+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Cümle Yorumu - Türkçe'de Cümle Yorumu Konusunu Okuyorsunuz..
  1. RüzgarGülü
    Devamlı Üye

    Cümle Yorumu - Türkçe'de Cümle Yorumu








    Türkçe'de Cümle Yorumu

    Yargı İlişkileri

    1. Sebep-sonuç ilişkileri
    Yalan söylediğinden / azarladım.
    yan cümle temel cümle
    Azarlamanın sebebi yalan söylenmesi.

    2. Amaç-sonuç ilişkileri
    Hediye etmek için kitap aldım.
    amaç sonuç

    3. Koşul (Önkoşul)
    Bize gelirsen ders çalışırız.
    koşul
    Eve gideceksin ama taksiyle.
    koşul
    Hava açtı mı dışarı çıkarız.
    koşul

    4. Bir yargının diğer bir yargıya açıklayıcı olması.
    Bizi gördü de yanımıza gelmedi. (açıklama ilgisi yok.)
    Evi boyamak için adamlar tuttuk. (açıklama var.)
    Pratik Yol ! İki cümle arasına "çünkü" kelimesi getirilirse birbirinin açıklayıcısı olup olmadığı anlaşılır.

    5. Olumluluk-olumsuzluk ilişkisi
    "Resim, duygusal bir filizlenmeyi sağladığı gibi ruhsal bir çöküşü de veriyor."
    Yargıda olumsuzluk söz konusu : ruhsal çöküş
    "Romancı olayı ön plana çıkararak, okuyucuyu sonuna kadar gerilimde tutuyor."
    Yargıda olumsuzluk var : okuyucunun gerilmesi

    6. Birinci yargıdaki olumluluğu gideren ikinci bir yargıya bağlamak.
    "Her gün geliyor ama gelmesini isteyen kim?"
    ikinci yargı ilk yargıdaki olumluluğu ortadan kaldırıyor.

    7. Birinci yargıdaki olumsuzluğu gideren ikinci bir yargıya bağlamak.
    "Kitapları az ama hepsi seçkin eserler."

    8. Aynı anlamlı iki yargının birlikte verilmesi.
    "Yemeğini ye yoksa annen zorla yedirir."

    9. Bir yargının diğer bir yargıya kanıt olması.
    "Dayım hastaydı, onu hastaneye yatırdık."
    "Kardeşim çok çalıştı, nitekim üniversiteyi kazandı."


    Kavram Düzeyinde Cümle Yorumu:

    Yalınlık: Duygu ve ya düşüncelerin süse, gösterişe kaçılmadan anlatılması özelliğidir. (Sadelik, süssüz anlatım, özentisiz anlatım, sanatsız anlatım.)


    Duruluk: Bir cümlede gereksiz sözcük ve ya sözlerin olmaması özelliğidir.
    Sebzeler önce sıcak suda haşlanır.
    Burada sıcak su gereksiz sözcüklerdir. Haşlama işlemi zaten sıcak suda yapılır.
    Onunla Taksim'de tesadüfen karşılaştık.
    Burada tesadüfen kelimesi gereksizdir. Karşılaşma durumu zaten tesadüfen olur.


    Özlülük: En az sözcükle anlam yoğunluğu (düşünce derinliği) sağlama özelliğidir.
    Atasözleri ve özdeyişler buna örnektir.
    İstikbal göklerdedir.


    Açıklık: Bir cümleden bir anlam çıkması özelliğidir.


    Karşıtı : Anlamı kesin olmayan cümle, anlamca bulanık cümle.
    "Dertlerini dinleyecek zamanım yok."
    Kimin dertleri? Belirtilmemiş.
    "Öğrenciler neden sınıfta kaldı?"
    Öğrenciler dersten mi kaldı yoksa şu anda sınıftalar mı? Anlamca bulanık.
    "Annesi Zeynep'i yanaklarından öptü."
    Annenin adı Zeynep'te olabilir. Annesi kelimesinden sonra virgül getirilmeliydi.


    Akıcılık: Sert sessizlerin ve ya benzer hecelerin kullanılmaması özelliğidir.
    Çocuk ağaçtan aşağı düştü. (Kakışmalı, takırtılı anlatım. Çok fazla sert sessiz harf var.)
    Dedem eve geldi. (Akıcı anlatım.)


    Özgünlük: Nitelikleri bakımından üstün olan, benzeri olmayan, orijinal.


    Doğallık (içtenlik): Duygu ve düşüncelerini içinden geldiği gibi verme özelliğidir.








  2. Harbikız
    Devamlı Üye





    Cümle yorumu ile ilgili test soruları

    1.


    I. Hayatın nimetlerinin değerini bize öğreten, ancak hayatın zahmetidir.


    II. İnsanın kıymetini meydana çıkaran, uğradı*ğı zorluklardır.


    III. Yaşamdan yakınmamızın nedeni, karşılaş*tığımız zorlukların büyüklüğü değil gücü*müzün azlığıdır.


    IV. İnsanların en büyük dostu, zorluklardır; çünkü onları karşılaştıkları bu zorluklar kuv*vetlendirir.


    V. Zorluklar hayatımızın bileği taşıdır; biz on*lara sürtüne sürtüne güçleniriz.


    Yukarıda numaralanmış cümlelerden hangi*leri anlamca birbirine en yakındır?


    A) I. ve ll. B) I. ve IV. C) II. ve III.


    D) II. ve V. E) IV. ve V.





    2.


    Yanlış yapmayan insanların hali haraptır; çünkü onlar gelişme imkânlarından mahrum sayılırlar.


    Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümley*le anlamca özdeştir?


    A) Her insanın, hayatında hata yapması normaldir.


    B) Zorluklar, başarının değerini artıran önemli unsurlardır.


    C) Başarısızlıklarını başarıya giden yolda ba*samak yapan insan kendisini geliştirir.


    D) Hata yapmayacağını iddia eden insan aldanmış demektir.


    E) Hedefe giden yolda insan her türlü zorluğa göğüs germelidir.





    3.


    Eğer yürüdüğümüz yolda hiçbir engel yoksa —


    Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?


    A) engelleri kendimiz yaratmalıyız.


    B) yol sizi hiçbir yere götürmez.


    C) çok mücadele etmeliyiz.


    D) yolda güvensizlik olmamalıdır.


    E) engeller kendiliğinden oluşacaktır.





    4.


    (I) Şair, kimseye benzemeyen ve benzemekten kaçınan adamdır. (II) Eğer onu tanımıyorsanız, size tavsiyem onu, normal insanların arasında aramayınız. (III) Şair, başka bir insandır. (IV) Sinirleri, gökle deniz arasına yıldızların ger*diği ışıklar gibi ince ve keskindir. (V) O, titreyen ve titreten insandır.


    Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangi*lerinde şairin başkalarına benzememesinin gerekçeleri verilmiştir?


    A) I. ve III. B) I. ve IV. C)ll. Ve V.


    D) III. ve IV E) IV. ve V





    5.


    (I) Şiir, zekânın kendine inanmayışıdır. (II) Bu bakımdan en yüksek şiir, musikide bulunur, musikinin en yüksek şiiri ise senfonilerde duyu*lur. (III) Şiir, ruhların maddeden kurtuluşudur. (IV) Bundan dolayı o, hayatın kendisiyle vasıta*sız temas eder. (V) Hayatla birleşmenin ve onunla kelimesiz ve sözsüz konuşmanın hazzı*nı şiirdeki kadar hiçbir şeyde bulamayız.


    Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangi*lerinde "karşılaştırma" söz konusudur?


    A) I. ve III. B) I. ve IV C) II. ve V.


    D) III. ve IV. E) IV. ve V.





    6.


    (I) Hece ölçüsüyle yazdığı ilk şiirleri 1921-1925 arasında "Dergâh" ve "Milli Mecmua" gibi dergi*lerde yayımlandı. (II) "Varlık, Oluş, Yücel, Türk Düşüncesi, Türk Dili" ve bir ara kendisinin yö*nettiği "Ülkü" dergisindeki şiirleriyle tanındı. (III) Hece ölçüsünde yeni olanaklar aradığı şii*rinde zaman zaman lirik ve etkileyici bir dille ki*şisel duygularını aktardı. (IV) Zaman zaman da ülke sorunlarına el attı. (V) Sonradan başladığı oyun yazarlığında da yine ulusal duyguları işledi.


    Yukarıda numaralanmış cümlelerden hangi*si "kanıtlanabilirlik" açısından ötekilerden farkdır?


    A) I. B)ll. C) III. D) IV E)V.




    7.


    II. Meşrutiyetin yazınsal karmaşa ortamında Ahmet Haşim'in şiiri ayrı bir ses olarak kendisi*ni gösterdi (I). 1921'de basılan ilk şiir kitabı "Göl Saatlerinin başındaki küçük manzumeler, bu dönemin asıl eserleridir (II). Bir ressam titizliğiy*le yazılmış bu şiirlerle Ahmet Haşim, doğanın özünü sızdırmak ister gibidir (III). "Göl Saatleri", "Göl Kuşları", "Serbest Müstezatlar" ve "Muhte*lif Şiirler" adlı bölümlerden oluşan bu kitap Türk şiirinin Yahya Kemal Beyatlı'dan sonraki ikinci kanadını kurar (IV). Beyatlı'nın geniş kesimleri kucaklayan toplumcu ve ulusçu şiirine karşılık Haşim daha dar ama daha derin konulara yer verir (V).


    Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangi*sinde üsluptan söz edilmiştir?


    A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.





    8.


    (I) Adını ilk kez "Altın Kitap" dergisinde yayımla*nan "Musul Akşamları" şiiriyle duyurur. (I) Hece vezniyle yazdığı bu ilk şiirler, imge zenginlikleri ve müzikal nitelikleriyle dikkat çeker. (III) Edebi*yat Fakültesi'nde öğrencisi olduğu Yahya Ke*mal Beyatlı'dan çok etkilenir. (IV) Ama ilk ese*rinde Yahya Kemal'den çok Ahmet Haşim izleri görülür. (V) Haşim gibi o da annesinin yokluğun*dan duyduğu acıyı ve kendisini avutacak bir sevginin özlemini başarıyla dile getirir. Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangi*sinde bir "yorum" yapılmamıştır?


    A) I. B) II. C)lll. D) IV. E)V.





    9.


    Tarih, bir bilim olarak sürekli geçmişten bahse*der; ama siz tarihi masal dinler gibi dinlemekten vazgeçerseniz; ondan, geleceğin ipuçlarını ya*kalayabilirsiniz.


    Aşağıdaki cümlelerden hangisi yukarıdaki cümleyle anlamca aynı doğrultudadır?


    A)Her insanın geçmişten çıkaracağı dersler vardır.


    B)Tarih bir milletin kimliğini oluşturan ' en önemli unsurdur.


    C)Geçmişten yararlanmayı bilirsek geleceğe de yön verebiliriz.


    D)Kendi tarihinden yararlanmayan milletler, tarihten silinmeye mahkûmdur.


    E)Evrenselliğe ulaşmanın yolu, ulusal değer*lerden geçer.





    10.


    Genç yazarımız, yayımladığı her öykü kitabıyla bir öncekinin içerdiği yapıyı aşan bir yapı sun*makta, yazınsal çıtayı her yapıtında biraz daha yukarılara taşımaktadır.


    Bu cümlede genç yazarla ilgili olarak vurgu*lanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?


    A) Özlülük B) Yararlılık C) Gerçeklik


    D) Yoğunluk E) Yaratıcılık







+ Yorum Gönder