+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda Dilek ve emir kiplerine örnek Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Dilek ve emir kiplerine örnek








    dilek ve emir kiplerine örnek







  2. Asel
    Bayan Üye





    1.Gereklilik Kipi : Eylemin mutlaka gerçekleşmesi gerektiğini bildirir. Fiil tabanına –meli -malı ekleri getirilerek yapılır. (Sev-meli-y-iz)
    Asil Turk - Dilek ve Emir Kipleri Özellikleri:
    Bazı cümlelerde olasılık anlamıyla kullanılır. Geç kaldığına göre uyanamamış olmalı
    Gereklilik kipini alan bir fiilden sonra –dir ek-fiili getirilirse kesinlik anlamı oluşur. Başarılı olmak isteyenler çok çalışmalıdır. Gereklilik kipinden sonra –dır ek-fiilinin kullanıldığı cümlelerde kesinlik zarfları kullanılırsa dil yanlışı olur. Başarılı olmak isteyenler mutlaka çok çalışmalıdır. (Yanlış)
    2.Dilek-Şart Kipi: İşin oluşun hareketin gerçekleşmesi başka bir eylemin olması şartına bağlı olduğu durumlarda fiil tabanına –se -sa ekleri getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart anlamı görülebilir. Çalışırsan kazanırsın.(Şart) / Şimdi Konya’da olabilsem. (Dilek)
    Diğer Özellikleri:a) –sa -se ekini alan fiiller tekrarlanırsabu durumda “sadece” veya “en fazla” anlamları ortaya çıkar. Bu soruyu çözse çözse Murat çözer. (Sadece) / Bu defter gitse gitse iki ay gider. (En fazla)
    b) Olumlu ve olumsuz biçimlerinden sonra “de da” bağlacı getirilirse şart anlamı ortadan kalkar kararlılık ve eşitlik anlamları oluşur. Sen olsan da olmasan da bu işi yapacağım. (Kararlılık) / Sevse de olur sevmese de (Eşitlik)
    3.İstek Kipi: Eylemin yapılması veya yapılmaması istendiği durumlarda kullanılır. Ğenellikle birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarda kullanılır. Fiil tabanına –e -a ekleri getirilerek yapılır. Sev-e-lim çalış-a-yım
    Diğer Özellikleri:
    a) İyi dilek sözleri istek kipiyle oluşturulmuştur. (Rastgele uğurlar ola kolay gele)
    b) Bazen soru amacıyla kullanılır. (Beni görünce meraklı bakışlarla konuştu: “Hayrola!”
    c)Bazı cümlelerde “öğüt gereklilik ve emir” anlamları görülür. (Çiçekleri koruyalım derste gürültü etmeyelim)
    4.Emir Kipi : Eylemin yapılmasını veya yapılmamasını başkasından isteme durumunda kullanılır.

    DİKKAT : Emir kipinin eki yoktur. Buna göre kök halindeki bütün fiiller emir kipindedir. Üçüncü tekil ve çoğul kişilere göre emir kipinde çekimlenmiş fiillere –sin eki getirilir. (Gel- dur- otur- /gelsin dursun otursun/gelsinler dursunlar otursunlar)
    Özellikleri:
    İnsan kendi kendine emir veremeyeceği için emir kipi 1.tekil ve 1.çoğul kişilerde kullanılmaz.
    Emir kipi cümlede bazen istek anlamı taşır. Allah’ım beni affet!
    Verilen emirleri yumuşatmak amacıyla ikinci tekil kişiye ikinci çoğul kişiymiş gibi emir verilebilir. Ahmet Bey buraya geliniz.
    Bazı ata sözü ve özdeyişlerde öğüt verme amacıyla kullanılır. Sakla samanı gelir zamanı.
    Olumlu ve olumsuz biçiminin tekrarlanması “süreklilik korkutma boyun eğme” anlamları taşır. Akşama kadar yaz yaz bıktık doğrusu (süreklilik) / Gelmeyin gelmeyin görürsünüz siz! (korkutma) / Biz emir kuluyuz! Otur otur kalk kalk! (Boyun eğme)
    Emir kipinin bazı kullanımları yalvarma ve dileme anlamları taşır. Allah’ım bizi koru. Allah korusun. Allah razı olsun.
    ÖZEL NOT : Dilek kiplerini şöyle formüle edebiliriz: Melisa’ya emir yok. (meli) (sa) y (a) emir eki yok.
    Örnek Soru: Aşağıdaki fiillerin hangisi emir kipindedir? (1987-FL)
    A) Yazasın B) Yazsın C) Yazmalı D) Yazsa
    Çözüm: Yaz – a – sın (İstek kipi) / Yaz – malı (Gereklilik kipi) / Yaz – sa (Şart kipi)
    Yaz x sın (Emir kipi) Cevap B
    Şahıs Eki : Fiilin bildirdiği iş mutlaka canlı veya cansız bir varlık (özne) tarafından yapılır. İşte bu varlığa fiilin kişisi denir. Türkçe’de üç tanesi tekil üç tanesi çoğul olmak üzere altı tane şahıs vardır.
    Ben.(Kendisi söz söyleyen)
    Sen.(Kendisine söz söylenilen)
    O(Kendisinden bahsedilen)
    Dikkat: Fiilin bildirdiği şahısları aldıkları eklerden tanırız. Sevdi-m(Ben) Sevmiş-sin (Sen)
    Tekil
    Çoğul
    1
    Ben
    Biz
    2
    Sen
    Siz
    3
    O
    Onlar
    * Çalış – tı –m Ben
    * Çalış – sın Sen
    * Oku – muş --- (3. tekil şahıs eki yoktur)
    İste – di – m (Fiil tabanı-Kip eki-şahıs eki)
    Örnek Soru : Aşağıdakilerden hangisi çekimli fiil değildir?
    A) Anlarım B) Anlamak C) Anlamazsın D) Anlıyorum
    Çözüm: Şimdi bu kelimelerde fiilin 3 temel öğesinin (taban kip şahıs) olup olmadığına bakalım:
    Anlarım (Fiil tabanı geniş z. 1.t.ş.)
    Anlamazsın (Fiil tabanı geniş zamanın olumsuzu 2.tekil ş.)
    Anlıyorum (Fiil tabanı şimdiki z. 1.tekil ş.)
    Anlamak (Mastar eki alan fiiller artık fiil değil fiilin ismidir ve isimlerde kip ve şahıs kavramı yoktur. ) Cevap B’dir.
    Türkçe’de Şahıs Ekleri kimi kiplerde değişik şekillerdedir:
    Şahıs 1.çeşit 2.çeşit 3.çeşit 4.çeşit
    1.Tekil -m -im -yim
    2.Tekil -n -sin -sin ----
    3.Tekil --- ---- ---- sin
    1.Çoğul -k -iz -lim
    2.Çoğul -niz -siniz -siniz -in -iniz
    3.Çoğul -ler -ler -ler -sinler
    Çeşit ekleri alan kipler: Görülen geçmiş zaman dilek-şart
    Çeşit ekleri alan kipler: Öğr.geç.zaman şimdiki zaman gelecek zaman geniş zaman gereklilik kipi
    Çeşit ekleri alan kipler: İstek kipi
    Çeşit ekleri alan kipler: Emir kipi




  3. Mesport
    Moderators
    Zaman anlamı vermezler.Bir eylemin yapılması ya da bir oluşun harekatının bildirimi anlatan kiplerdir. Dörde ayrılır.

    Şart Kipi

    -sa, -se ekleri getirilerek yapılır. Ayşe bu akşam bize gelse
    Kişi Çekimi
    ara-sa-m ara-sa-n ara-sa ara-sa-k ara-sa-nız ara-sa-lar


    Gereklilik Kipi

    Bir iş, oluş veya hareketin oldugunu bildirir. Ekleri ses uyumuna göre "-meli, -malı" dır.
    Haftada bir kitap okumalıyımOnu bulmalısın.sınavdan iyi not almalıyımSınava iyi çalışmalıyım. İstek Kipi

    Bir iş, oluş veya hareketin yapılmasının, olmasının istendiğini belirten kiptir. Ekleri ses uyumuna göre "-e, -a" dır
    Şimdi affını yazayım.Şu konuyu öğreneyim Buradaki e harfi istek kipidir.
    öğren-e-yim öğren-e-sin öğren öğren-e-lim öğren-e-siniz öğren-e-ler
    Fiile gelen (-sa,-se)ekleri ile yapılır.Fiilin yapılmasını koşula bağlı olarak anlatır.Bir eylemin bağlı olduğu durumlarda kullanılır.

    Emir Kipi

    Bir iş, oluş veya hareketin olmasını, yapılmasını veya yapılmamasını emretmek için kullanılır. Eki yoktur.
    Bir bardak su ver. Kapıyı kapatın.




+ Yorum Gönder