+ Yorum Gönder
Her Telden Eğitim Konuları ve Soru Cevap Yeni Forumunda Afyonkarahisar' da yetişen Arpa çeşitleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Afyonkarahisar' da yetişen Arpa çeşitleri








    Afyonkarahisar' da yetişen Arpa çeşitleri







  2. FERZAN
    Yeni Üye





    Afyonkarahisar' da yetişen Arpa çeşitleri
    Arpa, buğdaygillerden taneleri malt ve yem olarak kullanılan bir bitkidir. Yetişkin bir bitkinin boyu yetiştirilme bölgesi ve şekline göre 35 ile 100 cm arasında değişebilmektedir. Başakları ortalama 8 ile 15 cm uzunluktadır ve 2, 4 ya da 6 sıralıdırlar. Arpanın içeriğinde %9 ile %13 arasında ham protein ve %67 civarında karbonhidrat bulunur

    Arpa tek yıllık bir uzun gün bitkisidir. Ancak, değişik gün uzunluklarına da uyabilir. Tahıllar

    içerisinde en çok kardeşleneni olup 5 - 8 kardeş verir. Bitki boyu ortalama 35-100 cm’dir. Başakları

    ortalama 8 - 15 cm boyunda olup 2, 4 ve 6 sıralıdırlar. Çiçeği, kavuz ve kapçık sarar. Kavuzlu arpalarda

    bunlar taneye yapışıktır ve harmanda ayrılmazlar. Tanenin ortalama % 10 - 13 kadarı kavuzdur.

    Yapısında % 9 - 13 ham protein, % 67 kadar karbonhidrat bulunur. Serin iklim tahılları içerisinde

    buğdaydan sonra en çok ekimi yapılandır.

    Arpanın başlıca kullanım alanı hayvan yemi ve malt sanayiidir. Önemli bir hayvan yemi olup, yem

    olarak değeri mısırın % 95'i kadardır. Yemlik arpalarda protein oranının fazla olması istenir. Kavuzun

    fazla olması besleyicilik değerini düşürür.

    Bira üretimi için gerekli olan malt genellikle, iki sıralı beyaz arpalardan elde edilmektedir.

    Biralık arpaların protein oranının düşük olması (% 9 – 10,5) gereklidir.



    Ekim Nöbeti

    Buğday öncesi ve sonrası veya üst üste arpa ekiminden kaçınılmalıdır. Baklagil bitkileri ve mısır,

    pamuk, patates, pancar, sebzeler gibi çapa bitkileri ile münavebe yapılabilir.



    Toprak İsteği

    Arpa için en uygun topraklar; organik maddece zengin, milli, havalanması ve nemliliği uygun,

    nötr reaksiyonlu topraklardır.



    Toprak Hazırlığı

    Sonbaharda bitki kalıntıları temizlenmeli veya uygun alet, ekipmanla parçalanmalı, 15-20 cm

    derinlikte sürüm yapılıp, toprağa karıştırılmalıdır. Daha sonra diskaro ve tırmık veya kazayağı, tırmık

    kombinasyonu ile işlenerek keseklerin kırılması sağlanır. Kesekler kırıldıktan sonra orta ağırlıkta bir

    tapan çekilerek, tohum yatağı hazırlanır.



    Gübreleme

    Toprağa verilecek gübre miktarını belirlemek için ekimden 1,5 – 2 ay kadar önce toprak analizi

    yaptırılması önerilir.

    Ege Bölgesi için tavsiye edilen gübre dozları; taban gübre olarak 15 kg/da 20:20:0, üst gübre

    olarak 15 kg/da amonyum nitrat’dır. Hava şartlarına göre üst gübre ikiye bölünerek de verilebilir.

    Gübreleme zamanı; taban gübre ekim mibzerle yapılıyorsa ekimle birlikte, serpme olarak

    yapılıyorsa ekimden en fazla bir hafta önce toprağa verilmelidir. Üst gübre ise kardeşlenme döneminde

    mümkün olan en erken zamanda uygulanmalıdır.

    Maltlık olarak üretilen arpalarda yüksek protein oranı istenmediğinden proteinin oluşmasında

    etkili olan azotlu gübrelerin fazla ve geç zamanda kullanılmamasına özen gösterilmelidir.



    Ekim Zamanı

    Ege Bölgesi yazlık arpa çeşitleri için en uygun ekim zamanı 15 Kasım-15 Aralıktır. Kışlık veya

    alternatif tabiatlı arpa çeşitleri daha erken ekilebilir. Yazlık arpa çeşitlerinde ekim, zorunlu

    durumlarda, iklim şartlarına göre ocak ayının ortalarına kadar uzayabilir.



    Tohum Miktarı

    Tarlaya atılacak tohum miktarını etkileyen faktörler;

    • Ekim zamanı,

    • Tohumun kalitesi (çimlenme gücü, safiyeti, fiziki durumu),

    • Tohum yatağının uygunluğu,

    • Çeşit,

    • Toprağın verimlilik seviyesi ve iklimdir.

    Dekara atılacak tohum miktarı ise aşağıdaki gibi hesaplanır;

    1000 tane ağ. X m2 de tohum sayısı X 10

    Çimlenme (%) X Safiyet (%)

    Örnek: 45 X 400 X 10 = 19,5 kg/da

    97 X 95

    Ege Bölgesi için 18-20 kg/da tohum (m2‘ye 400 tane) yeterlidir. Ekim mibzerle yapılıyorsa bu

    miktar 2-3 kg kadar azaltılır.



    Ekim

    Ekim, mümkünse mibzerle yapılmalıdır. Ekim derinliği, çimlenme için yeterli nemi ve havalanmayı

    sağlayacak şekilde ayarlanır. İyi bir çimlenme için ekim derinliğinin 3 - 5 cm olarak ayarlanması

    uygundur. Kardeşlenmenin yüksek olduğu taban ve sulu arazilerde daha seyrek ekim yapılabilir.



    Sulama

    Genelde, Ege Bölgesinde normal şartlarda sulama gerekmez. Ancak gelişme devresinde

    yağışların yeterli olmadığı dönemlerde arpanın ihtiyacı olan suyun, sulama suyu ile karşılanması gerekir.

    Arpada sulama yapılacaksa birinci su, sapa kalkma; ikinci su, süt olumu devresinde olacak

    şekilde iki su verilir. Tek su verilecek ise sulama süt olum devresinde yapılmalıdır.



    Yabancı Ot Kontrolü

    Arpa tarlalarında görülen yabancı otlar dar ve geniş yapraklı olmak üzere iki tiptir. Arpa dar

    yapraklı bir bitki olması nedeniyle dar yapraklı yabancı otlarla mücadele geniş yapraklılara göre zor ve

    masraflıdır. Bölgeye göre tarlalarda gözüken yabancı otlar için kimyasal mücadele en kolay ve kesin

    olanıdır. Bu konuda ruhsatlı yabancı ot ilaçlarının kullanımı önerilir.

    Yabani yulaf, kuş otu, delice, tilki kuyruğu arpada görülen en önemli dar yapraklı yabancı

    otlardır. Etken maddesi difenzoquat, diclofob methyl, flamprop isopropyl, fenoxaprop-P ethyl,

    tralkoxydim, clodinafop propargyl olan herbisitlerle ilaçlama yapılmalıdır.

    Yabani hardal, pıtrak, sarı ot, yapışkan otu, köy göçüren ve papatya arpa tarlalarında

    görülen en önemli geniş yapraklı yabancı otlardır. Etken maddesi 2,4-D amin, 2,4-D ester ve MCPA olan

    herbisitlerle ilaçlanmalıdır.



    Hastalık ve Zararlılar

    Arpanın bölgelere göre değişen birçok hastalığı ve zararlısı vardır.



    Yaprak çizgi hastalığı: Fungal bir hastalıktır. Arpanın en önemli hastalıklarından birisidir.

    Genç yaprağın damarları arasında soluk renkli şeritler belirir. Bu şeritler süratle kahverengiye döner

    ve boyuna yırtıklar oluşturur. Hastalıklı bitkiler bodurlaşır ve olumdan önce ölebilirler. Tohum

    ilaçlamasında ihmal çok yüksek verim kayıplarına sebep olur.



    Arpa yaprak lekesi: İlkbaharda genç yapraklar sulanmış lekeler göstermeye başlar. Yavaş

    yavaş bu lekeler kuruyarak kenarları dişli koyu griden kahverengiye veya sarımsı halkayla çevrili

    beyazımsı gri lekelere dönüşür. Erken ekimi takip eden ılık ve yağışlı hava enfeksiyonu artırır. Ekimden

    önce tohumlar ilaçlanmalıdır.



    Arpa kapalı rastığı: Fungal bir hastalıktır. Buğday sürmesine benzer. Hasta bitkinin taneleri

    katı ve siyah rastık parçaları ile bulaşır. Ekimden önce tohumlar civalı ilaçlarla ilaçlanmalıdır.



    Arpa açık rastığı: Fungal bir hastalıktır. Hasta bitkinin başakları siyah bir toz kitlesi

    durumundadır. İlaçlı mücadelesi yoktur. Dayanıklı çeşitler ekilmeli ve ekim nöbeti uygulanmalıdır.

    Bölgelere ve yılın iklim şartlarına göre ortaya çıkabilecek böcek, kurt ve kemiriciler gibi

    zararlılarla uygun kimyasal ilaçlar ile mücadele edilmelidir.



    Hasat Harman

    Arpa hasadı, tane nemi %13’ün altına düştükten sonra yapılmalıdır. İyice kurumadan hasat

    edilmiş arpa ürününde kavuzlar kolayca renk atar, kalite düşer. En iyi hasat biçerdöverle yapılanıdır. Bu

    taktirde tam olumu fazla geciktirmemelidir. Biçerdöverle hasatta özellikle biralık arpalarda tanenin

    kırılmaması için, biçerdöver ayarı önem kazanmaktadır.



    Depolama ve Muhafaza

    Arpanın depolanmasında kullanılacak ambar; nem almayan, kuru, havadar ve aydınlık bir yer

    olmalıdır. Depoya getirilen arpanın su oranının % 13’ün altında olması gerekmektedir. Depolanacak

    mahsulün sıcaklığı 15 ºC nin altında olmalıdır. Bu sıcaklığın altında ambar zararlılarının faaliyeti azalır.

    Kızışmaya neden olmaması için ambara konulacak arpa içerisinde yabancı tohum bulunmamalıdır.

    Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nde arpa ıslah çalışmaları yüksek verimli, kaliteli yemlik ve

    maltlık çeşit geliştirmek üzere 1968 yılında başlamış olup; 1975 yılında Gem, 1977 yılında Kaya, 1992

    yılında Bornova92, 1998 yılında Akhisar98, Vamıkhoca98, Süleymanbey98 ve Şerifehanım98 çeşitleri

    tescil ettirilmiştir. Çeşitlerin tohumluk üretimleri Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nce yapılmaktadır.




+ Yorum Gönder