+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Osmanlı Tarihi Forumunda Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri








    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri

    Veziriâzam (Sadrâzam): Osmanlıların ilk devirlerinde , veziriâzamlar, ilmiye sınıfından gelmişlerdir. Padişahın mutlak vekilidirler. Kanunnâmelerde yazıldığına göre veziriâzamlar, imparatorluktaki ilmiye Osmanlı'da diğer Divan-ı Hümayün üyeleri Tevcihleri (görev, rütbe veya makam verme) de dahil olmak üzere, bütün tayin ve aziller, katiller, terfî ve ilerlemelerde, birinci derecede merci olup, her iş onun emir ve müsaadesiyle olurdu. Sefer dışındaki zamanlarda vezir, kazasker ve şeyhülislâm gibiler hakkındaki muamelelerde, padişahın muvafakati alınırdı. Sadrazamlar sefere gittikleri zaman, devlet merkezindeki işleri görmeleri için, vekil olarak bir veziri kaymakam bırakırlardı. Sadaret kaymakamı da, gerek Dîvân-ı hümâyûnda, gerekse Paşa Kapısı'nda dîvân toplandığı zamanlarda görülen işleri, müstakil defterlere yazdırır, buna da Rikab Defteri ismi verilirdi. Dîvân-ı hümâyûn üyelerinin seferde bulunması hâlinde, bu dîvânlara vekilleri gelirdi

    divan-h-may-n-yeleri-ve-g-revleri1.jpg
    Kubbe vezirleri

    Kubbe vezirleri: Veziriâzamdan sonra gelen diğer vezirler ikinci vezir, üçüncü vezir, dördüncü vezir vb. şekilde adlandırılırdı ve sayıları yediye kadar çıkabilirdi. Dîvân müzakerelerinde ve siyasî herhangi bir işin hallinde de tecrübeli devlet adamları olan bu kubbe vezirlerinin fikirlerinden istifade edilirdi.


    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri2.jpg

    Baş Muhzir Sadaret Dairesi Muhafızı
    Mekke Kadısı Mekke Baş Hakimi
    Rumeli Kazaskeri Rumelideki Kadıların Amiri
    Nakib-ül-eşraf ' Peygamber Soyundan Olanların Başı
    İstanbul Kadısı İstanbul Baş Hakimi

    Kazasker

    Kazasker (Kadıasker): 1480 tarihine kadar bir adetken bu tarihten sonra Rumeli ve AnadoluYavuz Sultan Selim zamanında Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun fethi üzerine, 1516’da Arap ve Acem Kazaskerliği ismiyle, üçüncü bir kazaskerlik kurulmuş,

    Nişancı

    Nişancı veya Tevkıî: Padişahın adına yazılacak fermanlara beratlara hükümdarların imzası olan turasını çekerdi ayrıca devlete ait toprakların kayıtlarını tutmak bu kayıtları içeren tahrir defterlerindeki düzenlemeleri yapmak nişancının göreviydi.

    Defterdarlar

    Defterdarlar: Fatih Kanunnâmesi’ne göre defterdar, padişahın malının vekilidir. Defterdarlık teşkilâtına “Bâb-ı Defterî” de denilir. Başdefterdardan sonra Anadolu malî işlerini görmek için Anadolu Defterdarı geliyordu.


    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri3.jpg

    Başçuhadar Sadrazamın Giyeceklerini Muhafaza Edip Taşıyan
    Defter Emini Devlet Arazi Kayıt Defterlerinin Muhafızı

    Nişancı Devlet Bakanı
    Darbhane Emini ' Darbhanenin Amiri
    İç AğasıSadaret Dairesinin İç Hizmetlerine Memur

    Dîvân-ı hümâyûn, sabah erkenden toplanır ve kuşluk zamanına ve bazen de öğleye kadar devam ederdi. Dîvân-ı hümâyûna gelecek olan devlet adamları, sabah namazını çoğu zaman Ayasofya Camii'nde kılar, Yeniçeri ocağı ile süvari bölük ağaları ve bir miktar yeniçeri, sarayın Bâb-ı Hümâyûn denilen ve Ayasofya Camii'ne bakan kapısı önünde iki sıra üzerine dizilirler, dîvân erkânı, namazdan sonra buradaki yerlerini alırlardı. Bu sırada duacı dua ettikten sonra Bâb-ı Hümâyûn kapıcıları, kapıları açarlardı. Dîvân-ı hümâyûnda, dîvân üyelerinden başka reisülküttâb, çavuşbaşı, kapıcılar kethüdası, büyük ve küçük tezkireciler ve tercümanlar hizmet görürlerdi. Dîvânda nişancı, tuğra çekilmesi lâzım gelen ferman, berat, menşur gibi evraka tuğra çekerdi. Örfî işleri ise, veziriâzam kararlaştırırdı.

    On sekizinci yüzyılın son çeyreğinden itibaren, Osmanlı kabinesi şu şekilde teşekkül ettirilmiştir:


    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri4.jpg

    Baş Teşrifatçı Protokol Amiri
    Devlet Kethüdası Başbakan Yardımcısı ve İç İşleri Bakanı
    Teşrifatçı Protokol Amiri
    Hil’at Giyen Memurlar ' Mükafaten Hususi Elbise Giydirilen Memurlar

    Sadaret Kethüdalığı

    -Sadaret Kethüdalığı:1835 yılında, Umûr-ı Mülkiye Nezareti ve 1837 yılında Dahiliye Nezareti olmuştur.

    Reisülküttaplık

    -Reisülküttaplık:1836 yılında, Umur-ı Hâriciye Nezareti olmuştur. Reisülküttaplık daha önceden nişancıya bağlıydı.Fakat dış ilişkilerimizin gelişmesiyle 17. yüzyılda nişancıdan ayrıldı.Reisülküttap bugünkü dışişleri bakanı hükmündedir.

    Defterdarlık

    -Defterdarlık: 1838 yılında, Maliye Nezareti olmuştur. Devletin her türlü maliye işleriyle ilgilenir ve bunları kaydederdi.Ayrıca yıllık gelir-gider durumunu hesaplardı.

    Çavuşbaşılık

    -Çavuşbaşılık: 1836 yılında, Deâvî Nezareti ve 1870 yılında Adliye Nezareti olmuştur.

    Yeniçeri Ağalığı

    -Yeniçeri Ağalığı: 1826 yılında Seraskerlik, 1908 yılında Harbiye Nezareti olmuştur. Osmanlı devletinin askeri işlerinden sorumludur.Bugünkü genel kurmay başkanı hükmündedir.

    Kaptan-ı Deryâlık

    -Kapdan-ı Deryâlık: 1878’den sonra, Bahriye Nezareti olmuştur.


    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri5.jpg

    Kazasker Kadıların Amiri ve Hükümet Azası
    Kaptan-ı Deryâ Deniz Kuvvetleri Başkumandanı
    Çuhadar Vezir Saraylarında Dış Hizmet Erbabından


    Daha sonraları kabineye, Şeyhülislâm da dâhil edilmiştir. Osmanlı devletinin her türlü deniz işlerine bakardı.Deniz yoluyla fethedilen yerlerin kayıtlarını tutardı.

    Dîvân-ı Hümâyûn Kalemleri

    Dîvân-ı hümâyûnda Reisülküttaplık ile onun maiyeti olan beylikçinin nezaretleri altında, Dîvân-ı hümâyûn kalemleri bulunmaktaydı.

    Amedî Kalemi

    Amedî Kalemi: Reisülküttabın hususî kalemi olup, aynı zamanda, bütün dış işleriyle meşgul olur ve sadrazamlıkla sarayın irtibatını sağlardı.

    Beylikçi

    Beylikçi veya Dîvân Kalemi: Dîvânda müzakere olunup karara bağlanan işlerin, gereken yerlere havalesi ve dîvân sicillerinin tutulmasıyla vazifeliydi.

    Tahvil Kalemi

    Tahvil Kalemi: Bu kaleme, Nişan Kalemi veya Kese Kalemi de denilmektedir. Vezir, beylerbeyi, sancakbeyi beratlarıyla, vilayet kadılarının beratları, zeamet ve timarların kayıtları hep burada tutulurdu.

    Rüûs Kalemi

    Rüûs Kalemi: Genellikle küçük berat olarak tarif edilir. Vezir, beylerbeyi, sancakbeyi ve vilayet kadısı derecesine çıkmış, ilmiye sınıfı hariç olmak üzere, bütün devlet memuriyetlerine intisab edenlerin (girenlerin) veya kendilerine evkaftan vazife verilenlerin muameleleriyle meşgul olur ve kayıtlarını tutardı. Tahvil ve Rüûs kalemleri, bugünkü özlük işlerinin görevini yaparlardı.

    Divan ı hümayün üyeleri ve görevleri6.jpg

    Hademe Sadaret Dairesi Hizmetkarı
    Rüûs Halifesi Zatişleri Kalemi Şefi
    Kethüda Katibi İç İşleri Bakanı Özel Kalem Müdürü
    Vezir Mektupçusu ' Sadaret Kalemleri Amiri
    Reis Kesedarı Dış İşleri Evrak Müdürü
    Çavuş KesedarıAdalet Bakanlığı Evrak Müdürü

    Teşrifâtçılık Kalemi

    Teşrifâtçılık Kalemi: Dîvân-ı hümâyûndaki mühim vazifelerden biri de teşrifatçılık idi. Gerek sarayda ve Dîvân-ı hümâyûnda, gerekse sadrazam konağında yapılan merasimlerde, elindeki defter gereğince protokolü tatbik ederdi.

    Vak'anüvislik Kalemi

    Vak'anüvislik Kalemi: Osmanlılarda vakanüvislik ismiyle resmî bir memuriyet ve kalemin kuruluşu, 18. yüzyıl başında ortaya çıkar. Bu kalem, devlet işlerine ait, verilen vesikaları tetkik ve kaydederdi. İlk meşhur vakanüvis tarihçi, Mustafa Nâimâ Efendidir.

    Mühimme Odası Kalemi

    Mühimme Odası Kalemi: 1797 tarihinde çıkan nizamnâmeyle, dîvân veya beylikçi kalemlerindeki Mühimme Nüvislerin (yazanların), bir yerde çalışmaları için Mühimme Odası veya Mühimme Kalemi kurulmuştur.

    Dîvân-ı hümâyûn kalemlerinin şeflerine Hâcegân ve bir kalemin en kıdemli memuruna Halîfe denirdi.

    Dîvân-ı Hümâyûn Defterleri

    Dîvân-ı hümâyûnda çeşitli işler hakkında tutulmuş pek çok defter bulunmaktadır. Bunlar arasında en önemlileri; mühimme, ahkâm, tahvil, rüûs, nâme, ahidnâme defterleridir.

    Mühimme Defterleri

    Mühimme Defterleri: Dîvân-ı hümâyûnun muntazaman toplandığı zamanlarda her dîvân toplantısında görüşülen siyasî, içtimaî, malî, idarî ve örfî kararların kayıtlarını ihtiva eden defterlere “mühimme defterleri” denirdi.

    Mühimme defterleri

    Mühimme defterleri de birkaç çeşittir. Biri normal dîvân görüşmelerine ait olan defterlerdir. Diğer bir mühimme defteri de “Mektûm Mühimme Defteri” olup, adından da anlaşılacağı üzere, gizli yazılan hüküm ve fermanları havidir (içerir). Bunlardan elde mevcut olanlar, 18. yüzyıldan başlamaktadır.

    Ahkâm defterleri

    Ahkâm defterleri: Bazen bir eyalete ve bazen muhtelif eyaletlere ait olarak tutulmuşlardır. Bu defterlerde valilere, kadılara ve saireye hitaben yazılan hükümler bulunmaktadır.

    Tahvil defterleri

    Tahvil defterleri: Bu defterlerin pek çok çeşitleri vardır. Tahvil muameleleri, sadrazamın emrini müteakip en son olarak yapılırdı.

    Rüûs defterleri

    Rüûs defterleri: Rüûs, genellikle, küçük memuriyet, vazife veya mültezimlere o işin verildiğini gösteren tayin vesikası olarak, küçük berat şeklinde tarif edilmektedir. On altıncı yüzyıl rüûs defterlerinde, büyük memuriyetlere ait beratlar da bulunmaktadır. Rüûs defterlerinin kadı, mukâtaât, rikab, vakıf, müderrislik ve zeamet rüûsu gibi çeşitleri bulunmaktadır.


    Bu belli başlı defterlerin dışında, pek çok Dîvân-ı hümâyûn defteri de bulunmaktadır.


    ayrıca:divan-ı mezalim önemli ağır siyasi suçlara başkanlığını yaptığı bu mahkemeler yapmaktadır.ayrıca halktan gelen şikayetleri de bizzat hükündarların başkanlık mezalim divanı bakardı







  2. Ziyaretçi





    gayet güzeldi ama bana nişancının tek başına çektiği resmini gösterebilirmisiniz




  3. Asel
    Bayan Üye
    Divan ı hümayün üyeleri ve bazı resimleri..



    Nişancı2.jpg

    Nişancı.jpg

    ni-anc-3.jpg




  4. Ziyaretçi
    Divan ' ı hümayun üyeleri ve görevleri hakkında yeterli bilgi verildiğini düşünüyorum. En azından bana bu bilgiler fazlasıyla yetti. Verilen bilgiler resimlerle çok güzel bir biçimde desteklenmiş. Dikkat çekici olması için de yazılar renkli yazılmış. Bu bilgileri yazan ve bize aktaran kısacası emeği geçen herkese teşekkür ederim. Umarım sınavımda bu bilgiler bana yardımcı olur

    Almina SOYDAN

  5. Ziyaretçi
    çok sağalun çok iyi işime yaradı tşkr tşk tşk tşk edrm

+ Yorum Gönder


divanı hümayun,  divanı hümayun üyeleri ve görevleri,  defterdar,  divan üyeleri,  vezirler,  divanı hümayun üyeleri