+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Zaman ekleri çekim eki mi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Zaman ekleri çekim eki mi








    Zaman ekleri çekim eki mi

    Arkadaşına kitabın yerini sor.” (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki

    Arkadaşın-a: Kime?: Yönelme durum eki

    Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki
    Zaman ekleri çekim eki.jpg

    “Arkadaşımdan kitapların yerini öğreneceğim.”

    “Arkadaşın, kitabının, yerini sordu.”

    -İ (BELİRTME DURUM EKİ)

    Çocukları okuldan kim, alacak? Annesi çocuğu çağırdı.

    Şimdi soruları cevaplayın. Burada kimi bekliyorsunuz?

    UYARI:

    –i: iyelik eki: (onun), kalem-i

    –i: belirtme hâl eki: kalem-i (kim aldı?)

    -E (YÖNELME DURUM EKİ)

    Bugün tiyatroya gitti. Gerek yok bu kadar uğraşmaya

    -DE (BULUNMA DURUM, EKİ)

    Eski Konya'da ne güzel günler yaşanmış. (yer )

    Saat yedide mi gelecekmiş?(zaman) Her şey yerli yerinde. (yüklem)

    UYARI:

    Yapım eki görevi görür:

    Sözde müzisyenlerdendir. Okulun, en gözde kızıydı?

    -DEN (ÇIKMA DURUM EKİ)

    Ahmet, evden yeni çıktı. Birçok seneler geçti dönen yok seferinden.

    UYARI:

    Yapım eki özelliği kazanarak ,eklendiği kelimeyi sıfat yapar:

    Candan insanları severim ben. Sudan sebeplerle işinden ayrıldı.

    Toptan satış / Uzaktan, akraba / En içten duygular

    -CE KÜÇÜLTME EKİ

    Çocukça davranışları vardı. İnsanca düşünmeli ve hareket etmeliyiz. Bu okulda senelerce çalıştım dedi.

    O gün sizi saatlerce bekledik. Bugün milletçe sevinçliyiz.

    -TAMLAMA EKLERİ

    Benim elim kanadı. Kitabın, yaprağı yırtılmış. Yalancının mumu Gözlüğün camı

    İYELİK EKLERİ

    Aşkın sihirli şarkısı yüzlerce, dildedir. İspanya neşesiyle bu akşam bu zildedir.

    Kapının kol-u, işin baş-ı, hayvan sevgi-s-i

    Baba-m-a soracağım. Kardeş-i-n-i arıyormuş.

    İLGİ EKİ

    senin kalemin→seninki, Ali’nin eli→Ali’ninki, onun düşüncesi→onunki

    -MI SORU EKİ

    Ateşler içinde kıvranıyordu. O gün dünyalar, benim olmuştu. Gelecek miydin? (fiile) Sen misin? (isme)

    EK FİİL

    Ben bir küçük kelebeğim. Üstümüze, doğan bir güneşsin sen.

    Ulaş şimdi tatil yapıyordur. (olasılık) Bu durumda işe gitmeyecektir. (kesinlik)

    Bir güzelin hayranıydım. ←hayranı i-di-m

    Dün daha heyecanlıydın. ←heyecanlı i-di-n

    Merhametli biriydi. ←biri i-di

    Suçlanan ben-miş-im. ← ben imişim

    Meğer sen ne çalışkan-mış-sın. ← çalışkan imişsin

    Adam yirmi yıldır evine hasret-miş. ← hasret imiş

    Elbise ucuzsa, hemen alalım. ←ucuz ise

    Maaşlar düşük, giderlerse oldukça fazla. ←giderler ise (karşılaştırma)

    Dikkat

    Ben iyi bir okurum. Ek-fiilin geniş zamanı

    Hep iyi kitaplar okurum. Şahıs eki

    Benim okurum anlayışlıdır. İlgi eki ve iyelik eki

    Öğrenciydi ek-fiil çekimi

    Uyuyordu birleşik çekim

    Öğrenciymiş ek-fiil

    Uyuyormuş birleşik zaman

    Öğrenciyse ek-fiil

    Uyuyorsa birleşik zaman

    Not: Ek-fiilin olumsuzu ek-fiilden önce “değil” kelimesi getirilerek yapılır:

    birinci değilim, değildim, değilmişim, değilsem

    B. FİİL ÇEKİM EKLERİ
    a. HABER KİP EKLERİ
    Geçmiş zaman (Bilinen geçmiş zaman ve öğrenilen geçmiş zaman)

    Şimdiki zaman Gelecek zaman

    ve bunların hepsini kapsayan

    Geniş zaman

    b. DİLEK KİP EKLERİ
    Dilek kipleri, iş, oluşu, kılışı, durumu ve hareketi zamana bağlı olmadan, tasarı ve dilekle ilgili olarak bildiren kiplerdir.

    Dilek kipleri dörde ayrılır:

    Dilek-şart kipi İstek kipi Gereklilik kipi Emir kipi

    1. Dilek-şart kipi eki: -sE
    Fiil kök veya gövdesine gelerek söz konusu olan işin dileğe ve şarta bağlı olduğunun bildirilmesini sağlar:

    Ağlarsa anam ağlar İsterse, veririz. Olursa bir şikâyet ölümden olsun.

    Dönersem kahpeyim millet yolunda bir azîmetten Ruhumun vahyini duysam da geçirsem taşına

    2. İstek kip eki: -E
    Fiil kök veya gövdesine gelerek istek anlamı katar.

    Bana sor sevgili kaari, sana ben söyleyeyim Sonra bir yer bulup oturdum. Hadi bir soda içeyim dedim

    Bunu böyle bilesiniz.

    3. Gereklilik eki: -meli
    Fiil kök veya gövdesine gelerek işin olması gerektiği anlamını katar:

    Gül tenli, kor dudaklı, kömür gözlü, sürmeli Şeytan diyor ki sarmalı, yüz kere öpmeli..

    4. Emir kipi eki: -sin, -in(iz), -sinler
    Fiil kök veya gövdesine gelerek ikinci ve onların aracılığıyla da üçüncü şahıslara emir verilmesini sağlar.

    Birinci şahısların emir çekimi olmadığı gibi ikinci tekil şahsın da çekimi olduğu hâlde eki yoktur:

    Ağla ağla Sakarya! Ey vuslat! O aşıkları efsununa ram et!

    Ey tatlı ve ulvi gece! Yıllarca devam et! Bu yazıyı acele yazsınlar! Alın, bunları da okuyun!

    2. ŞAHIS EKLERİ
    ¶Şahıs ekleri, fiili şahsa bağlayan; fiildeki işi, kılışı, hareketi yapanı; oluşa ve duruma sahip olanı bildiren eklerdir.

    Şahıs eklerinin tekil ve çoğul şekilleri vardır.

    Kiplere göre şahıs ekleri değişiklik gösterir; fiil kök veya gövdesinin ünlüyle veya ünsüzle bitişine göre iki çeşit şahıs eki vardır:

    1. Şimdiki, gelecek, geniş ve -miş’li geçmiş zamanlarla gereklilik ve dilek kiplerinde kullanılan kişi ekleri:

    -İm, -sİn, ---, -İz, -sİnİz, -lEr

    bilir-im, bilir-sin, bilir, bilir-iz, bilir-siniz, bilir-ler

    geliyor-um, alacak-sınız, olmuş-lar, bilmeliy-iz, gide-sin

    2. –di’li geçmiş zamanla dilek-şart kipinde kullanılan kişi ekleri:

    -m, -n, ---, -k, -nİz, -lEr

    aldı-m, aldı-n, aldı, aldı-k, aldı-nız, aldı-lar

    alsa-m, alsa-n, alsa, alsa-k, alsa-nız, alsa-lar

    Emir çekimi de ayrı eklerle yapılır:

    git-sin, gid-in(iz), git-sinler

    3. OLUMSUZLUK EKİ: -mE
    Fiil kök veya gövdelerine gelerek olumsuz çekimlerini yapar. Fiilin yapılmadığını, işin olmadığını bildirir. Bütün fillere gelebilir:

    Gel-me-di, al-ma-dı, ver-mi-yor, ol-mu-yor, bil-me-meli, söyle-me!, dinle-me!

    Bazı durumlarda ekin ünlüsü daralır:

    Gel-mi-yor, oku-mu-yor, sev-mi-yor

    4. SORU EKİ: mİ
    Soru eki isimlerden ve fiillerden sonra kullanılabilir. Eklendiği kelimeden ayrı yazılır. ünlü uyumlarına girer.

    Aldık mı?

    Geldi mi?








  2. Acil

    Zaman ekleri çekim eki mi isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder