+ Yorum Gönder
Edebi Türler ve Makaleler Forumunda Akıl akıldan üstündür Makale Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Akıl akıldan üstündür Makale








    Akıl akıldan üstündür

    Atalar, “el elden üstündür”, “akıl akıldan üstündür” demişler.. Ortak deneyimlerinden, ortak aklın yüzyıllar boyu kazanımlarından bir “öğütler manzumesi” oluşturmuşlar. Birçok şairimiz atasözlerini şiir formatında şekillendirmiş. Böylece edebiyatımızda “demişler” diye özel bir anlatım gelişmiş.

    17. yüzyıl sonları ile 18. Yüzyılın ilk yarısında yaşamış minyatür sanatçısı Levnî var. Onun atalar sözü destanından iki kita okuyayım:

    Arzeyle bu pendi kendi özüne
    Dost addetme her güleni yüzüne
    İncinme dostunun doğru sözüne
    Doğru söz insana batar demişler

    Güneş balçık ilen sıvanmaz ey dil
    Bi-zeban da olsa bellidir kamil
    Kendüden gayruyu beğenmez cahil
    Kendi çalar kendi oynar demişler

    Büyüklenmek, kendinden başkasını beğenmemek, kibir şeytanın en sevdiği durumdur. Şeytan ateşten yaratıldığı için kendisini, balçıktan yaratılan insandan üstün görürmüş. Onun için kibir şeytan işidir, derler. Kibirle cahillik bir birini tetikler. Uzun söze hacet yok. İşin özünü şairler söylesin:
    19. Yüzyılda Kayseri'nin şimdiki adı Develi olan Everek ilçesinde yaşayan Seyrani diyor ki:

    Kimsenin kimseye yoktur sayesi,
    Katıldı sütlere cehlin mayesi,
    Tilkiye verildi aslan payesi
    Tilki gölgesinde aslan olanlar

    16. Yüzyılda Pir Sultan’la arkadaşlık etmiş bulunan Kul Himmet’te şöyle demiş:

    Her bir söze sakın dilin uzatma
    Doğru söyleyene dilde nemiz var
    Aybın görüp elin gıybetin etme
    Kendimiz görelim ilde nemiz var


    Nâdana söz atıp dile getirme
    Câhile uyup da kendin yitirme
    Her ağaç dibine varıp oturma
    Meyvesi olmayan dalda nemiz var

    Şerifî adlı bir şairden de bir dörtlük aktarayım:

    Alçak ol alçağı gönüller yeğler
    Görmez misin suyu alçağa çağlar
    Her ne kadar yüksek olursa dağlar
    Yollar üzerinden aşar demişler

    Evet, ne kadar yüksek olsa da dağlar üzerinden aşacak bir yol vardır. Gurur, nefsin; kalp ve ruha karşı kullandığı silahtır. Gururun üstünlüğü, kalbin günah kiriyle karalanması, insanın insanlıktan uzaklaşmasıdır. İnsanın hayat boyu savaşması gereken düşmanı, iç benliğindir. O düşman, sürekli kendini haklı ve dost, başkalarını hamsız ve tehlike olarak gösterir.

    Eski padişahlar, gururun ne zararlar vereceğini bildikleri için, kendilerini uyaracak adamlar tutmuşlar. Bu görevliler, törenlerde “Padişahım çok yaşa” bağırışları yükseldikçe, “Gururlanma padişahım senden büyük Allah var” demişler.

    Gurur insanın gözünü kör eder. Doğrusu onurlu olmaktır. Çünkü onur erdemdir.








  2. HAZEL
    Üye





    Her insan kendine göre zeki ve akılıdır çünkü bir insanın kendini eleştirmesi kolay değildir ama kendimizi eleştirsek bizden daha zeki daha bilgili olan insanların olduğunu söyleye biliriz.




+ Yorum Gönder