+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk kültürü Forumunda Diğer Yıldızlar ve Türkler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Bilge Kağan
    Devamlı Üye

    Diğer Yıldızlar ve Türkler








    Diğer Yıldızlar ve Türkler


    “Zuhal (Saturn) yıldızını eski Türkler, iyi tanıyorlardı. Bazı eski Türk kitaplarında bu yıldızın adı da geçer. Fakat bu ad, henüz daha kesin olarak okunmamıştır. Kültür hazinemiz Kutadgu Bilig, bu yıldız için şöyle diyor:

    “En üstün Zühal (Sekentir)’dir, en önde yürür,
    “İki yıl, sekiz ay bir evde kalır!…”

    “Müşteri” (Jupiter), eski Türklerin takvim bilgilerinde, önemli bir rol oynardı. Jupiter’in, eski türkçe adı “Eren-tüz” idi. XI. yüzyıldan sonra Türkler bu yıldıza “Ongay” demeğe başlamışlardı. Bugün Anadolumuzun bir çok yerlerinde, bu yıldıza “Öngay” veya “Öngey” adı verilmesi de, üzerinde durulması gereken önemli bir meseledir. “Oniki hayvanlı Türk takvimi, oniki gezegen burcun, dönüş sürelerine göre kurulmuştu”. Jupiter’in dönüş süresi de, oniki burcun dönüşlerine yakındı. Bu bakımdan Türkler, Jupiter’e büyük bir önem vermişlerdi. Kutadgu Bilig, bu yıldız için şöyle diyordu:

    “Ondan sonrada gelir, ikinci olur Onay,
    “Her evde kalır on ay, ayrıca da iki ay!…!
    “Merih” (Mars) yıldızının “Kızıl rengi” Türklerin gözlerinden kaçmamıştır. Avrupa’da bu yıldıza, “Kırmızı yıldız” diyenler yok değildir. Eski Türkler ise, Merih yıldızına “Bakır Sokum” derlerdi. Türk mitolojisi ve düşüncesi bakımından, Kutup yıldızı, yani “Demir kazık” la bir benzerliği vardı. Anadolu’da Merih’e, “Yaldırık” da derler. Bu da, çok eski türkçe deyimdir. Karahanlılar çağında Türkler Merih’e “Kürüd” demeğe başlamışlardı. Türklere göre Merih yıldızı, korkunç ve ateşi ile her şeyi yakan bir yıldızdı. “Bakır sokum” adı da bundan dolayı verilmiş olmalıydı. Kutadgu Bilig, onun için şöyle diyordu:

    “Üçüncü Merih (Kürüd) gelir, korkuç gururlu yürür,
    “Bir defa kime baksa, yeşermiş bile kurur!…”

    “Utarit” (Merkür) uğurlu bir yıldızdı. Bunun için eski Türkler de ona, “Tilek” yani “Dilek” derlerdi. Utarit’e karşı dilekler, dilenir ve bu dileğin yerine getirilmesi beklenirdi. Yine çok eski bir Türk şairi olan Yusuf Has Hacib, onun için şöyle diyordu:

    “Sonra geldi arzu, “Tilek” arzular,
    “Kime yakın gelse, özüne bağlar!…”
    Türkler burçları da çok iyi tanırlardı:

    Türkler, “Koç burcu” na, “Kuzu”; “Boğa burcu” na da “Ud” yani “Öküz” burcu derlerdi. Sonradan boğa denmiştir. “İkizler” burcu için söylenen “Erendir” ile “Akrep” burcunun Türkçe adları “Kuçık” da, çok eski türkçe deyimlerdir. Kutadgu Bilig, bu burçları şöyle anlatıyor:

    “Yaz yıldızı Kuzu, sonra da Boğa (ud) gelir,
    “İkizler (Erendir), Akrep (Kuçık) ile, dostça yan yana gelir!…”

    Eski Türkler, “Arslan burcu” na, yine “Arslan” derlerdi. “Başak burcu” için ise, “Buğday ” veya “Buğday başı” deyimi kullanırdı. “Yengeç” burcuna da “Çadan” yani çayan derlerdi:

    “Gök arslan burcu ile, komşu buğday başı,
    “Sonra Terazi burcu (Ülgü), olduğu Yengecin (Çadan) eşi!…”

    “Oğlak, Kova, Balık” burçlarının adları eski türkçede de değişik değildi. Eski Türkler, Kova’ya “Koğa” derlerdi. Kova’nın daha eski türkçesi ise, “Könek”ti:

    “Sonra da geldi Oğlak, Kova (Könek), ile hem Balık,
    “Bunlar doğarsa eğer, aydın olur, gök kalık!…”

    Anadolu’da Türkler, İslâmiyetin ve Batının tesirleri altında Kova burcuna, “Saka yıldızı” da demişlerdi.

    Türk Halk edebiyatında yıldızlar:

    Eski Türk sözlüklerinde yıldızlar hakkında çok bilgi vardır. Fakat bunları mitolojideki yerlerine yerleştiremediğimiz için hepsinden söz açamadık. “Kutadgu Bilig” de olduğu gibi, yerin çiçeğini göğün yıldızlarına benzeten halk şiirleri de yok değildiler. Meselâ Ercişli Emrah’ın şu şiiri bunun için güzel bir örnektir:

    “Kapıda yayılır Koyunla kuzu,
    “Yerin çiçeğisin, göğün yıldızı”.

    Ordu içindeki asker sayılarını gökteki yıldızlara benzetme de, eski Türk edebiyatının bir özelliğidir. Gerçi bu benzetmeğe, İran edebiyatında da rastlanırdı. Fakat Karacaoğlan herhalde bundan habersizdi.

    “Karacaoğlan der ki, burda durulmaz,
    “Gökteki yıldızdan çoktur sayılmaz!”

    Türk halk edebiyatında, yıldızlar için söylenmiş çok şey vardır. Bektaşî “Devriye” lerinde sık sık burçlardan ve dervişlerin bu burçlara uğradıklarından söz açılır. Bu, “İnsan-ı kâmil” in ruhunun yaptığı devirle ilgilidir. Yoksa devriyeler özel olarak burçlar için söylenmiş şiirler değil idiler.








  2. Acil

    Diğer Yıldızlar ve Türkler isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder


merih yıldızı nedir