+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Sayı ön adları hakkında kısa bilgi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Sayı ön adları hakkında kısa bilgi








    SAYI ÖN ADLARI

    Varlıkları sayı yoluyla belirten sıfatlara denir. Dörde ayrılır:

    1) Asıl Sayı Ön Adları: Tam sayılarla yapılan sıfatlardır. Üç kişi, beş lira, yüz kalem

    Dikkat: Her sayı kelimesi sıfat olmaz. Sıfat olabilmesi için ismi nitelemesi gerekir.

    Örnek : Altıyı üçe böl. (Her ikisi de isim) / Altı ekmeği üçe böl. (Birincisi sıfat, ikincisi isim)

    Dikkat: “Tek” ve “çift” kelimeleri de asıl sayı sıfatıdır. Örnek: Tek kişi, çift oda

    Sayılar bazen başka kelimelerle birlikte sıfat olabilir: Beş kilo ceviz.

    Dikkat: Asıl sayı sıfatlarının nitelediği isimler çoğul eki alırsa topluluk anlamı kazanır: Üç Aylar, Yedi Cüceler.

    2) Sıra Sayı Ön adlar: Varlıkların sırasını ve derecesini bildiren sıfatlardır. Asıl sayı sıfatlarının sonuna –(ı)nci ekleri getirilerek yapılır. Yedinci hafta, birinci yıl

    Dikkat: “Sonuncu, ortanca, ilk, son” kelimeleri de sıra sayı sıfatı olarak kabul edilir:
    Sonuncu adam, ortanca çocuk, ilk sıra.

    Dikkat: Sıra ve derece bildiren kelimeler bazen isim olur. Yarış birincisine bin altın verildi.
    İsim

    3) Üleştirme Sayı Ön Adları: Varlıkların ne şekilde paylaşıldığını bildiren sıfatlardır. Tam sayıların sonuna
    –ar, -er ekleri getirilerek yapılır: Onar lira, beşer yıl

    Dikkat: “Teker, çifter, yarımşar” kelimeleri de üleştirme sayı sıfatı olabilir: Çifter sıra, yarımşar pide
    -ar, -er eklerini alan kelimeler bazen zarf olarak da kullanılabilir: İçeriye teker teker girin.

    4) Kesir Sayı Ön Adları: Bir bütünün eşit parçalarından belli bir bölümünü göstermeye yarayan sıfatlara denir.: ¼ ekmek, %25 pay, yarım elma, çeyrek altın

    Dikkat: Kesir bildiren kelimeler tamlanan durumunda kalırsa isim görevini üstlenir:
    Kazancımın üçte ikisini buna harcadım.
    İsim

    NOT: Bu sayı sıfatlarının dışında bir de “topluluk sayı sıfatı” dediğimiz bir sıfat daha vardır: Dördüz çocuk, ikiz bebek








  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Sayı sıfatı
    Varlıkların miktarını ifade eden sıfatlardır. Yazıyla, rakamla, yüzde ile veya kesirle gösterilebilirler:
    üç öğrenci, 1000 kişi, %3 zam
    Sayı sıfatlarından sonra gelen isimler birden fazla varlığı belirtiyor olsalar dahi tekil olarak yazılırlar ancak bazı kalıplaşmış sıfat tamlamalarında çoğul isimlerin kullanıldığı da görülür:
    Üç Silahşörler, Kırk Haramiler, Yedi Cüceler, dört büyükler, Beşevler, Üç Aylar
    Sayı sıfatları dörde ayrılır:
    Asıl sayı sıfatı: Sıfat olarak kullanılan, ek almamış tamsayılardır:
    dokuz ekmek
    iki kavun
    -5 derece
    sıfır hata
    Kesir sayı sıfatı: Varlıkların bütünün "kaçta kaçı" veya "kaç katı" olduğunu belirtmek için kullanılır:
    dörtte bir hisse
    2/3 oran
    2,5 metre
    yarım ekmek
    çeyrek elma
    yüzde beş artış
    %25 kâr
    Üleştirme sayı sıfatı: Rakamların sonuna -er, -ar, ve -şer, -şar eklerinden biri getirilerek oluşturulan, "bölüşme" belirten sıfatlardır:
    onar gün
    ikişer tabak
    birer pasta
    İki veya daha fazla sayıdan oluşan sıfat tamlaması şeklindeki sayı sıfatlarında üleştirme eki bazen sondaki rakamın sonuna eklenir:[7]
    üçer bin lira
    beş yüzer altın
    Sıra sayı sıfatı: Varlıkların herhangi bir kritere göre diziliş sırasındaki konumunu belirten sıfatlardır:
    üçüncü sıra
    ilk ev
    5. madde
    ortanca çocuk
    son söz
    Topluluk sayı sıfatı: Birbirinin aynı olan birden fazla varlığı tanımlamak için kullanılır ve rakamların sonuna "-iz" ekinin ses uyumlarına uyacak şekilde getirilmesiyle oluşturulur:
    ikiz yatak
    üçüz kardeşler
    Ölçü ve miktar bildiren sözcükler başlarına sayı sıfatı alarak başka bir sözcüğü nitelendiklerinde sayı sıfatına dönüşürler:[8]
    3 metre kablo, yarım kilo şeker, 2 adet karpuz





+ Yorum Gönder


sayı ön adı,  sayı ön adı nedir,  sayı ön adları,  sayı bildiren ön adlar,  sayı ön adı örnekleri,  sayı ön adları örnekleri