+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Türk Tarihi Forumunda Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler (Türklerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler) Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler (Türklerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler)








    Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler (Türklerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler)

    Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler (Türklerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler) ilgili bilgi

    Yüzlerce yıldan beri Osmanlı vatandaşı olarak, huzur içinde yaşamış ve devletin her türlü imkanlarından yararlanmış azınlıklar (Ermeniler, Rumlar ve Yahudiler) dışında Osmanlı Devleti’nin içine düştüğü kötü durumu fırsat bilen saltanatçı ve hilafetçi düşünceye mensup milli mücadeleyi baltalamaya yönelik,cemiyetler de kurulmuştur.

    Kürt Teali Cemiyeti

    • İngilizlerin yardımıyla Seyit Abdülkadir tarafından İstanbul’da kurulmuştur. Cemiyet, İngilizlerden destek ve yardım alıyordu.
    • Wilson İlkeleri’nden yararlanarak Doğu Anadolu Bölgesinde bir Kürt Devleti kurmak amaçlanmıştır.
    • Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşmeyi reddetmiştir.

    İslam Teali Cemiyeti

    • Merkezleri İstanbul’dur. Konya ve çevresinde de yoğun faaliyetlerde bulunmuşlardır.
    • Ülkenin kurtuluşunu hilafet ve saltanatta görmüşlerdir.
    • Ümmetçilik düşüncesini savunmuşlardır.
    • Anadolu’daki Milli Mücadele’yi engellemek için İstanbul’daki bazı müderrisler tarafından kurulmuştur.

    Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

    • Merkezleri İstanbul’dur.
    • İttihat ve Terakki karşıtlarından oluşmuştur.
    • Padişaha bağlılığı savunmuşlardır.Vatanın kurtuluşunun, padişahın ve halifenin buyruklarına sıkı sıkıya uymakla mümkün olacağına inanan bir cemiyettir.
    • Meşrutiyet ve demokrasi ilkelerine bağlı siyaset takip etmişlerdir.
    • Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile işbirliği yapmıştır.
    • İngilizlerden maddi destek görmüştür.

    Hürriyet ve İtilaf Fırkası

    • Merkezi İstanbul’dur.
    • 1911’de İttihat ve Terakki Partisi’ne karşı olanlar tarafından kurulmuştur.
    • Anadolu’daki Kurtuluş Hareketini İttihatçılar ile işbirliği yapan maceracı bir hareket olarak değerlendirmişlerdir.
    • Mondros’tan sonra Milli Mücadele’ye karşı iç ayaklanmalarda öncü olmuşlardır.
    • İngilizlerle beraber hareket etmiştir.

    İngiliz Muhipleri (Sevenleri) Cemiyeti

    • İngilizler tarafından Sait Molla isminde birine İstanbul’da kurdurulmuştur.
    • İngiliz mandasını savunmuşlardır.
    • Osmanlı Devleti (Vahdettin, Damat Ferit ve İçişleri Bakanı Ali Kemal üyeleri) tarafından desteklenmiştir
    • Derneğin başkanı Fru (Frew) idi.
    • Cemiyetin gizli amacı memleket içinde örgüt kurarak isyan ve ihtilaf çıkarmak, ulusal bilinci yok etmek ve yabancı müdahalesini kolaylaştırmaktır.
    üİngiliz gizli servisince yönlendirilen dernek, İngiltere’nin doğu siyasetini destekler. İngiltere ile Osmanlı saltanatı arasındaki ilişkileri kuvvetlendirmek amacıyla kuruldu. Çalışmaları Hürriyet ve İtilaf fırkasınca desteklendi. Asıl amacı, ulusal direniş girişimlerini yok etmektir.

    Wilson Prensipleri Cemiyeti

    • Merkezi İstanbul’dur.
    • Osmanlı Devleti’nin kurtuluşunun ancak İngilizlerin yardımı yerine ABD’nin mandası ile mümkün olabileceği savunulmuştur. Amerika'nın mandasına girerek kurtulmayı ve hızla uygarlaşmayı hedeflemekte idiler.
    • Halide Edip (Adıvar), Ahmet Emin (Yalman) ve Refik Halid gibi şahsiyetler bu cemiyetin önemli isimleri arasındaydı.
    • Sivas Kongresi'nde etkili olmuş, fakat susturulmuşlardır.
    • Cemiyetin kurucularından bir kısmı Kurtuluş Savaşı’nda Milli Mücadelecilere katılmıştır.

    Milli Varlığa Düşman Cemiyetlerin Genel Özellikleri

    • Saltanat ve Hilafetçi bir düşünceye sahip olmaları.
    • Milliyetçiliğe karşı ümmetçi bir anlayışta olmaları.
    • Ülkemizde çıkarları olan büyük devletler tarafından kurulmuş veya yönlendirilmiş olmaları
    • Manda ve himayeye taraftar olmaları.
    • Milli birlik ve bütünlüğü bozmaya yönelik olmaları.
    • Osmanlı Hanedanını yaşatma ve devam ettirme gayretinde olmaları.

    Zararlı Cemiyetlerin Ortak Özellikleri

    • Emperyalist devletlerin çıkarlarına hizmet etmişler,ülkenin işgalini kolaylaştırmışlardır.
    • İç ayaklanmalara sebep olmuşlar,ulusal kurtuluşu bir süre engellemişlerdir.
    • Kendi çıkarlarını millet çıkarlarından üstüm tutmuşlar,Türk milletinin öz gücüne ve bağımsız yaşama azmine inanmamışlardır.
    • Mandacı olanlar,bağımsızlığın mandacılıkla sağlanacağı gibi bir görüşü savunmuşlardır.
    • Ulusal bilinç ve birliği parçalamaya çalışmışlardır.
    • Ulusal Egemenlik kavramına inanmamışlardır.
    • Yararlı ve zararlı olmak üzere kurulan cemiyetlerin tamamı Mondros Ateşkes Anlaşmasının meydana getirdiği olumsuz şartlardan ortaya çıkmıştır. En önemli ortak özellikleri budur. Zararlı cemiyetler, işgallerin devam ettiği sürede faaliyet göstermişlerdir. Yararlı cemiyetler ise Sivas Kongresinde birlik altında toplanarak milli kurtuluş hareketinin sonuna kadar faaliyetlerde bulunmuştur.








  2. Zühre
    Devamlı Üye





    Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler

    Mavri Mira Cemiyeti:
    İstanbul’da Patrikhane’ye bağlı olarak kurulan bu cemiyet, Yunan Hükümetinin emrinde çalışıyordu. İstanbul, Bursa, Bandırma, Kırklareli ve Tekirdağ yöresindeki Rumları silahlandırıp çeteler kuruyordu. Mavri Mira Cemiyeti’nin Amacı, Trakya, İstanbul, Batı ve Orta Anadolu’yu alarak Büyük Yunanistan düşüncesini gerçekleştirmekti. Yunan Kızılhaçı, Rum Göçmenler Komisyonu, Rum Okullarının İzcilik Kolları ve Anadolu’daki Rum Kiliseleri, Mavri Mira Cemiyeti’ne bağlı olarak çalışmışlardır.

    Pontus Cemiyeti: Bu cemiyetin temeli 1904’te Merzifon Amerikan Koleji’nde atıldı. Zamanla örgütlenmesini genişleten cemiyetin amacı, İnebolu’dan Batum’a kadar uzanan, Sivas’ı da içine alan bölgede (Doğu Karadeniz Bölgesi) bir Pontus devleti kurmaktı. Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği yıllarda İtilaf Devletleri, Rum çetelerine her türlü desteği sağladılar. Amaçları cephe gerisinde karışıklık çıkararak, Türk ordularını güç durumda bırakmaktı. İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesi ve ona bağlı kiliselerde Pontus devletini kurma girişiminde öncü rol oynamışlardır.

    Ermeni Hınçak Cemiyeti: Ermeni Patriği Zaven Efendi tarafından 1877’de Cenevre’de kurulan ve yönetilen Hınçak Komitesi, Mavri Mira Cemiyeti ile işbirliği yapıyordu. Ermenilerin amacı, Çukurova, Maraş, Erzurum, Bitlis, Van, Elazığ ve Diyarbakır’ı alarak bir devlet kurmaktı. Daha önceleri Ermeniler tarafından kurulmuş olan ve Doğu Anadolu’da faaliyet gösteren Taşnak Sütyun Cemiyeti’de bağımsız bir Ermeni devleti kurulması için çalışıyordu. Adana’da kurulan Ermeni İntikam Alayı’da Fransızlardan aldığı destekle faaliyetlerini sürdürüyor, vatanın bütünlüğüne yönelik terör olaylarını destekliyordu.

    Musevi (Alyans) Cemiyeti: İstanbul Yahudileri tarafından Gençlik Teşkilatı adıyla kurulmuş olan bu cemiyet, Makabi Yahudi Cemiyeti’ni kuvvetlendirdi. Kışkırtıcı faaliyetlerde bulunarak Osmanlı Devleti’nde karışıklıklar çıkarmak için çalışmıştır. Amacı İsrail Birliğini kurmaktı.

    Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

    Kürt Teali (Yüceltme) Cemiyeti:
    Merkezi İstanbul olan bu cemiyet, Mayıs 1919’da kurulmuştur. Amacı, Wilson Prensiplerinden yararlanarak Erzurum, Elazığ, Diyarbakır, Van ve Bitlis illerini kapsayan bölgede ayrı bir devlet kurmaktı. Cemiyet, Mili Mücadele hareketine karşı çıkmış, İngiltere ile çok yakın ilişkiler içerisinde bulunmuştur. Diyarbakır, Bitlis ve Elazığ’da şubeler açmışsa da bu şubeler kısa sürede kapanmıştır.

    İslam Teali (Yüceltme) Cemiyeti: İngilizlerin desteği ile İstanbul’daki medreselerde görevli bazı müderrisler tarafından kurulmuş olup, vatanın kurtuluşunu hilafet ve saltanatın güçlendirilmesinde görmüştür. Konya’da bir şubesi olan cemiyet, Anadolu’daki Milli Mücadele hareketinin karşısında yer almış olan cemiyet, halkın dini duygularını istismar ederek Konya İsyanı’nda önemli rol oynamıştır.

    İngiliz Muhipleri (Sevenler) Cemiyeti: Ağustos 1919’da İstanbul’da İngilizlerin desteği ile kurulan bu cemiyet, İngiltere ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki dostluğu kuvvetlendirmek ve İngiltere’nin koruyuculuğu (Mandası) altına girilmesi gerektiğini savunuyordu. Yaptığı propagandalarla dini duyguları istismar ediyor, Anadolu’da karışıklar çıkarıyordu. Cemiyet, İstanbul Hükümetine ve işgal kuvvetlerine tam bir sadakat göstermiştir. Bu nedenledir ki örgüt ve yöneticileri hürriyet ve istiklal yanlısı milliyetçi çevrelerce nefretle karşılanmış ve çeşitli yerlerde yöneticileri halk tarafından protesto edilmiştir. İngiltere’den parasal destek alan bu cemiyetin en büyük destekçisi Damat Ferit Paşa idi. Kendisi ayrıca derneğin üyelerinden birisiydi.

    Wilson Prensipleri Cemiyeti: Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra İstanbul’da bazı aydınlar, Osmanlı Devleti’nin bir bütün olarak varlığını sürdürebilmesinin, ABD’nin mandası altına girilmesi ile mümkün olabileceği görüşündeydiler. Bu düşüncelerini 4 Aralık 1918’de Wilson Prensipleri Cemiyeti’ni kurarak açığa vurdular. Milli Mücadele’nin “Ya istiklal, ya ölüm” parolasına ters düşen fikirlerini Sivas Kongresi’nde savundularsa da Mustafa Kemal ve arkadaşlarının tam bağımsızlık düşüncesi karşısında etkili olamadılar.

    Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası:
    Ocak 1919’da İstanbul’da Sulh ve Selamet Cemiyeti ile Selameti Osmaniye Fırkası’nın birleşmesi sonucu kurulmuştur. Ankara, İzmit, Adapazarı ve Çanakkale’de şubeler açmıştır. Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası, Damat Ferit Paşa Hükümetini desteklemiş, ülkenin kurtuluşunun padişah ve halifenin çevresinde toplanmakla mümkün olabileceği görüşünü savunmuştur.

    Hürriyet ve İtilaf Fırkası: 1911’de İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı kurulan Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Mondros Ateşkes Antlaşması’yla ön plana çıktı. Anadolu’daki Milli Mücadele hareketlerine şiddetle tepki gösterdi. Milli hareketlerin başarısızlıkla sonuçlanması için zararlı cemiyetlerle iş birliği yapmaktan çekinmedi





+ Yorum Gönder