+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türk Edebiyatı Forumunda Divan Edebiyatında Sevgilinin Fiziki özellikleri Nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Divan Edebiyatında Sevgilinin Fiziki özellikleri Nedir








    divan edebiyatında sevgilinin fiziki özellikleri nedir ısaca







  2. Diyar
    Yeni Üye





    Divan Edebiyatında Sevgilinin Fiziki Özellikleri

    Güzelliği
    "büt" ve "cennet hurisi" gibi sıfatlar yanında "âfet. belâyi hüsn" gibi isimlendirmeler de alan sevgili, bütün divan şairlerinde bu belirtilen moral tarafından başka aynı fizik hususi*yetleri taşıdığından divan şiirinde tek tip sevgili var olmuştur. Divan şairleri hayatlarında, şiirin çizdiği sevgili fiziği dışında ondan farklı hiçbir güzelle karşılaşmamış, başka başka çehreler görmemiş gibidirler. Hangi asrın, hangi değişik coğrafya ve bölgenin şairi olursa olsun, her birinin hayatına, gerçekte hangi yaş, hangi seviyede bulunursa bulunsun fizik yapıca ne kadar birbirine benzemez sevgililer girmiş de olsa hepsinde bütün bu sevgililer aynı hususiyetleri alarak tek bir güzel imajına dökülürler. Gelenek bu ideal sevgili ve güzel tipinin boyundan, saçlarından, gözünden kaşına ve dudaklarına kadar fizikçe bahsedilebilecek her tarafını, her bir hususiyetiyle ayrı ayrı tesbit etmiştir. Geleneğin boyu servi gibi uzun. ince belli, uzun ve siyah saçlı, yanakları gül kırmızısında, bakışları kılıç gibi keskin, ok gibi yaralayıcı, daima sıhhatli, yası civanlıktan öteye gitmez, ıstırap ve hüzün bilmez güzeli yerine minyon yapıda, saçları sarı. yüzü soluk, mahzun görünüşlü, haline bir hastalığın gölgesi vurmuş, içli ve hassas bir sevgili tipini görebilmek için Türk edebiyatı asırlarca bekleyecek. XIX. asrın İkinci yansında ve şiirden de Önce roman ve tiyatroda onunla tanışacaktır.

    Divan şiirinin geleneğinde, istisnaîliği asamayan birkaç örnek dışında sevgilinin ölümü diye de bir hadise yoktur. Bir iki şairde
    "mahbüb" hüviyetindeki güzelin ölümüne rastlanması, esası ve bütünü temsil eden kanlı canlı, ölüm görmeyen sevgili imajına tesir edecek çapta değildir. Buna mukabil âşık. henüz olmamış bir tasavvur seklinde kendi ölümünü söyler, hatta kendi mezarından bahseder.Gelenek, standart sevgili tipinin fizik varlığıyla ilgili o kadar çok hazır unsur ve teşbih getirmektedir ki onun vücudunun çeşitli taraflarını tavsif eden bu malzemeyi, sairler için bir rehber hizmetini görmek üzere toplu bir şekilde gösteren eserlerin kaleme alınması ihtiyacı duyulmuştur. İlk defa İranlı belagat müellifi Serefeddin Râmi nin Fars şiirinden derleyerek bu alanda tertip ettiği Enîsul-'uşşâk'ı (826 ' 1423) örnek alınıp Osmanlı edebiyatında da Kutbüd-din Ahmed'in Hevesname'si Muidî'nin Miftâhu't-teşbîh i gibi müstakil eserler meydana getirilmiş, Gelibolulu Sururin'nin Bahrü'I - maârif nin [956 1540) dörtte üçünü kaplayan üçüncü bölümü, "Teşbîhât ü Mesâil-i Enîsû'l-uşşak Beyânındadır" başlığı altında bu konuya ayrılmıştır. Hevesnâme'deki örnekler Farsça olup Miftâhu't- teşbîh'tekiler ise doğrudan doğruya Osmanlı şairlerinden alınmadır. Arapça ve Farsça örnekler yanında Türkçe Örnekler de ihmal etmemiş olan Bahrü'I-maârif, topladığı malzeme bakımından bu kategorideki eserlerin en zenginidir. Bütün bu eserlerde, sevgilinin çeşitli unsurları ile beden güzelliklerini tavsif için şiirde yapılabilecek teşbihlerin, kullanılabilecek sıfatların neler olduğu, bunlarla hangi mazmunların meydana geldiği gösterilir. Bunlardan başka bazı şiir meraklılarının tertip ettiği mecmualarda da sevgilinin beden güzelliği üzerindeki teşbih ve sıfatlan sıralayan birtakım listelere rastlanmaktadır.

    Divan sairleri bu hazır unsurlarla sevgilinin güzelliğini belirtmeye çalışırlar. Sevgilinin üzerinde durulan bu tarafları daima göze hitap eden görünüşlerdir. Su arada koku duyusuyla ilgili olarak da onun saçlarının misk kokusundan bahsedilir. Çizilmek istenen fizik portresini uzun boylu, ince belli oluşu dışında en fazla onun büst kısmına ait unsurlar meydana getirir. Yanak, alın, saç, kaş, göz, kirpik, ağız. dudak. çene. diş, hat (yüzdeki tüy), ben ve gerdan yanı sıra boy da ihmal edilmeksizin bütün bunlar sevgilinin güzelliğini yapan başlıca unsurlar olarak parlak bir teşbih kadrosu içinde islenir. Sevgilinin beden güzelliğinden seçilmiş bu motiflerle onlar etrafındaki teşbihler ortaya geniş bir mazmunlar dizisi çıkarır. Bu hazır çerçeve, moral tarafı gibi fizik görünüşüyle de asırlar boyunca bütün şairlerde aynı kalmış tek ve değişmez sevgili tipini çizerDivan şiiri estetiğinde sevgilinin en tesir edici tarafı, endamlı boyu ile birlikte gözler ve saçıdır. Onun güzelliğini yapan bu iki unsur özellikle değerlendirilir. Bunlar sevgilinin en fazla gönü avlayıcı, göreni bir anda sevdanın çemberi içine alıverici kudrette görülür. Güzele en çok bakışlarındaki eda ve tesir yüzünden vurulunmakta, onun ok gibi hançer gibi bakışlarına kurban gidilmektedir.
    "Dil-i zarı haste kıldı ne yaman ne-zâredir bu" (Nailî); "Ben sehîd-i gamzeyim Isâ niyaz eyler bana" Fehîmı gibi sayısız mısra, divan şiirinin bakışları cana isleyici güzel İmajını aksettirir. Bu güzel, gözlerinden başka bir kemend gibi saçlarının alımlılığı ile de kendisine bakmış olanları avlayıp aşkın tuzağına düşürmekte, kendine esir etmektedir.





+ Yorum Gönder