+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Türk Tarihi Forumunda Han ve bedestenler de birer ticaret borsası Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Han ve bedestenler de birer ticaret borsası








    Han ve bedestenler de birer ticaret borsası

    Han ve bedestenler de birer ticaret borsası hakında yazı


    Anadolu´da ticaret yolları üzerinde bulunan ve kervansaraylarla ticaret yapan tacirlerin gece konaklamaları ve dinlenmeleri için yapılan binalara han, daha büyük olanlarına kervansaray denilirdi. Osmanlılarda, Bursa´nın fethiyle siyasi olduğu gibi ticari hayatta da hızla bir büyüme başlamış ve Bursa, Anadolu ile Rumeli arasında bir ticaret merkezi durumuna gelmiştir.Bu nedenle Bursa´da birçok han yapılmıştır. Bugün bir kısmı yıkılmış ve kaybolmuş olan Bursa hanları, daha ziyade ticaret için kullanılan hanlardır. Bu bölge sadece Bursa´nın değil yıllarca bütün imparatorluğun ticaret merkezi olmuştur.Tarih boyunca Bursa önemli bir ticaret kenti idi. Han ve bedestenler de birer ticaret borsası,birer fabrikaydı aslında. O nedenle Bursa´da çok sayıda han yapılmıştır. Bursa´da 25 kadar han yapılmışken bunlardan sadece 13 tanesi ayakta kalmıştır.
    Han ve bedestenler.jpg

    Hanların Özellikleri: Bursa hanları çoğunlukla dikdörtgen bir plan üzerine birer kale gibi yapılmıştır. Üç veya dört tarafından revaklı odalar ile çevrili bulunan hanlar, çoğunlukla iki katlıdır. Üç katlı hanların en ünlüsü Kırkmerdivenler´in hemen yanında bulunan Balibey Hanı´dır. Ayrıca Bursa´daki hanlar, belli tip malların belli merkezlerde toplanarak örgütsel bir kuruluş içersinde alınıp satıldıkları yerlerdir. Bu nedenle hanlar ipek, Koza, Yoğurt, Bezir, Nalbur, Katır Han gibi adlar almışlardır.Ayrıca Sipahi Çarşısı, Gelincik Çarşısı gibi birçok ticari anıtları bulunan Bursa’da hanlarının çoğunda, kervansarayların aksine pek konaklama yapılmaz. Ancak sadece çok zengin tüccar ve gezginler buralarda kalabilirlerdi. 1655 yılında Jean de Thevenot, 1701 yılında Edmund D. Chishull Bursa´ya geldiklerinde İpek Hanı´nda kalmıştır. Nitekim ikinci kattaki odalarda ocak, baca, ufak nişler ve pencere gibi mimari elamanlarının bulunması, bu odaların işlev açısından alt kat odalarından farklı olduğunu gösterir.19. yüzyılın başında Bursa´ya gelen Von der Moltke´ye göre hanlar, Bursa´da rastlanan biricik taş meskenlerdir. "Birer dörtgen plan içinde ve avlularında, hiç değilse büyüklerinde bir mescit ile çeşme, kibar yolcular için bir köşk ile birkaç dut veya çınar ağacı bulunur.Dış cephede bir sıra hücre(oda) vardır. Buralarda yolcunun bulacağı tek eşya, bir hasırdan ibarettir. Ne hizmet eden bir kimse ne de yiyecek bulunur.

    Herkes kendisine gerekli olan şeyleri yanında getirir." Moltke´nin anılarından da anlaşıldığı gibi Bursa hanları asla bir otel değil iş yapılan yerlerdir. 18. yüzyılda Bursa´ya gelen Carsten Niebuhr handaki güvenliği şöyle anlatır: "Hanın kapıcısı her sabah, günün erken saatlerinde yolculara, mallarını dikkatle gözden geçirmelerini hatırlatıyor. Herhangi bir şahıs eşyasının çalındığını bildirince, çalınan mal bulununcaya kadar hanın kapıları açılmıyor. Hırsızlık olmadığı söylenince kapı ağır ağır açılıyordu. Artık hiç kimse,kapının açılışından sonra şikayette bulunamazdı."Han sakinleri bir aile gibidir. Herkes birbirine keŞl olmuştur. Hanlarını evlerinden daha özenle bakarlardı. Han’da yaşayanların çoğu aynı işi yapardı. Böylece aynı işi yapanların bir handa toplanmaları meslek dayanışmalarını güçlendirmekteydi. Zamanla hanın işlevi değişince adı da değişirdi. Örneğin İpek Hanı daha sonraki yıllarda Arabacılar Hanı olmuştur.Bursa’da günümüze gelemeyen diğer hanlar hakkındaki bilgiler eski kaynaklardan edinilmekte olup, bunların başında; Bezir Hanı, Doğan Gözü Hanı, İvaz Paşa Hanı, Kamberler Hanı, Karacabey Hanı, Katır Hanı, Molla Hüsrev Hanı, Nalbur Hanı, Yeşil Hanı ve Yoğurt Hanı gelmektedir. Balibey Hanı, Tuz Hanı gibi tarihi hanlar restore edilerek yeniden gün ışığına çıkarılmışlardır.


    Pirinç Han: 1508 yılında Sultan II. Bayezid tarafından hayır işlerine gelir sağlamak amacıyla yaptırılan Pirinç Han; büyük bir avlunun çevresinde, iki katlı olarak sıralanmış revaklar ve onların arkası nda odalardan oluşmakta. Üst katta otuz sekiz, alt katta ise kırk oda bulunmakta. Hanın avlusunda gövde çevresi 7,10 metre olan tarihi bir çınar ağacı bulunmaktadır.

    Koza Hanı:Ulucami ile Orhan Camii arasında yer alan "Koza Han", II. Bayezid tarafından, hayır işlerine gelir sağlamak amacıyla 1490 yılında yaptırılmıştır. Bursa´nın en güzel ve günümüzde en yoğun kullanılan bu han, iki katlı olup, asırlardır ipek kozası ticaretine ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde de ipek mamülü kumaş ve ürünlerin satıldığı dükkanlara ev sahipliği yapmaktadır. Dikdörtgen bir avlunun çevresinde yer alan hanın alt katında kırk beş, üst katta ise elli odası bulunur. Kapalı çarşı tarafından, çok güzel işlenmiş bir taç kapıdan girilen hanın bulunduğu avlunun ortasında taştan yapılmış, altında şadırvan bulunan, sekiz ayak üzerine oturtulmuş bir mescit bulunur.Yalnız Bursa’nın değil, Türkiye’nin de sembol hanlarından olan Koza Han en son 2008 yılında İngiltere Kraliçesi’ni ağırlamıştır.

    İpek Hanultan Mehmed Çelebi tarafından yaptırılmış olup, zemin katta 39, üst katta 41 olmak üzere 80 oda bulunmaktadır. Bursa’nın çarşı merkezinde yer alan, en güzel ve en büyük ticari yapılardan biridir.

    Geyve Han:15 yüzy›lda yapılmış olup iki katlıdır.2007 yılında restore edilen bu tarihi hanın alt katında 26, üst katında ise 30 oda vardır.

    Emir Han:Bey Hanı olarak bilinen emir Han, Orhan Gazi Külliyesi’nin bir parçası olarak 1340 yılında yapılmıştır. Dün olduğu gibi günümüzde de hem ticaret hem de kent merkezini oluşturma görevini devam ettirmektedir. İki katlı bu tarihi hanın alt katında 36, üst katında ise 38 oda mevcuttur.

    Fidan Han
    :Bursa’nın en güzel hanlarından biri olup Mahmut Paşa tarafından yaptırılmıştır. XV yüzyıl yapısı olan han, iki avlulu olup, iki katlıdır ve 98 odası bulunmaktadır.

    Tuz Hanı:Bursa hanlar bölgesinde Uzunçarşı’da yer alan ve Bursa’nın en küçük hanlarından biri olan Tuz Hanı, 1454’de iki katlı olarak yaptırılmıştır. 2007’de yeniden restore edilerek hizmete açılan hanın üst katında 25, alt katında ise 20 odası bulunmaktadır..







  2. Acil

    Han ve bedestenler de birer ticaret borsası isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder