+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türk Edebiyatı Forumunda Dini Edebiyat - Mevlid Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Mesport
    Moderators

    Dini Edebiyat - Mevlid








    Dini Edebiyat - Mevlid

    Doğum, doğum günü, doğum yeri anlamlarına gelen Arapça bir sözcük olan mevlit daha çok İslam Peygamberi Hz. Muhammedin doğumunu, yaşamını, ölümünü anlatan kitaplar için kullanılır. 12. yüzyılda Arap edebiyatında ortaya çıkan mevlit, 13. yüzyılda Türk edebiyatında da görülmeye başlanmıştır. Bugün tamamı elimizde olan en eski mevlit Süleyman Çelebinin 1409–10 tarihli Vesiletun-Necât adlı yapıtıdır. Daha önce ve sonra birçok mevlit yazılmışsa da hiçbiri Süleyman Çelebinin yapıtı kadar yaygınlık kazanmamıştır. Bugün de mevlit denilince Süleyman Çelebinin yapıtı anlaşılır.
    Türk edebiyatında mevlitlerin hepsi manzum olarak ve mesnevi biçiminde kaleme alınmıştır. Mesnevideki bölümlenme mevlitlerde de görülür. Mevlit münacâtla (Tannya yakarış), peygamberin doğumu, risaleti (peygamberliğin gelişi), miraç (göğe çıkışı) ile sürer, ölümü ve dua bölümüyle sona erer. Hz. Muhammedin yaşamıyla ilgili çeşitli ayrıntılar ile mucizelerinin, hicretin (Medineye göç), fiziksel özelliklerinin, öğütlerinin ayrı bölümler halinde yer aldığı mevlitler de vardır. Mevlit dinsel edebiyatın yaygın bir türü olduğu kadar birçok dinsel törenin de vazgeçilmez öğesidir. Kandiller başta olmak üzere çeşitli dinsel günlerde okunması giderek dinsel müzikte de bir tür olarak belirmesine yol açmıştır. Genellikle doğaçtan okunan mevlit 17.-18. yüzyıllarda bestelenmişse de bu besteler yaygınlık kazanamadıklarından zamanla unutulmuştur. Bununla birlikte bazı bölümler günümüzde bile hemen her yerde aynı ezgilerle okunmaktadır.
    Mevlit okunması yalnız dinsel günlerde değil, doğum, sünnet, askere uğurlama, düğün, ölüm gibi olaylarda yaygın bir gelenek halinde varlığını sürdürmektedir.

    Halk arasında Mevlid (Mevlit, Mevlüd, Mevlüt olarak da kullanılır) olarak bilinen bir şiirdir. Süleyman Çelebi tarafından yazılmış olan ve asıl adı "Vesiletünnecat" olan bu şiirin konusu Muhammedi övmektir. Mesnevi türündendir, "failatun failatun failun" vezninde yazılmıştır. Üç yüze yakın beyitten oluşmaktadır.

    Başlangıcı şöyledir:

    Allah adın zikredelim evvela
    Vacib oldur cümle işte her kula

    Allah adın her kim ol evvel ana
    Her işi âsan ede Allah ana

    Allah adı olsa her işin önü
    Hergiz ebter olmaya anın sonu

    Bir kez Allah dese aşkile lisan
    Dökülür cümle günah misli hazan

    İsm-i pâkin pâk olur zikreyleyen
    Her murada erişir Allah diyen

    Aşk ile gel imdi Allah diyelim
    Derd ile göz yaş ile ah edelim

    Birdir ol birliğine şek yokdurur
    Gerçi yanlış söyleyenler çokdurur

    Cümle alem yoğiken ol var idi
    Yaradılmıştan gani cebbar idi

    Var iken ol yok idi ins-ü melek
    Arş-ü ferş-ü ay-ü gün hem nüh felek

    Sun´ile bunları ol var eyledi
    Birliğine cümle ikrar eyledi

    Kudretin izhar edip hem ol celil
    Birliğine bunları kıldı delil

    Ol dedi bir kerre var oldu cihan
    Olma derse mahvolur ol dem heman

    Bari ne hacet kılavuz sözü çok
    Birdir Allah andan artık ilah yok

    Haşredek ger denilirse bu kelam
    Nice haşrola bu olmaya temam

    Pes Muhammeddir bu varliğa sebeb
    Sıdkile anın rızasın kıl taleb

    Ger dilersiz bulasız oddan necat
    Aşkile derdile edin es-salat

    Hz. Muhammedin doğum günü 12 Rebiülevveldir. İslam dünyası her yıl bu günü Mevlid Kandili olarak kutlar. Mevlid geleneği yüzyıllardır sürmektedir. Kandiller dışında, çocuk 40ını çıkınca, bir Müslümanın vefatının 40. gününde, adaklarda, evlenme töreninde, hacıların dönüşünde, sünnet merasiminde, asker uğurlamada mevlid okuma geleneği vardır. Bu mevlidlerde Süleyman Çelebinin Vesiletünnecatı (1402) okunur. Mevlid günleri oruç tutma, geceleri ilahi, dua, vaaz, kıraatla kutlama yaygındır.








  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Dini Edebiyat - Adıgece Mevlid ve Edebi Yapısı

    Adıgece Mevlid, Mevlid'in Türkçe'sine bağlı kalmakla birlikte, çeviriye Adıge dilinin özelliğine uygun bazı özgün yorumlar da eklenmiştir. Adıgece Mevlid 1950'lere kadar Türkiye'nin bazı Adıge köylerinde halk arasında okunmuş, köylerdeki özel Kur'an öğretimi sırasında kız ve erkek öğrencilere de öğretilmiştir. Yapıt, 2000 yılında Nawko Abdullah tarafından [kaynak belirtilmeli], Latin yazılışı da eklenerek, İstanbul'da "Adige Mevlid" adıyla yeniden yayınlanmıştır.

    Adıgece Mevlid,, Süleyman Çelebi'nin 15. asırda yazdığı tasavvur Mevlit'i Vesiletün Necat (Kurtuluş Vesilesi), Düzceli Abdurrahman Efendi, H.Zekeriya Efendi ve Yusuf Efendi tarafından 1906 yılında Adıgeceye çevrilerek İstanbul'da yayınlandığı eser.





+ Yorum Gönder