+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk Tarihi Sözlüğü Forumunda Dirlik Nedir- Tarihi Sözlük Konusunu Okuyorsunuz..
  1. HARBİKIZ
    Moderator

    Dirlik Nedir- Tarihi Sözlük








    Dirlik hakında yazı


    Dirlik nedir ne demk



    Hayat, yaşayış; dirlik düzenlik, geçimin yerinde olması.
    Eski İslam ve Türk devletlerinde, ikta (toprak verme) usulünün, Osmanlı İmparatorluğu'nda görülen şekli.
    Devlete ait bir hizmeti yapmakla görevlendirilen kimselere ücret anlamında ayrılan geçim kaynağına verilen ad.
    Osmanlı İmparatorluğu'nda, boy ve oymakların yerleşme alanları olan yurtluklar dışında kalan bütün topraklar ve mülk ile gelir getiren her çeşit mal, madenler, sulama kuruluşları, ormanlar, gümrükler vb. leri hükümdarın malıdır.
    Arazi üzerinde iki türlü tasarruf şekli vardı; biri o topraklar üzerinde yaşayan kimsenin tarım ve işletme hakkı; ikincisi devlete ait olan, o toprakta yetişen mahsulün dini hükümlere göre öşürünün alınması. Devlet toprakları üzerindeki hakkını, bir görev ye yükümlülük karşılığında has, zeamet ve tımar sahiplerine vererek veya bazı dini ve sosyal kurumlara harcanmak üzere, vakıf olarak ayırarak kullanırdı. Bu türlü hak sahiplerine sahib-i arz, kendilerine ayrılan yaşama ve geçim vasıtasına da dirlik denirdi.
    Dirliklerin en küçük birimi 3000 akçe gelir getiren "kılıç tımar"dır. Senelik geliri 3000 akçeden 20.000 akçeye kadar olan dirliğe "tımar" denirdi.
    20.000 akçeden 100.000 akçeye kadar olan dirliğe "zeamet" 100.000 akçeden fazla geliri bulunan dirliğe de "has" denilirdi.
    Osmanlı İmparatorluğu'nda fethedilen bir ülkenin arazi ve nüfus sayımı derhal yapılırdı. Öşür gelirleri tespit edilir, dirliğin her çeşidi uygulanırdı. Ayrıca Sultan, sık sık yaptırttığı sayımlarla dirlikleri kontrol ederdi. Her sayımda bir önceki sayıma göre Defter-i atik'te kayıtlı olan dirlikler kontrol edilir, iki sayım arasında geçen zaman içinde yeniden işlemeye açılan toprak, orman, maden ve kuruluşlar defter dışı tutulur, bu yeni kaynaklar Defterhaneye kaydedildikten sonra eski hizmetlerin dirliklerine katılır ya da yeniden kurulan hizmetler için dirlik olurdu.
    Hükumet merkezinde dirliklerin kontrolüyle uğraşan büronun adı tahvil kalemi idi. Bu büro, boşalan ya da başka hizmetlere devredilen dirlikleri tespit eder, dirliklerin hizmetten dolayı birinden ötekine geçişlerini kaydeder ve Defterhanedeki kayıtlarla kendi kayıtlarını karşılaştırarak dirliklerin olduğu gibi korunmasını sağlamaya çalışırdı.
    XVII. yüzyıldan başlayarak merkez ve saray masraflarının artması üzerine dirlikler kaldırılmaya ve dirlik gelirleri artırmayla satılmaya başlayınca, yeni bir mali sistem ile yeni bir toprak düzeni gelişme gösterdi. Tımar ve zeametlerin ortadan kaldırılmasıyla elde olunan bu gelir kaynağının yönetimi mukataa kalemi ve daha sonra mukataa hazinesine bırakıldı.







  2. Ziyaretçi





    Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet memurlarına, rütbelerine ve memuriyetlerine göre, aylık yerine tahsis edilen vergi kaynağı. Devlet memuru kendisine tahsis edilen vergi kaynağının mülkiyetine değil, yalnızca o yerin vergisini toplama hakkına sahipti. Dirliklerin en ünlüleri tımar, zeamet, has, arpalık, paşmaklık vb. idi.




  3. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    Dirlik Nedir



    Dirlik Toprakları :
    Belli hizmet karşılığı devlet adamlarına ve görevlilere verilen topraklardır. Üç kısma ayrılmıştır.
    a) Has : Yıllık geliri yüz bin akçeden fazla olan dirliklerdir. Haslar padişahlara, vezirlere, divan üyelerine, şehzadele*re, beylerbeylerine, sancak beylerine verilirdi. Has sahipleri dirliklerinin gelirine göre silahlı ve her an savaşa hazır cebelu beslerdi.
    b) Zeamet : Yıllık yirmi bin ile yüz bin akçe geli*ri olan topraklardır. Orta dereceli devlet memurlarına, kadılara, hazine ve tımar defterdarına, alay beylerine,kethüdalara, kale komutanlarına ve divan katiplerine verilirdi. Zeamat sahipleri ilk yirmi bin akçe hariç sonraki her beş bin akçe için bir cebelu beslerdi.
    c) Tımar : Yıllık geliri üç bin ile yirmi bin akçe arasında olan dirliklerdir. Bunlar geçimlerini sağla*mak ve hizmetlerine ait masrafları karşılamak üze*re bir kısım asker ve memurlara tahsis edilen top*raklardı. Tımar sahipleri gelirlerinin üç bin akçesini geçimleri için ayırırdı. Buna kılıç tımarı denirdi. Geri kalan her üç bin akçe için bir cebelü beslerlerdi.Tımar toprakları üç kısma ayrılmıştır.
    1. Mustahfaz tımarı : Camii imam ve Hatiplerine verilirdi.
    2. Eşkinci tımarı : Savaşta yararlılık gösteren*lere verilirdi.
    3. Hizmet Tımarı : Saray da çalışanlara verilirdi.




  4. Asel
    Bayan Üye
    dirlik düzenliğin anlamı yok mu
    Aile üyeleri veya bir arada çalışan kimseler arasında iyi geçinme durumu
    Örnek: Bu evde başlangıcından bitimine kadar dirlik düzenlik hiç bozulmamıştır

+ Yorum Gönder


dirlik,  dirlik nedir,  dirlik ne demek,  dirlik ne demektir,  dirlik sistemi nedir,  dirlik düzenlik nedir