşebbüsler sulha yöneliktir. Sulh için aracılık yapanlar hâkim gibi davranmazlar, tarafların iddiâlarını isbat edip istediklerini almalarını sağlamazlar, onları karşılıklı fedâkârlık ve anlayışa çağırırlar; bu ise başka anlaşmalara emsâl teşkil etmez. Peygamberimiz'in (sav), sahâbeden Câbir'in -babadan alacaklılarına- yaptığı fedâkârlık teklifi bir sulh teşebbüsüdür, bu teklif onları bağlamadığı için kabul etmemişlerdir. Yine Peygamberimiz (sav) Kâ'b b. Mâlik ile Abdullah b. Ebî Hadred arasında, birincinin ikincisi üzerindeki bir alacağı sebebiyle çıkan anlaşmazlıkta Ka'b'a, alacağının yarısından vazgeçip geri kalanını almasını tavsiye etmiş, o da bunu kabul ederek sulh olmuşlardır.33 Hz. Zübeyr ile Medineli Humeyd arasında, birincisinin bahçesinden geçerek ikincisinin bahçesine gelen bir su yüzünden anlaşmazlık çıkmıştı. Durumu Resûlullah'a (sav) arzettiler, O da (sav) aralarını bulmak üzere "Zübeyr! Ağaçlarını sulayınca bırak o da sulasın" dedi. Humeyd buna razı olmayıp hiddetlenince de "Zübeyr! Ağaçlarını sula, sonra da havuzlardan taşıncaya kadar suyu tut!" buyurdu.34 Birinci tavsiye, anlaşmayı sağlamak üzere fedâkârlık teklifi şeklinde, ikincisi ise -karşı taraf anlaşmaya yaklaşmadığı ve haksız olduğu için- haklı olana, hakkını kullanması şeklinde ifade buyrulmuştur.





  3. Mesport
    Moderators
    7. Danışmada bulunana yol göstermek (istişârî rey):
    Burada Resûlullah (sav) yukarıda gördüğümüz sıfatları ile değil, kendisi ile istişare edilen bir problemin çözümünde yol gösterici olarak hareket etmekte, çözümler teklif etmektedir. Hz. Âişe, Berîre isimli bir câriyeyi satın alıp âzâd etmek istemişti. Bağlayıcı kaidelere göre (şerîate göre) bir köleyi âzâd eden kişi ile o köle arasında bir velâyet ilişkisi doğuyordu. Berîre'nin sahibi bu velâyet hakkının kendilerinde kalmasını şart koşuyor, ancak bu şartla satmaya yanaşıyorlardı. Hz. Âişe, hakkından vazgeçmeden câriyeyi nasıl alabileceğini sevgili Eşi (sav) ile istişare etti, Peygamberimiz (sav) ona şöyle dedi: "Sen onların şartını kabul et ve onu al; sonuçta velâyet hakkı ancak âzâd edene aittir." Hz. Âişe bunun üzerine gidip câriyeyi satın aldı ve âzâd etti, sonra Resûlullah (sav) minbere çıkarak halka şöyle seslendi: "Nasıl oluyor da bazı kimseler, Allah'ın Kitabı'na uymayan şartlar ileri sürüyorlar!.. Velâyet hakkı yalnızca âzâd edene aittir."35 Eğer Peygamberimiz'in (sav) ilk ifadesi "teşrî, teblîğ, fetvâ, kazâ" kabilinden olsaydı şart mûteber olacak ve velâyet hakkı satanda kalacaktı; sonraki ifadesi bunun böyle olmadığını, ilk ifadesinin ise "meşrû bir maksadı elde etmek üzere bulunmuş bir çözüm, bir istişârî reyden ibâret" olduğunu göstermektedir. Medine'de zirâatçiler hurma meyvasını daha olgunlaşmadan ağaç üzerinde satarlardı. Kesim zamanı gelince de meyva çeşitli sebeplerle az çıktı denir, karşı taraf buna itiraz eder ve böylece anlaşmazlık çıkardı. Hz. Peygamber (sav) bu yüzden meydana gelen anlaşmazlıkların çoğaldığını görünce şöyle buyurdu: "Böyle olup gidecekse (anlaşmazlıkların ardı arkası kesilmeyecekse) ağacın üzerinde olgunlaştığı belli oluncaya kadar meyvayı satmayın."36 Hadîsin Buhârî'deki rivâyetinde râvî Zeyd b. Sâbit şu yorumda bulunmaktadır: "Hz. Peygamber (sav) bu yüzden anlaşmazlıkların çoğaldığını gördüğü için ashâba, istişârî olarak yol göstermiştir." Bunun mânâsı, hadîsin bağlayıcı olmadığı, meyvayı daha önce satmanın kesin olarak yasaklanmadığıdır. Peygamberimiz (sav) âdetâ "bana sorarsanız şöyle yapın daha iyi" demektedir.

    8. Öğüt vermek (nasîhat):
    Peygamberimiz (sav), haram ve yasak olmamakla beraber uygun ve yerinde bulmadığı bir davranış veya teşebbüse muttali olduğu zaman ilgililere öğüt vermek, doğru ve uygun olanı söylemek suretiyle nasihat etmiştir; bu da kesin ve bağlayıcı olmayan davranışları çerçevesine girmektedir. Bu cümleden olarak Beşîr b. Sa'd isimli sahâbî, oğlu Nu'mân'a bir hizmetçi hediye etmiş, diğer oğullarına böyle bir bağışta bulunmamıştı. Karısının isteği üzerine bu bağış olayına Hz. Peygamber'i (sav) şahit tutmak istedi, Peygamberimiz Beşîr'e "bütün çocuklarına bu şekilde bağışta bulundun mu?" diye sordu; "hayır" cevabını alınca "beni haksız bir davranışa şahit kılma" dedi; bir başka rivâyette "bütün çocuklarının sana eşit derecede itâatli ve bağlı olmalarını ister misin?" diye sordu, "evet" cevabını alınca da "öyleyse olmaz" dedi.37 İmam Ebû Hanîfe, Mâlik ve Şâfiî bu hadîste geçen yasaklamayı, kesin ve bağlayıcı bir yasaklama olarak değil, aile düzenini ve akrabalık bağlarını korumak için yapılmış bir nasihat olarak anlamışlar ve "kişinin, çocuklarından birine mal bağışlamasının caiz olduğunu" söylemişlerdir. Mezkûr müctehidler bu yorumu yaparken Resûlullah'ın (sav) bu konuda bağlayıcı bir yasaklamasının yaygın olarak bilinmediğini ve bir rivâyette "başkasını şahit tut" dediğini gözönüne almışlardır. Buna karşı Ahmed, Dâvûd, Süfyân gibi müctehidler hadîste geçen yasaklamayı bağlayıcı ve kesin olarak almışlardır. Aynı çerçevede bir başka örnek Fâtıma b. Kays ile ilgilidir. Bu hanımı kocası boşamıştı, iddeti dolunca Peygamber Efendimiz'e (sav) gelerek kendisini, hem Muâviye'nin, hem de Ebû Cehm'in istediklerini söyledi. Resûl-i Ekrem (sav) şöyle buyurdu: "Ebû Cehm eli değnekli bir adamdır. Muâviye b. Ebî Süfyân ise çok fakirdir; sen Üsâme b. Zeyd ile evlen!" Fâtıma önce Üsâme'yi istememiş, fakat Resûlullah'ın (sav) ısrarı üzerine onunla evlenmiş ve mutlu olmuştur.38 Bu hadîs bir öğüt ve tavsiye olarak anlaşılmıştır; çünkü İslâm'da bir kadının gerek fakir ve gerekse sert kimselerle evlenmesi yasak değildir.
    9. Takvâ ve kemâl eğitimi vermek:
    Eşsiz bir eğitimci olan Peygamberimiz'in (sav) bu sıfatla vâki davranışları daha çok ashâba yönelik olmuştur. Kur'ân-ı Kerîm'de ve hadîslerde ashâb öğülmüş, İslâm'ın bu ilk ve büyük neslinin müstesna özellikleri dile getirilmiştir. Peygamberimiz (sav) nasıl en kâmil örnek insan ve peygamber ise, ashâbı da öyle kâmil ve örnek bir nesildir. Peygamberimiz (sav) bu nesli yetiştirirken, eğitirken onların bu özelliklerini dikkate almış, onlara mahsus yükümlülükler getirmiş, vazifeler vermiştir. Bunların parlak bir örneği hicreti takip eden günlerde yaşanmış, Peygamberimiz (sav) tarafından herbiri bir muhâcire kardeş kılınan Ensâr (Medineli müslümanlar) onlarla herşeylerini paylaşmışlardır. Sahâbeden Berâ b. Âzib rivâyet ediyor: "Resûlullah (sav) bize yedi şeyi emretti, yedi şeyi de yasakladı: Hasta ziyaretini, cenazeyi kabre kadar götürmeyi, aksırana 'Allah sana rahmet etsin' demeyi, yemin edenin yeminine riâyet etmeyi, haksızlığa uğrayanın elinden tutmayı, herkese selâm vermeyi ve dâvete katılmayı emretti. Altın yüzük takmayı, gümüş kap kullanmayı, kırmızı eyer yastığı kullanmayı, kabartma çizgili ipek, kalın ipek, ince ipek ve genellikle ipek kullanmamızı yasakladı."39
    Bu ondört maddenin bazıları farz, bazıları haram olmakla beraber, meselâ aksırana duâ etmek farz değildir, kırmızı eyer yastığı kullanmak da haram değildir. Buna rağmen hepsinin bir arada zikredilmesi ashâbı dünya ile fazla içli dışlı olmaktan alıkoymak, lüks ve refâha dalarak asıl maksattan uzaklaşmalarını önlemek içindir. Sahâbeden Râfi b. Hadîc'e amcası Zuhayr: "Resûlullah (sav) bizim için faydalı olan bir şeyi yasakladı" deyince Râfi: "Resûlullah ne demiş ise o haktır, yerindedir" demiş ve ne olduğunu sormuştu, amcası anlattı: "Belli yerlerinden çıkan mahsul, yahut belli ölçekte ürün karşılığı kiraya veriyoruz" dedim. Efendimiz (sav): "Öyle yapmayın, ya kendiniz ekin, ya ektirin, yahut da olduğu gibi tutun" buyurdu. Râfi amcasından bunu duyunca "emri başımın üstüne!" dedi. Müctehidlerin çoğu, Peygamberimiz'in (sav) bir sahâbi aileye yönelik bu emrini ümmetin tamamı için bağlayıcı saymamışlardır. Buhârî de bu sebeple hadîsi zikrettiği bölümün başlığında şöyle demiştir: "Ashâbın aralarındaki yardımlaşmalar bölümü"40
    Resûl-i Ekrem'in (sav) eşlerine, çocuk ve torunlarına karşı tutumunda, emir ve tavsiyelerinde bu "kemâl, takvâ ve örneklik" eğitiminin müstesnâ örnekleri vardır. Canı gibi sevdiği kızı Fâtıma'nın kolunda gümüş bilezik gördüğü için evine girmemesi; yine Fâtıma'nın bir hizmetçi istemesi üzerine evine gelerek hem hizmetçi vermeyeceğini bildirmesi, hem de Allah'ı zikir şeklinde ek vazifeler vermesi; hanımları, diğer kadınlar gibi giyinip kuşanmak, takıp takıştırmak isteyince "Ey peygamber (sav)! Eşlerine şöyle de: 'Eğer siz dünya hayatını, zînet ve refahını istiyorsanız gelin -istediklerinizi- size verip güzellikle sizi boşayayım. (Yok) eğer Allah'ı, Resûlü'nü ve âhiret yurdunu istiyorsanız, şüphesiz Allah, içinizden iyi amel sahibi olanlarınıza büyük bir mükâfat hazırlamıştır."41 meâlindeki âyetin gelmesi bu örneklerden yalnız birkaçıdır.





  4. Mesport
    Moderators
    10. İnce ve yüce gerçekleri öğretmek:
    İslâm, insanların iman ve düşüncelerine de yön vermekte, ışık tutmaktadır. İman ve düşünce çerçevesine giren çok ince, zor ve yüce konular vardır. Bunları kavrama hususunda, sahâbeden de olsa, kişiler aynı seviyede olamazlar. "İnsanın, Allah'ı anlayıp kavrayamayacağını anlaması, anlamanın ta kendisidir" diyen Ebû Bekir ile "Allah nerede?" sorusunu göğü göstererek cevap veren, buna rağmen imanı geçerli sayılan bedevî kadının idrâki aynı seviyede tutulamaz ve gerçekler bu iki farklı seviyeye aynı üslûb ile anlatılamaz. Resûlullah (sav) bir akşam üzeri Ebû Zerr'e Uhud Dağını göstererek şöyle demiştir: "Ey Ebû Zer! Şu dağ kadar altınım olsa, üç dinar hariç, hepsini -Allah yolunda- harcamaktan başka bir şey istemezdim"42 Peygamberimiz (sav) bu sözleri ile dünyaya, servet ve refâha bakışını dile getirmiş, gönlüne hâkim olan asıl sevginin ne olduğuna işaret buyurmuştu; alıkoyduğu üç dinar da borçları ve zarûri ihtiyaçları içindi. Ebû Zerr bunu böyle anlayacağı yerde müslümanın zarûrî ihtiyaçları dışında para ve servet sahibi olmasının, bunları dağıtmayıp elinde tutmasının -zekâtını verse dahi- caiz olmadığı şeklinde anlamış, fakat diğer ashâb bu anlayışa katılmamışlardır.

    11. Eğiterek sakındırmak (te'dîb):
    Bağlayıcı, farz ve zarûrî olmadığı halde, iyi, güzel uygun olan davranış ve ibâdetleri teşvikte heyecanlı ve itici ifadeler kullanıldığı gibi, bunların zıddı söz konusu olduğu zaman da caydırıcı, alıkoyucu, engelleyici ifadeler kullanılmıştır. Eğitimde bu üslûb ve ifade hâlâ geçerliliğini korumaktadır. Müctehid, bu ifadelerden hangilerinin kesin olduğunu, hangilerinin böyle olmadığını diğer delil ve karîneleri değerlendirerek ayırmak mecburiyetindedir. Meselâ Peygamberimiz (sav), namazı evlerinde kılıp cemâate gelmeyenler hakkında şöyle buyurmuşlardır:
    "Hayatım elinde olana yemin olsun, içimden öyle geçiyor ki, emredeyim odun toplansın, sonra söyleyeyim ezan okunsun, sonra birisine emredeyim cemâate imam olsun, sonra ben onlardan ayrılıp evlerinde kalan adamların yanlarına varayım ve onlar içeride iken evlerini yakayım. Allah'a yemin ederim ki onların her biri yağlı bir kemik, yahut iyisinden iki ayak (paça) bulacağını bilse hemen yatsı namazına gelirdi!"43 Şüphe yok ki Allah Resûlü (sav), cemâate gelmeyenlerin evlerini yakacak değildir, ayrıca "yağlı kemik" gibi sözleri nâdiren söylemektedir; burada maksat, cemâatle namazın önemini anlatmak ve cemâate gelmeme âdetini ortadan kaldırmak, müslümanların cemâat sevabından ve bereketinden istifade etmelerini sağlamaktır. Peygamberimiz (sav) yine bu maksatla "şöyle şöyle yapmayan iman etmiş olmaz" ifadesini çeşitli konular için kullanmıştır. Bunlardan birinde şöyle buyurur: "Vallahi iman etmiş olmaz, vallahi iman etmiş olmaz!" "Kim, yâ Resûlullah?" diye sorarlar, devam eder: "Komşusu, kötülüklerinden güvende olmayan kimse."44 Bu nevi kusurların kişiyi imandan çıkarmadığı kesin deliller ile bilinmektedir; bu ifadenin yöneldiği maksat sakındırmak ve bu gibi davranışların mü'minlere yakışmadığını etkili bir şekilde ortaya koymaktır.

    12. Örneklik ile ilgisi olmayan tabiî, beşerî davranışları:
    Peygamberimiz (sav) bir insan olduğu, her insanda bulunan normal vasıfları, ihtiyaç ve temâyülleri bulunduğu için bunlara bağlı davranışlarda bulunması da tabiîdir. Günah ve yasak çerçevesine girmemek şartıyla gerek dinî hayatında ve gerekse dünya işlerinde, günlük hayatında bu kabil davranışlarda bulunmuş, ümmetini de bu konularda serbest bırakmıştır. Yeme, içme, yatma, yürüme, binme şekli, bu konulardaki zevk ve tercihi burada örnek olarak zikredilebilir. Tamamen müsbet ilmin, tekniğin ve teknolojinin konusu olan dünya işleri de böyledir; O'nun bu konulardaki sözleri şahsî görüş, zan ve tecrübesine dayanmaktadır, ümmeti için bağlayıcı değildir. Bedir savaşında mevzilenme yeri ile ilgili görüşü ve tavsiye üzerine yer değiştirmesi, hurma ağaçlarının tozlaştırılması konusundaki reyi ve bunun sonucu ile ilgili örneklere daha önce yer verilmişti. Namazda secdeye giderken Resûlullah (sav) genellikle önce dizlerini, sonra ellerini yere koymuş ve böyle yapılmasını buyurmuştur.45
    Mâlik ve Evzâî gibi bazı müctehidlerin önce ellerin konması gerektiği şeklindeki görüşlerine, "Peygamberimiz (sav) yaşlandığı zaman, önce dizlerini yere koymakta güçlük çektiği için böyle yapmıştır, sünnet olan önce dizleri koymaktır" şeklinde cevap verilmiştir. İşte bu önce ellerin konması, ibâdet içinde de olsa, beşeriyet icabı bir davranıştır. Peygamberimiz (sav) Vedâ Haccında, Vedâ Tavafından önceki gün, Mekke ile Mina arasıdaki Abtah düzlüğünde konaklamış, burada öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarını kılmış, biraz istirahat etmiş, sabaha karşı halkı uyandırmış ve Vedâ Tavâfı için Mekke'ye gelmiştir. İbn Ömer bu düzlükte konaklama, namaz ve istirahatı sünnet (tebliğ tasarrufu) olarak yorumlamış ve ömrü boyu buna riâyet etmiştir. Hz. Âişe ise şöyle demektedir: "Bu konaklama sünnet değildir, Peygamberimiz (sav) bunu halka kolaylık olsun (burası müsait olduğu için rahatça toplanıp hazırlıklarını yaparak vedâ tavâfına gidebilsinler) diye yapmıştır, isteyen burada konaklar, istemeyen konaklamaz."46
    Sabah namazından sonra sağ yanı üzerine yatıp istirahat etmesi de aynı şekilde farklı değerlendirilmiş bazıları bunu sünnet telakki ederken bazıları beşerî, tabiî bir olay olarak yorumlamışlardır. Hz. Meymûne'nin evinde Resûlullah'ın (sav) sofrasına kızartılmış çöl keleri konmuştu, yemek üzere elini uzattığı sırada bunun keler olduğunu söylediler ve elini geri çekti, "bu haram mıdır?" diye sorulunca "hayır, fakat bu bizim memleketimizde yoktur, ondan hoşlanmıyorum" dedi. Hadîsi rivâyet eden Hâlid b. Velid diyor ki: "Bunun üzerine Resûlullah'ın (sav) gözü önünde keleri önüme çekip yedim."47 Hâlid b. Velid'in bu davranışı, Hz. Peygamber'in (sav) keleri yememesini bundan hoşlanmamasına, keler eti yemeye alışmadığı için bunu sevmemesine bağlamasına dayanmaktadır. Helâl olan bir şeyi sevip sevmemek beşerî, tabiî bir zevk ve tercih meselesidir.
    Buraya kadar Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (sav) çeşitli sıfatlarla ortaya koyduğu, bağlayıcılık bakımından farklı hükümler ifade eden davranışlarını gördük. Şüphe yok ki O'nun asıl vazifesi ve Allah tarafından eğitilerek insanlığa gönderilmesinin sebebi peygamberliktir, tebliğdir ve rehberliktir; bu sebeple de davranışlarının çoğu bu sıfatına dayanmaktadır. Bunun en açık işareti de herkesin duyması için gayret sarfetmesi, herkesin gözü önünde uygulaması, buna uygun üslûblar kullanmasıdır. Ancak verilen ve çoğaltılması mümkün bulunan örnekler O'nun başka sıfatlarla ve bağlayıcı olmayan davranışlarda da bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu davranışlarının önemli işaretlerden biri herkesin duyması için gayret göstermemesi, uygulamada ısrar etmemesidir. Nitekim ebedî âleme intikalinden önceki hastalığında bazı tavsiyelerini yazmak üzere bir kâğıt istediği zaman yanında bulunan sahâbe konuyu tartışmış, bazıları "Allah'ın Kitabı'nın elde olduğunu, dinin tamamlandığının bildirildiğini, bu halinde Hz. Peygamber'i (sav) bunlarla rahatsız etme ve yormanın doğru olmayacağını" ileri sürerek kâğıt getirmeyelim demiş, bazıları ise getirmek istemişlerdi. Peygamberimiz (sav) tartışmayı keserek vazgeçtiğini bildirdi.48 Eğer bu isteği bir tebliğ olsaydı, peygamberlik görevinin gereği bulunsaydı, "güneşi sağ eline, ay'ı da sol eline verseler yine bu isteğinden vazgeçmezdi", ısrar eder ve vazifesini yerine getirirdi.


  5. Nesrin
    Devamlı Üye
    Peygamber efendimiz biz insanların doru yolu bulması için cehennem ateşiyle yanmamamız için çekmediği sıkıntı ve acı kalmamıştır. sırf bizim için peygamber efendimizin bu fedakarlıkları için ona sonsuza kadar bağlı olmamız gerekir.-

+ Yorum Gönder