+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Türk Tarihi Forumunda Özbek ferganadan görüntüler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Özbek ferganadan görüntüler








    Özbek ferganadan görüntüler

    Özbek ferganadan hakında bilgi



    Özbek ferganadan görüntüler.jpg




    On beş ve on altıncı yüzyıllarda Mâverâünnehirde hüküm süren Türk İslâm devleti. Adını Muhammed Şeybânî Handan alan bu devlete Özbekler de denir.


    Timur Han'ın 1405te ölümünden sonra zayıflayan Timur İmparatorluğu, parçalanmaya başladı. Bu sırada Aral Gölünün ve Seyhun Irmağının kuzeyindeki bölgede dağınık olarak yaşayan Özbekler, Ebül-Hayrın idaresinde toplanarak, 1428de, onu, kendilerine han ilan ettiler.
    Özbeklerden ayrılan Kırgız Kazaklarını yeniden hakimiyeti altına almaya çalışan Ebül-Hayr, 1468de bir savaşta vefat etti. Ebül-Hayrın vefatından sonra, Özbekler, Çağatay Moğol hükümdarı Yûnus Hana yenilerek dağıldılar. Yûnus Han, Ebül-Hayrın oğlu Şah Budakı öldürttü. Dağınık halde bulunan Özbekler, bu hâdise üzerine Şah Budakın oğlu Muhammed Şeybek'in (Şeybânî) etrafında tekrar toplanarak güneye doğru inmeye başladılar.

    Bu hâdiseden sonra, Şeybânîler adını alan Özbekler, ilk zamanlar Çağatay Hanı Mahmud Hanın himayesine girerek Türkistana yerleştiler. Bu sırada Timuroğulları Devletindeki iç karışıklıktan istifade ederek, 1500de Buhârayı zaptedip, Timur Hânedânına son verdiler. Mâverâünnehir tahtına Muhammed Şeybek geçti. Harezm, Hive, Belh ve Herat�ı ele geçirdiler. Çağatayların elinde bulunan Taşkenti de zapteden Özbekler, Çağatay Hanı Mahmud Hanla kardeşi Ahmed Hanı esir aldılar. Böylece Türkistan, Mâverâünnehir, Fergana ve Horasan bölgelerine hakim olup, Orta Asyanın en güçlü devleti hâline geldiler.

    İranda bulunan Akkoyunlu Devleti'ni yıkarak, hakimiyeti ele alan Safevîler, Sünni itikadda olan Özbeklere karşı, Horasanı ele geçirmek üzere harekete geçtiler. Sünni Müslümanların hâmisi durumunda olan Muhammed Şeybek, Şah İsmailin Ehl-i sünnet itikadını kabul etmesini ve kendisine boyun eğmesini istedi. İsteklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, bütün Âzerbaycan ve İran topraklarını elinden alacağını bildirdi. Bu sırada Osmanlılar'ın da desteğini alan Özbekler, Safevîlere karşı mücadeleye başladılar. İkinci Bayezid Han, Muhammed Şeybeki, Şah İsmaile savaş açması için destekledi. Muhammed Şeybekin oğlu Muhammedin, Kırgızların saldırısına uğramasını fırsat bilen Safevîler, harekete geçerek Horasanı zaptedip Meşhede girdiler. Merv yakınlarında Özbekleri mağlup ederek Muhammed Şeybeki şehit ettiler (1510).

    Yeniden bir araya gelen Özbekler, 1512de, Şiî-Safevî kumandanı Necmî Sânî ile Bâbürü Goncdevanda büyük mağlubiyete uğrattılar. Böylece Buhâra, Semerkand ve Mâverâünnehir bölgeleri, tekrar Özbeklerin hakimiyetine girdi. Yeniden iktidarı ele alan Şeybânîler Hânedânı, 16. yüzyıl boyunca, Mâverâünnehir bölgesinde hüküm sürdü. Semerkandı devlet merkezi olarak seçen Özbekler, Muhammed Şeybekin amcası Köçküncü Han devrinde, Horasanın bir bölümünü, Meşhed ve Esterâbâdı, Safevîlerden aldılar. Fakat Meşhed ve Herat yakınlarındaki Türbe-i Şeyh-i Cem denilen yerde yapılan savaşta Şah Tahmasba yenilince, buralar yeniden ellerinden çıktı. Bu sırada Hindistanda bir Müslüman-Türk devleti kuran Babür, Özbeklerin mağlubiyetinden istifade ederek, Mâverâünnehir bölgesini ele geçirmek istedi. Oğlu Hümâyun Şah'ı, Semerkand üzerine gönderdi. Fakat, Özbeklerin güçlü olması ve Bâbürün Hindistandaki işleri sebebiyle bir sonuç alamadı.

    Muhammed Şeybekten sonraki Özbek hanlarının en güçlüsü olan İkinci Abdullah Han, dağılan Özbek boylarını toplayıp güçlü bir hâle getirdi. 1557de Buhârayı tekrar ele geçirerek başşehir yaptı. Babası İskenderi bütün Özbeklerin hanı ilan etti. Belh, Semerkand ve Taşkent ile Sirideryâ'nın (Seyhun) kuzeyindeki bölgeyi ve Ferganayı tekrar hakimiyeti altına aldı. Babası adına hüküm sürdü. 1582de Sarısu ve Turgay arasındaki Uludağa kadar uzanan bir sefer düzenleyip, Bedahşân, Horasan, Gîlan ve Harezmi ele geçirdi. 1583ten itibaren, ülkeyi kendisi idare etti. İran Şahı Abbas, 1597de Heratta Özbekleri yenerek Horasanı ele geçirdi. İkinci Abdullah Hanın oğlu Abdülmü�min, Belhi idare etmekteyken babasına isyan etti. Bunu fırsat bilen Kırgızlar, Taşkent bölgesini işgal ettiler. 1598de İkinci Abdullah Hanın vefat etmesinden altı ay sonra oğlu Abdülmümin de öldürülünce, Özbekler ülkesinde hakimiyet Şeybânîlere akraba olan Canoğullarına (Astırhan Hanları) geçti.

    Şeybânîler, Mâverâünnehirde ziraat, ticaret, güzel sanatlar ve kültürü geliştirdiler. Ülkede huzur ve emniyeti sağlayıp, iktisadî refah seviyesini yükselttiler. Ticaret yolları üzerinde kervansaray ve köprüler inşa ettirip, kıymetli madenlerden, alım gücü yüksek para kestirdiler. Sulama kanalları açarak, ziraî verimi yükselttiler. Şeybânî hanları, kültürlü kimseler olup, âlim ve sanatkârları himaye ederlerdi







  2. Acil

    Özbek ferganadan görüntüler isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder