+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türk Edebiyatı Forumunda Divan Edebiyatında Göz Mazmunu Nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Divan Edebiyatında Göz Mazmunu Nedir








    divan edebiyatında göz mazmunu nedir kısaca







  2. Diyar
    Yeni Üye





    Divan Edebiyatında Göz Mazmunu

    Divan edebiyatında göz; seven ve sevilen yönünden her türlü karmaşık duyguyu ifşa eden bir motiftir.
    Âşık sevgilisini görmekle derin bir zevke dalar ve engin duygulara kapılır. Sevgilinin gözleri onun gözlerine ilişirse bu daha da anlamlı olur. Çünkü gerçek sevginin ancak gözle, yani bakışla anlatılabileceğine inanılır. Sevgisini gözleriyle sunan âşık, sevgilinin kendine karşı duygularını da onun gözlerinden okumaya çalışır. Bu amaçla sevgilinin göz mimiklerini özenle değerlendirir. Aslında sevgiliden, sevgisini anlatması beklenmez; içtenlikle bakması tercih edilir. Âşık daima sevgilinin gözlerini arar ve onunla tatmin olur. Bundan dolayı sevgilinin bakışları neşe ve hüzün kaynağı kabul edilir. Göz, divan edebiyatında genel olarak güzellik unsurudur ve frekansı en yüksek unsurlardan biridir.

    Biçim olarak tanımlamak gerekirse; klasik şiirin favori göz rengi siyah ve elâdır.Nergis ve badem biçimli göz,arap alfabesindeki sad harifini andırmaktadır.Sevgilinin gönlüne bir ok gibi girip onu yaralayan göz yeri geldiğinde şehlâ bazen de mahmur olmuştur.Sevgiliyi görmezden geldiği için zalim,kâtil,cellâd;büyülü bakışlar yüzünden cadı,sâhir,büyücü,dinsiz; sarhoş edici olduğundan mest,mest-i harab,mahmurluğu nedeniyle bîmardır,hastadır.Kozmik alemdeki karşılığı Müşteri yani Jüpiter gezegenidir.Ceylanın iri ve koyu siyah gözlü olması ahû gözlü teşbihine neden olmuştur,ceylan avlanan bir hayvan olduğu için sevgilinin yüzü Kabe’ye benzetildiği zaman göz ahusu orayla ilişkilendirilir,çünkü Kâbe’de avlanmak yasaktır.

    Yavuz Sultan Selim’in ‘
    ’Şirler pençe-i kahrımda olurken lerzân,beni bir gözleri ahûya zebûn etti felek(Aslanlar kahır dolu pençelerimde titrerken,kader beni bir ahu gözlüye karşı güçsüz kıldı)’’ dizelerinde olduğu gibi sevgiliye duyulan aşkın hissedildiği dizelerin yanısıra,Yahya Bey’e ait ‘’ Cihânı göz göre kılmazdı kendüye muhtâc ,müfid ü muhtasar olmasa çeşm-i âlem-bin(Alemi gören gözü kısa ve ifade edici olmasa,dünyayı göz göre göre kendine muhtaç kılmazdı[?])’’ dizelerde de tasavvufî anlayıştan ileri gelen kozmik ifadeleri de görmek mümkündür.





+ Yorum Gönder


eski edebiyatta göz,  divan edebiyatında göz,  divan edebiyatı şehla bakış