+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk kültürü Forumunda Ay – Dede ile Öksüz kız efsanesi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Bilge Kağan
    Devamlı Üye

    Ay – Dede ile Öksüz kız efsanesi








    Ay – Dede ile Öksüz kız efsanesi:

    Ay Dede ile Öksüz kız

    İnsanoğlu parlak gecelerde aya bakmış ve aydaki lekeler üzerinde uzun uzun düşünmüştü. Bu lekeler üzerinde hayal kuran insanlar, ayrıca onlar için şiirler yazmış ve efsaneler de düzmüşlerdi. Bugün Avrupa’daki masallar bile, ayda bir sırığın ucuna iki tane kova takmış bir kızın, yürüyüp durduğunu anlatır dururlar. Ortaasya’daki efsaneler de, ay da sırıkla su taşıyan iki kovalı bir kızın yürüdüğünden söz açarlar. Bu inanışın Avrupa’dan mı, Ortaasya ve Sibirya ya; yoksa Sibirya’dan mı, Avrupa’ya gittiğini, şimdiden kestirmek çok güçtür. Yalnız bir gerçek varsa, o da Sibirya’nın buzlu ve karanlık Tundralarından, doğuda Bering boğazına ve hatta Amerika kıtasının kuzeyindeki Alaska yerlilerine kadar, bu inanışın yayılmış olduğudur. Ne olursa olsun, bu içli ve güzel masalın, Kuzey Sibirya’daki Yakut Türklerinde söylenen iki değişik anlatılışını, burada özetlemeden geçemeyeceğiz.
    Annesiz bir kız varmış, su taşırmış sırıkla,
    Geceleri ağlarmış, soğuktan hıçkırıkla:
    “Ey güzel ay, ey kutsal, ne olursun beni al!
    “Buraya gel suya dal, eş yap beni göğe Sal!”
    Dermiş kız haykırırmış, hep aya yalvarırmış,
    İmdada çağırırmış, sesi göğe varırmış.
    Çok soğuk bir geceymiş kız yine suya gitmiş,
    Ay da gece gökteymiş, kız için yere inmiş.
    Ay hemen kızı almış, ta evine götürmüş,
    Ay her dolun oldukça bu kız ay da görünmüş.
    Yakut Türklerinde anlatılan diğer değişik masalda, ayrıca bir de “Üvey anne” motifi ilâve edilmiştir. Birinci masalda güneş yokken; burada ayın rakibi olarak ortaya çıkmaktadır:
    Annesiz bir kız varmış, sırıkla su taşırmış,
    Üvey anne yüzünden, kız sabrını taşırmış.
    Kadın alayla dermiş, kız biraz geç kalınca:
    “Büyük adam olursun, ay gün seni alınca!”
    Kız gece suya gitmiş, dua etmiş gönlünce,
    Ay hemen yere inmiş, kızı yerde görünce.
    Kız saklanmış korkuyla, bir fundanın dibine,
    Almış kızı fundayla, Ay götürmüş evine.
    Ay – Dede ile Yedi başlı devin savaşı:


    Eski Türk inanışlarına göre ay ile güneş, insanlara daima iyilik getiren ve onları koruyan iki kutsal kudretti. Ay ile güneş insanoğlunu her zaman göz altında bulundurur ve onları kötü yola sapmadan korurlardı. Aşağıdaki, Altay Türklerinin anlattıkları masal da, bunun bir örneğidir:
    Çok çok eski çağlarmış büyükçe bir dev varmış,
    Nice çok canlar almış, insanoğlu az kalmış.
    İnsanlar toplanmışlar, ta Tanrıya varmışlar,
    Kurtar bizi diyerek, Tanrıya yalvarmışlar.
    Bu çok güç vazifeyi, Tanrı güneşe vermiş,
    “Yakarım ben dünyayı, ay yapsın işi dermiş”.
    Ay dünyaya inerken, hava da çok soğukmuş,
    Dev böğürtlen yer iken, ağaçla göğe uçmuş.
    Ay gökte dolun iken dev ayda görünürmüş,
    Böğürtlenini yerken, keçeye bürünürmüş.
    Bu efsanede de görülüyor ki, güneş sıcak, ay ise soğuktur. Ay her girdiği yeri soğutur ve hatta soğuğu ile, güneşin bile yenemediği yenemediği kötü ruhları yenebilirdi. Fakat ayın bu soğuğu insanlara zararlı değildi. İnsanlar ona karşı kendilerini koruyabilirlerdi. Bundan önceki efsaneler de ay, öksüz kızı götürürken ağacı da beraber almıştı. Burada da ağaç, devle beraber götürülmüştür. Soğuk bölge Türkleri tarafından anlatılan bu masallarda, aya ve soğuğa fazla önem verilmiştir. Hatta güneşin sıcaklığı bile küçüksenmiştir. Bu sebeple de güneş, aydan daha az güçlü olarak gösterilmiştir. Güneşin, ışıklarını ve sıcaklığını esirgediği bu bölge halklarının böyle düşünmelerinde, elbette ki hakları vardır.








  2. Acil

    Ay – Dede ile Öksüz kız efsanesi isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder