+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Edilgen Fiil Nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Mesport
    Moderators

    Edilgen Fiil Nedir








    Edilgen Fiil Nedir

    Özneleri bilinmeyen fiillere “edilgen fiil” denir. Bir cümlede işin kim tarafından yapıldığı bilinmiyorsa, fiil edilgen çatılıdır.

    Kök ya da gövde durumundaki fiillere “-il, -in” ekleri getirilerek edilgen fiiller yapılır.

    NOT: Edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde işin kim tarafından yapıldığı belli değildir. Bu tip cümlelerde gerçek özne yoktur, sözde özne vardır.

    NOT: Etken fiillerin yüklem olduğu cümlelerdeki nesne, edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde sözde özne görevini üstlenir.

    Boyacılar kapının camını kırmışlar. (etken)
    Özne Nesne Yüklem

    Kapının camı kırılmış. (edilgen)
    Sözde Özne Yüklem

    Yukarıdaki örneklerden birincisinde, yapılan iş “kırmak”tır. Kırma işinin kimler tarafından yapıldığı bellidir. Bu nedenle “kırmak” fiili, öznesine göre etken çatılıdır.

    İkinci cümleye bakacak olursak, ortada bir kırma işi var, ancak işin kim tarafından yapıldığı bilinmiyor. Yükleme “Kırma işini yapan kim?” diye sorduğumuzda, yanıt alamıyoruz. Bu nedenle “kırılmak” fiili, öznesine göre edilgen çatılıdır. İkinci cümledeki fiile biçim ve görünüm olarak da bakacak olursak, “kır-” fiiline “-ıl” ekinin getirilmiş olduğunu görüyoruz. Birinci cümlede nesne durumundaki ögenin, ikinci cümlede sözde özne görevini üstlendiğini görüyoruz.

    Belediye işçileri yol kenarlarındaki ağaçları her gün suluyorlar. (etken)
    Özne Nesne Yüklem

    Yol kenarlarındaki ağaçlar her gün sulanıyor. (edilgen)
    Sözde Özne Yüklem

    Eli silahlı iki hırsız, kuyumcuyu güpegündüz soydu. (etken)
    Özne Nesne Yüklem

    Kuyumcu güpegündüz soyuldu. (edilgen)
    Sözde Özne Yüklem

    Minik öğrenciler törende çok güzel şiirler okudular. (etken)
    Özne Nesne Yüklem


    Törende çok güzel şiirler okundu. (edilgen)
    Sözde Özne Yüklem


    Öğretmenimiz sınav sonuçlarını panoya asmış. (etken)
    Özne Nesne Yüklem


    Sınav sonuçları panoya asılmış. (edilgen)
    Sözde Özne Yüklem

    NOT: Yüklemi etken-geçişsiz fiil olan cümlelerde sözde özne de bulunmaz.

    Babam yemekten sonra hep salonda oturur. (etken-geçişsiz)
    Özne Yüklem

    Oturma işini yapan kim? ‡Babam (etken)
    Ne, neyi, kimi oturur? ‡Yanıt yok (geçişsiz)

    Yemekten sonra hep salonda oturulur. (edilgen-geçişsiz)
    Yüklem

    Oturma işini yapan kim? ‡Belli değil (edilgen)
    Ne, neyi, kimi oturulur? ‡Yanıt yok (geçişsiz)


    Seyirciler bu fıkraya uzun süre güldüler. (etken-geçişsiz)
    Özne Yüklem

    Gülme işini yapan kim? ‡Seyirciler (etken)
    Ne, neyi, kimi güldüler? ‡Yanıt yok (geçişsiz)

    Bu fıkraya uzun süre gülündü. (edilgen-geçişsiz)
    Yüklem

    Gülme işini yapan kim? ‡Bilinmiyor (edilgen)
    Ne, neyi, kimi güldüler? ‡Yanıt yok (geçişsiz)








  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Edilgen Fiiller Tanımı

    Tanım: Fiilin bildirdiği işi özne değil de başkası yapıyorsa, özne bu işten etkileniyorsa fiil edilgendir. Edilgen fiiller -l, -n ekleriyle yapılır.





+ Yorum Gönder