+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Hece - Harf Bilgisi Konu Anlatımı Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Mesport
    Moderators

    Hece - Harf Bilgisi Konu Anlatımı








    Hece Harf Bilgisi Konu Anlatımı

    Hece: Ağzımızın bir hareketiyle çıkan seslere HECE denir.
    Kelimeler hecelerden, heceler harflerden meydana gelir. A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü derken ağzımızı bir kez açıp kapatıyoruz. Aynı şekilde "al, bal, çal, kol, il, öl" derken ağzımızı bir kez açıp kapatıryoruz.

    Türkçede heceler şöyle meydana gelmiştir.

    Bir tek sesli (ünlü) harften meydana gelen heceler: a, e, ı, i, o, ö, u, ü
    Bir sesli, bir sessiz harften meydana gelen heceler: al, at, ak, ay
    Bir sessiz, bir sesli, bir sessiz harften meydana gelen heceler: bel, bol, kal, gel
    Bir sesssiz, bir sesli harften meydana gelen heceler: ba, da, ka, la
    Bir sesli, iki sessiz harften meydana gelen heceler: alt, üst, ırk
    Bir sessiz, bir sesli, iki sessiz harften meydana gelen heceler: kurt, yurt, Türk
    Dilimizdeki heceler en az bir, en çok dört harfli olurlar

    Heceler tek başlarına anlamsızdırlar. Yalnız bazı heceler kelime olarak kullanılır. Bu kelimeler anlamlıdır. bal, bel, kol, dal, çal, yal, hal, Türk, kürk


    HARF - KAYNAŞTIRMA HARFLERİ - ÜNLÜ DÜŞMESİ - ULAMA

    Harf: Ağzımızdan çıkan sesleri yazıda göstermek için kullanılan işaretlere HARF denir.
    Alfabemizde 29 harfin 8 i sesli (ünlü), 21 i sessiz (ünsüz) dür. Sessiz harfleri sesli harfler yoluyla söyleyebilmekteyiz.
    Sesli harfler de kalın ve ince sesliler olmak üzere ikiye ayrılırlar:

    Kalın Sesliler: a, ı, o, u
    İnce Sesliler : e, i, ö, ü

    Kaynaştırma Harfleri: Dilimizde sesli ile biten bir kelimeye sesli ile başlayan bir ek geldiğinde araya "y, ş, s, n" harflerinden biri girer. Bu harflere kaynaştırma hafrleri diyoruz. Bu harfleri "yaşasın" kelimesinde geçen sessiz harflere bakarak kolayca anlayabiliriz.
    oku - y - acak ___ okuyacak
    yaz - acak - s - ınız ___ yazacaksınız iki - ş - er ___ ikişer
    kare - n - in ___ karenin

    Ünlü düşmesi: Dilimizde iki heceli bazı kelimeler, belli ekler aldıklarında ikinci hecedeki ünlülerini düşürürler:
    ağız
    alın
    beyin
    karın Ağzını sonuna kadar açtı.
    Alnına ıslak bez koyunca ateşi biraz düştü.
    Şekildeki insan beynini inceleyiniz.
    Karnı çok acıkmış olmalı.

    Ulama: Dilimizde cümleler okunurken kelimelerin sonlarında bulunan sessizler, kendilerinden sonra gelen kelimelerin ilk harfi sesli ise bu sesliye bağlanarak okunurlar.
    Emanet_eşeğin yuları gevşek olur.
    Geniş_ovayı seyre daldı.
    Elbisenin_ütüsü bozulmuş. Emane - teğeğin yuları gevşek olur
    Geni - şovayı seyre daldı.
    Elbiseni - nütüsü bozulmuş.

    BÜYÜK SES (ÜNLÜ) UYUMU


    Herhangi bir kelimenin Türkçe olup olmadığını anlamak için arayacağımız ilk özellik büyük ünlü kuralına uyup umadığıdır.
    kiralamak __ ki - ra - la - mak __ İnce sesli ile başlamış, kalın sesli ile bitmiş. uymaz
    merdiven __ mer - di - ven __ Büyük Ünlü Uyumuna uyar

    İstisnalar:

    Ses değişikliğine uğrayan kelimelerde bu kural aranmaz. (elma - alma, anne - ana, kardeş - kardaş, hangi - kangı)
    Birleşik kelimelerde bu kural aranmaz (ağabey, gecekondu, başöğretmen, delikanlı)
    Türkçeye yabancı dillerden giren kelimelerde kural aranmaz (Cumhuriyet, misafir, otobüs, televizyon, cami)
    -yor, -ken, -ki, -leyin, -imtırak, -daş eklerinde bu kural aranmaz (ekşimtırak, sabahleyin, sonraki)
    KÜÇÜK SES (ÜNLÜ) UYUMU


    Sesli harfler ağzımızdan çıkış durumlarına göre bazı özellikler taşır

    DÜZ-GENİŞ
    a, e

    DÜZ -YUVARLAK

    o, ö

    DAR-DÜZ

    ı, i

    DAR-GENİŞ

    u,ü


    Düz Sesliler : a, e, ı, i
    Yuvarlak Sesliler: o, ö, u, ü

    Dar Sesliler : ı, i, u, ü
    Geniş Sesliler : a, e, o, ö

    Türkçede bir kelimenin ilk hecesindeki sesli harf:

    Düz ise, sonra gelen hecelerin ve eklenen eklerin de düz olur.
    Yuvarlak ise, sonra gelen hecelerin ve eklenen eklerin de seslileri ya düz - geniş veya dar - yuvarlak olur.
    Kelimenin ilk hecesinde "a" varsa, daha sonraki hecelerde de "a" veya "ı" bulunur: kadın, kalın, adam, aman


    "e" den sonra "e" veya "i" gelir: elek, eşit, erik, esen
    "ı" den sonra "a" veya "ı" gelir: kırık, çıkık, kımız, kısa, kına
    "i" den sonra "e" veya "i" gelir: çilek, kiriş, çiçek, biniş
    "o" den sonra "a" veya "u" gelir: kova, koru, sopa
    "ö" den sonra "e" veya "ü" gelir: ölüm, örgü, sopa
    "u" den sonra "a" veya "u" gelir: kuyu, kuzu, kuşak, kulak
    "ü" den sonra "e" veya "ü" gelir: üzüm, üzgün, güzün, üzmek








  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Hece Nedir?

    Hece, ses organlarının aynı doğrultudaki hareketiyle ve bir soluk hamlesiyle çıkarılan ses veya sesler zinciridir. Türkçede her hecede yalnızca bir ünlü bulunabilir ve her ünlü tek başına veya ünsüzlerle birleşerek hece oluşturur. Ünsüzler ise hece oluşturmak için mutlaka bir ünlüye ihtiyaç duyar. Buna göre kelimedeki hece sayısı ile ünlü sayısı eşittir.





+ Yorum Gönder