+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Osmanlı Tarihi Forumunda Tereke defterinin özellikleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Aycan
    Devamlı Üye

    Tereke defterinin özellikleri








    Tereke defterinin özellikleri


    Tereke defterinin özellikleri.jpg


    Kassam Defterleri

    Osmanlı Devleti'nde her kadılıkta müstakil bir kassam defteri vardı. Vefat eden şehsın tereke denilen bıraktığı emval ve eşya kassamın huzuriyle kalem kalem bu deftere yazıldıktan sonra ehl-i hibre (Bilirkişi) marifetiyle her birinin kıymeti takdir olunup altlarına yazıldıktan sonra; zevcin ve zevcenin ve diğer varislerin hisselerine isabet eden mikdar tesbit olunup kassamın alacağı para müteveffânın techiz ve tekfin ve iskat masrafları tereke yekûnundan tenzil edildikten sonra geri kalan miktar ne tutarsa şer’î kanuna göre varislere verilirdi. Kassamların alacağı resm-i kısmetin miktarı mesela XVII.yüz yılda mûrisin borcundan sonra kalan terekenin %0.015’i idi.

    Kassam memuru ve diğer görevliler (kâtib ehl-i hibre) terekenin bulunduğu yerde görevlerini yerine getirirrlerdi. Kassamın huzurunda piyasa değerini iyi bilen dellalların takdir ettikleri değerler her eşya ve malın altına yazılırdı. Bu taksim ve değerlendirmenin bir heyet huzurunda yapılması eşyaların kaybını ve bir kısım eşyaların ortaya konmayarak diğer mirasçıların ziyana uğramasını önlediği gibi ayrıca mal ve eşyaların fiyatının yüksek tutularak fazla resim alınmasına da mani olunmaktadır.

    Varisler arasında paylaştırılacak terekeler kassam tarafından yazıldıktan sonra tanzim edilen defterin bir nüshası tereke sahiplerine bırakılırdı. Satışı gereken terekeler yine kassamın gözetiminde
    www.alasayvan.net Bezzazistana getirilerek bu gibi malların satışa sunulduğu yerde müzayedeye çıkarılarak değer bahasıyla satılırdı.


    Kassam tayin edildiğinde kendi zamanında meydana gelen tereaaai ve tereke ile ilgili davaları kaydetmek için hususi defter tutardı. Bu sebeple defterlerin başına hangi kassam dönemine ait olduğu genellikle yazılmıştır.

    Kassamların tanzim ettiği defterlerde genelde şu sıra takip edilmektedir;

    1- Vefat eden kişinin tanıtımı
    2- Mirasa konu emtianın dökümü
    3- Borç masraf v.b. gider kalemlerinin dökümü
    4- Varislere ya da Beytülmala kalan mikdarın tesbiti.

    1-) Vefat eden kişinin tanıtımı : Tereke listelerinin 1. bölümünü teşkil eden kısımda terekenin sahibi tanıtılmaktadır. İlk önce vefat eden şahsın adı varsa görev ve unvanı da belirtilerek baba adı ile birlikte yazılır. Köle asıllı olanların baba adı Abdullah olarak kaydedilir. Müteveffânın vefat ettiği yer (mahalle şehir ) belirtilir. Eğer vefat eden şahıs harpte şehit denizde boğulma hastanede vefat maktulen gibi normal ölüm dışında vefat etmiş ise vefat şekli de yazılır. Daha sonra mirasçılarına geçirilir. Eğer mirasçıları yoksa “bilâ vâris” vefat ettiği Beytülmal Emiri’nin tereaaae el koyduğu kaydedilir. En son da vefat veya terekenin sayımı ve kıymetlendirilmesinin yapılarak defterlere geçirildiği tarih yazılır.

    2-) Mirasa konu emtianın dökümü : Bu bölümde mirasa konu mallar tek tek sıralanır. Bilirkişi vasıtasıyla takdir edilen akçe değerleri sıralanan bu malların altlarına yazılır. Emtianın sıralanmasında genel olarak bir usul bulunmamakla beraber önce terekelerde varsa kitaplar zikredilir. Özellikle “Mushaf-ı Şerîf” yani Kur’an öncelik taşır. Sonra kıymetli mallar sıralanır. Mirasa konu olan tereaaai şu alt başlıklar halinde sıralayabiliriz: Kitap gayr-ı menkul nakit alacak köleler yük binek hayvanları ve davar sığır ticari emtia ev eşyası giyecek kumaş zînet eşyası mutfak eşyası silah ve silah takımı at takımı alet-edevât yazı malzemesi gıda maddesi müteferrik mallar. Terekede mevcut mallar kaydedildikten sonra “ Cem’an yekûn” yazılarak bir çizgi çekilir ve toplam tutar rakamla yazılır.

    3-) Borç masraf vb. gider kalemlerinin dökümü : Bu bölümde vefat eden şahsın varsa borçları tek tek ve kime ne kadar olduğu yazılır. Terekenin taksim edilmesiyle birlikte doğan resim ve masraflar kaydedilir. Tereke İstanbul’a uzak yerden gelmiş ise nakliye masrafları belirtilir. Karısına mehir borcu 1/3’ü geçmeyen vasiyetler techiz ve tekfin için yapılan harcamalar yazılır. Terekenin taksimi dolayısıyla meydana gelen resim ve masraflardan bazıları şunlardır ; “Resm-i kıymet kassamiye katibiye dellâliye hammaliye
    www.alasayvan.net muhamminiye didebâniye ihzâriye müjdeganiye ücret-i kadem techiz-tekfin kira-ı dükkan kira-ı mahzen taamiye vb.”

    4-) Varislere veya beytülmala kalan miktarın tesbiti : Son bölümde gider kalemlerinden geriye bir şey kalmışsa bu “sahhul-bakî “ olarak kaydedilir. Kalanı oluşturan bu kısım mirasçıların belli ölçüler içerisinde payaşacakları veya beytülmala kalacak meblağdır.”








  2. Acil

    Tereke defterinin özellikleri isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder


tereke defteri ,  tereke defteri nedir,  tereke defterleri,  tereke defterleri nedir,  osmanlı tereke defteri,  TEREKE