+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda Yürütmenin yargısal denetimi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Yürütmenin yargısal denetimi








    yürütmenin yargısal deneimi







  2. HAYAT
    Devamlı Üye





    ANAYASA YARGISINDA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI


    Prof. Dr. Salt.GÜRAN
    Anayasa Mahkemesi tarafından geçen yıl düzenlenen Sempoz-yumda sunduğum bildiride, 1982 Anayasası'nın görüşmeye açılma-sının Anayasa Mahkemesi"nce başlatılmasının, Türk Anayasa Huku-ku ve Anayasal gelişme süreci açısından, isabetli ve son dereceönemli bir adım olduğunu İfade etmiştim (11. Bu defaki bildiride de,söze başlarken. Anayasa Yargısı Sempozyumu'nun, hepimiz için, sa-dece mevcudun görüşüldüğü değil; bunun ötesinde, daha İyinin, da-ha gelişmişin, daha isabetlinin aranması tartışılması ortamını sağla-yan mükemmel bir fırsat, uygun bir zaman ve zemin teşkil ettiğinivurgulamak istiyorum. Anayasa Mahkemesi'ne, zaten pek az İşlenenTürk Anayasa Hukukuna gerçek bir katkı olan bu girişimi vasıtasıyla,bir süredir zihnimi kurcalayan, neden olmadığının cevabını bulamadı-ğım bir konuyu İşlemek ve tartışmak olanağını verdiği için teşekkür-lerimi sunarım.İKİ OLAY VE İKİ KARARAnayasa Yargısında yürütmenin durdurulmasına ilişkin açıkla-malara giriş mahiyetinde olmak üzere, iki tilkiden, her noktasıylaçarpıcı ¡ki olayı özetleyerek aktarıyorum^..4/5 Eylül 1972 gecesi. Münih'te, Filistinli gerillalar tarafındanİsrail'li sporculara karşı. Olimpiyatların kapanması arefesinde, girişi-len ve ölümlerle sonuçlanan saldırıdan sonra. İçişler) Bakanlığı, gü-venlik önlemi olarak ve Almanya'nın İç güvenliğini tehlikeye soktuk-ları gerekçesiyle. Filistinli Öğrenciler Birliği ile Filistinli İşçiler Bir-liği'nin Almanya'deki şubelerini yasaklıyor ve kapatıyor. Bu örgütler(1) Salt GÜRAN, Anayasanın 128 va 129. Maddeleri Yönünden Kamu GOrevlllerİve Bakanların

    Durumu; ANAYASA YARGISI, Sf. 194 (Ay. Mhk. Yayını, 1904).





  3. SuskuN PrenS
    Devamlı Üye
    Yürütmenin yargısal denetimi


    Yürütme organının yargısal denetimi konusunda iki sistem vardır.Bunlardan birincisi söz konusu denetimi yerel yargı organlarına bırakan ve özellikle Anglo-Sakson ülkelerinde uygulanan “adli idare” veya “yargı birliği” sistemidir.Bu sistemde bir tek yargı organı vardır ve devletle fert arasındaki uyuşmazlıklar tıpkı fertler arasındaki uyuşmazlıklar gibi bu yargı organınca yani genel mahkemelerce çözülür.İkinci sistem ise yürütmenin eylem ve işlemlerinde doğan uyuşmazlıkların çözümünü genel mahkemelere değil özel birtakım yargı kuruluşlarına yani idare mahkemelerine bırakır. “İdari yargı” adı verilen bu sistem Fransa’da doğmuş ve oradan diğer Kara Avrupası ülkelerine yayılmıştır.Türkiye’de de 100 yılı aşkın bir süredir kullanılan sistem budur.Anayasa mad.155’e göre Türkiye’de idari yargı sisteminin en üst mercii Danıştay’dır. 155.maddeden ‘de anlaşılabileceği gibi Danıştay’ın idari yargı görevinin yanında merkezi idarenin danışma organı olma fonksiyonu da vardır.Danıştay idari davaların bir kısmında ilk ve son inceleme mercii;bir kısmında ise son inceleme (temyiz ) merciidir.Hukuk devleti ilkesi gerek adli idare gerek idari yargı sistemleriyle bağdaşabilir.Hukuk devleti bakımından önemli olan nokta yürütmenin eylem ve işlemlerinin bağımsız yargı organlarınca denetlenip denetlenememesidir.Bu denetim sağlandıktan sonra denetimi yapan mahkemenin genel mahkeme ya da idari mahkemesi oluşu hukuk devleti açısından önem taşımaz..Buna karşılık yine denetim sistemi ne olursa olsun eğer yürütmenin bir kısım eylem ve işlemleri çeşitli yollarla yargı denetimi dışında bırakılabiliyorsa hukuk devleti ilkesinin zedelenmiş olduğu kanısına varılabilir.24 Anayasası döneminde Danıştay bir kısım yürütme işlemlerini siyasal nitelikli görerek bunlardan doğan uyuşmazlıklara bakmayı reddediyordu.Hükümet tasarrufu adı verilen ve idari yargı organının bir oto-limitasyonuna dayanan bu işlem kategorisinin yanı sıra özellikle 1950-60 yılları arasında çıkarılan bazı kanunlar bir kısım idari işlemler hakkında yargı yoluna başvurulmasını yasaklamış,yani yargı denetimi imkanını kanunla ortadan kaldırmıştır.61 Anayasasının 114.maddesi idarenin hiçbir eylem ve işlemi hiçbir halde yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılamaz hükmünü getirmek suretiyle hukuk devletini sarsan bu tip uygulamalara son vermiş oldu.Bu hüküm bir yandan yasama diğer yandan da yürütme organlarına direktif verir nitelikte idi.Yasama organına hitap eden yönüyle idari yargı yolunu kapatacak kanunların çıkarılmasını yasaklıyor;idari yargıya h,tap eden yönü ile de bu mahkemelerin bir kısım idari işlemlerden doğan uyuşmazlıkları kendi görev alanları dışında görerek bunlara bakmaktan kaçınmasını yasaklıyordu.Bu bağlamda 1961 Anayasasının 114.maddesi hukuk devleti bakımından çok önemli bir aşama sağlamıştır.




+ Yorum Gönder